نظارت و کنترل یعنی، بازدید و مراقبت از طرز پیشرفت اجرای عملیات با مقایسه با وضع مطلوب و تغییر و تصحیح عملیات به منظور جلوگیری از انحراف از تحقق اهداف سازمان آموزشی است.

یکی از وظایف اساسی مدیران آموزشی نظارت و کنترل بر امور و جریان های آموزشی در مدرسه است. معمولاً اصطلاحات نظارت و کنترل با هم مورد استفاده قرار می گیرند. عده ای از صاحب نظران نیز معتقد به جدائی دو مفهوم هستند.

 گاهی اوقات از کلمه نظارت، معنی نظارت و کنترل و از مفهوم کنترل، معنی نظارت و کنترل ادراک می شود. به هر حال، اگر چه هر یک از اصطلاحات نظارت و کنترل دارای معانی متفاوتی هستند، اما در عین حال کاملاً به هم مربوط و وابسته هستند.

تعریف فوق، از دو قسمت تشکیل شده است:

 قسمت اول آن مربوط به کسب اطلاعات از طریق مشاهده و بررسی وضع موجود و تعیین پیشرفت کارها با مقایسه با وضع مطلوب است که نظارت نامیده می شود.

 قسمت دوم تعریف به معنی بازگردانیدن سیستم آموزشی به شکل درست و مطلوب آن از طریق کارهای تصحیح کننده است که یک جریان عملیاتی و اجرائی می باشد.

 پس به طور کلی، نظارت یک امر مشاهده ای و پژوهشی است که در نهایت به کسب اطلاعات از وضع موجود و مقایسه آن ها با شکل مطلوب منجر می شود. چنان چه در مقایسه با وضع مطلوب، انحراف یا مشکلی مشاهده شود، با اعمال کنترل، مدرسه به وضع درست مورد نظر بر می گردد. چه بسا به علت عدم مشاهده انحراف، نیاز به کنترل و تصحیح عملیات نباشد.

 بنابراین، نظارت مقدم بر کنترل و به عبارتی مهم تر از آن می باشد، به همین دلیل با نظارت های درست و مستمر، شاید به اعمال کنترل نیازمند نباشیم.

 نظارت و کنترل چهار مرحله اساسی به شرح زیر دارد:

 ١-   تعیین معیارها یا استانداردهای عمل: 

معیار یا استاندارد بیان کننده و توضیح دهنده انتظارات ما از یک کار به خصوص، اندازه، سطح، کمیت، کیفیت، و یا محدودیت های آن می باشد. معمولاً ، استانداردهای عملکرد سعی می کنند به سؤالاتی چون " کار روزانه منصفانه چقدر است؟ " و " چه اندازه از خوبی کار خوب است؟ " پاسخ دهند. این معیار ها ممکن است از اهداف سازمان، نیازهای مشتریان و جامعه و بازار کار، توان انجام کار افراد و سایر ضرورت ها استخراج گردد.

 ٢-   سنجش و اندازه گیری عملیات و عملکرد جاری:

اندازه گیری عملیات و عملکرد از طریق جمع آوری اطلاعات و تجزیه و تحلیل آن ها انجام می گیرد. این اطلاعات شامل اطلاعات مالی، کیفیت تولید، کمیت عملکرد، وضعیت ابزار و وسایل، روحیه پرسنل و سایر بر آوردها و پیش بینی ها انجام می شود.

  ٣-   مقایسه وضع موجود با وضع مطلوب: 

این قسمت از طریق مقایسه اطلاعات بدست آمده در رابطه با وضع موجود و موارد ذکر شده در مرحله دوم با معیارها یا استانداردهای عمل که در مرحله اول اشاره شد انجام می گیرد. نتیجه نهایی این مرحله کشف میزان انحراف از یا انطباق با معیارها می باشد.

 ۴-   اقدامات تصحیحی:

اقدامات تصحیحی مجموعه عملیات یا رفتارهایی است که رفتارهای انحرافی را به وضعیت مطلوب باز می گرداند که ممکن است شامل اقداماتی چون اصلاح، تغییر، آموزش، گزینش، انگیزش، زدایش، سانسور و غیره باشد.

 برگرفته از کتاب رهبری و مدیریت آموزشی – نوشته دکتر سید محمد میر کمالی

  مرکز یادگیری سایت تبیان - تجمیع: شکوفه باصری



تاريخ : یکشنبه ۱٢ آذر ۱۳٩۱ | ۱:۳٤ ‎ب.ظ | نویسنده : سیدمحمدرضا موسوی زاهد | نظرات ()

روش نمایش تدریس 
 در این روش، راهنمای آموزشی یا متخصص آموزشی به عنوان معلم مهمان، الگویی از تدریس یا روش خاصی از کار با دانش آموزان را، که معلم یا تعدادی از معلمان درخواست کرده اند، به نمایش می گذارد. این کار ممکن است، به صورت فیلم آموزشی نیز انجام شود که پس از آن، راهنمای آموزشی باید جلسه ای برای توضیح و تفسیر رفتارهای به نمایش درآمده تشکیل دهد.

 روش تدریس مشترک

هم معلمان یک درس می توانند به اتفاق، طراحی، تدریس و ارزش یابی یک درس را انجام دهند و هم راهنمای آموزشی با یک معلم می توانند در مراحل مذکور همکاری کنند.

 روش کمک به معلمان برای استفاده از ابزار و وسایل کمک آموزشی

 کتاب های کمک درسی، منابع کمک آموزشی، مراکز یادگیری و مراکز تکنولوژی آموزشی همه  منابع معلمان و دانش آموزان برای آموزش و یادگیری مؤثرتر است. وظیفه ی راهنمای آموزشی، تشویق معلمان در استفاده از این منابع و معرفی مؤثرترین ابزار و راه های استفاده از آن ها به آنان است.

از شیوه های دیگر نظارت و راهنمای آموزشی، کمک به معلمان در حل مسئله و ارزش یابی صحیح دانش آموزان می باشد.



تاريخ : چهارشنبه ٤ اسفند ۱۳۸٩ | ۱:٥٢ ‎ب.ظ | نویسنده : سیدمحمدرضا موسوی زاهد | نظرات ()

روش های کمک غیرمستقیم به معلمان (آموزش غیرمستقیم)

این روش ها، روش های رایج و توسعه یافته ی کمک های غیرمستقیم از قبیل آموزش ضمن خدمت، تشکیل جلسات مشورتی با معلمان، تشکیل جلسات توسعه ی برنامه ی درسی، تشکیل کارگاه های آموزشی، تشکیل سمینارهای حرفه ای، تشکیل جلسات سخنرانی، استفاده از گردش های علمی، تشکیل گروه های تحقیقاتی، مطالعه ی نشریات حرفه ای و تشکیل جلسات اولیا و مربیان می باشد.

نظارت و راهنمایی همکار (مربی گری):

 اگر معلمان مدارس در مهارت های مشاهده ای کارایی پیدا کرده، از اهداف و فرایندهای نظارت و راهنمایی آموزشی بالینی، مطلع باشند می توانند در نقش راهنمای آموزشی، در مدارس خدمت کنند. این کار یا از طریق مشاهده تدریس معلم، به وسیله همکارش یا از طریق حضور معلم، در جلسات تدریس معلم و مشاهده رفتارهای آموزشی او صورت می گیرد.



تاريخ : چهارشنبه ٤ اسفند ۱۳۸٩ | ٧:٥٥ ‎ق.ظ | نویسنده : سیدمحمدرضا موسوی زاهد | نظرات ()

روش مبتنی بر همکاری مشترک یا تشریک مساعی:

اگر راهنمای آموزشی بخواهد، مسئله ای را مشترکاً و با همکاری متقابل با معلم حل کند و معلم را تشویق کند تا ادراکات و نظراتش را در مورد آن مسئله بیان کند و صادقانه و صریح، عقاید خودش را نیز بیان کند، از روش نظارت و راهنمایی مبتنی بر همکاری مشترک یا تشریک مساعی استفاده کرده است.

 روش غیردستوری:

معلمانی هستند که برای هدایت و اداره ی کار خود، مستقلاً توانایی ها و مهارت های لازم را دارند. راهنمایان آموزشی صرفاً به آنان کمک فکری می کنند. این روش، روش غیردستوری است و بر این فرض استوار است که خود معلم بهتر می داند چه تغییرات آموزشی ای، باید در کارش انجام گیرد و مستقلاً توانایی فکر کردن و عمل کردن در این مورد را دارد.



تاريخ : سه‌شنبه ۳ اسفند ۱۳۸٩ | ٥:٤٧ ‎ب.ظ | نویسنده : سیدمحمدرضا موسوی زاهد | نظرات ()

اگر راهنمای آموزشی، تنها یک منبع باشد و راه حل ها و شقوق مختلف علمی را به معلمان پیشنهاد کند و آنان بتوانند از راه حل ها، یکی را انتخاب کنند؛ راهنمای آموزشی از روش اطلاعاتی دستوری استفاده کرده، ناظر در این شیوه، همواره در صدد گرفتن بازخورد از معلم است. معلم براساس پیشنهادهای راهنمای آموزشی، فعالیت های گوناگونی را انجام می دهد که نوع، نحوه و زمان انجام دادن آن ها را راهنمای آموزشی تعیین می‏کند.



تاريخ : سه‌شنبه ۳ اسفند ۱۳۸٩ | ٧:٤٥ ‎ق.ظ | نویسنده : سیدمحمدرضا موسوی زاهد | نظرات ()

اگر راهنمای آموزشی، تحلیل خود از مشاهده ی کلاسی را به معلم ارائه کرده، هدف هایی را برایش وضع کند و به او بگوید که باید فعالیت ها و اقداماتی را انجام دهد، از روش یا رفتارهای کنترل دستوری استفاده کرده است؛ البته او باید در زمینه ی مشکل معلم، دانش و تخصص بیش تری داشته و بداند چه فعالیت هایی برای اصلاح فرایند تدریس باید اتخاذ گردد و اوست که تصمیمات نهایی را برای معلم می گیرد.



تاريخ : یکشنبه ۱ اسفند ۱۳۸٩ | ۱:٥۸ ‎ب.ظ | نویسنده : سیدمحمدرضا موسوی زاهد | نظرات ()

کیمبل وایلز می گوید: ناظر تعلیماتی، سرعت بخش انجام وظایف است. زمینه را برای ایجاد ارتباط های نزدیک تر میان مربیان، هموار می کند، کمک می کند تا شاغلین سلسله مراتب تصمیم گیری، حرف یک دیگر را گوش کنند. کسانی را که دارای مسائل مشترک هستند با کسانی که توان حل مشکلات آنان را دارند، به یک دیگر مربوط می سازد و مربیان را برای مشارکت جدی در مطالعه ی منابع و عقاید ترغیب و آنان را به منبع مؤثر، برای حل مشکلاتشان راهنمایی می کند؛ آن چه را که سبب دل گیری مربیان از سیاست گذاری ها و موازین آموزشی می شود، دریافته، ناراحتی ها را برای بررسی ها و جبران توسط مدیریت، به اطلاع مقامات ذیربط می رساند.



ادامه مطلب
تاريخ : چهارشنبه ٢٧ بهمن ۱۳۸٩ | ٩:٥٠ ‎ق.ظ | نویسنده : سیدمحمدرضا موسوی زاهد | نظرات ()

راهنمای آموزشی، فردی است که برنامه های نظارت و راهنمایی آموزشی را در مدرسه طراحی، اجرا و ارزش یابی می کند و با دیگر کارکنان مدرسه، ارتباط متقابل دارد. ناظر درسی باید بیش تر در نقش تصمیم گیری باشد تا اندرزگویی، ناظر باید در یک موضوع درسی متخصص باشد تا داشتن معلومات عمومی صرف. باید بیش تر در برنامه ریزی و تحقیق وارد باشد تا صرفاً یک مفسر تحقیق. باید بیش تر به بهبود درس بپردازد تا توسعه ی برنامه ی آموزشی. باید کم تر به ارزش یابی معلمان بپردازد تا مسئولیت ارزش یابی داشته باشد و باید بیش تر به مسئولیت کنترل مالی و بودجه ای بپردازد و ...

بر حسب نظر انجمن رشد و توسعه ی نظارت و برنامه ی تحصیلی، ASCD به عنوان یک سازمان حرفه ای؛ ناظر نه تنها خود، کسی است که حاصل این عنوان است؛ بلکه مدیران مدارس، مدیران کل، مدیران بخش و همه ی کسانی را که مسئولیت کمک به دیگران را برای انجام بهتر وظایف دارند، در بر می گیرد.



تاريخ : سه‌شنبه ٢٦ بهمن ۱۳۸٩ | ٧:٢۸ ‎ق.ظ | نویسنده : سیدمحمدرضا موسوی زاهد | نظرات ()

سر جیوانی، هدف از نظارت را چنین بیان می کند:

ما نظارت می کنیم، برای این که محیط مدرسه بهتر شود؛ معلم ها، رشد حرفه ای بیش تری پیدا کنند و شاگردان، تجربیات غنی تری از نظر درسی و اجتماعی به دست آورند و انتظار داریم، با تلاشی که می کنیم، به این هدف ها دست یابیم؛ اگر جوّی ایجاد می کنیم که مدرسه، به جای یک سازمان خشک اداری و آموزشی، به صورت جامعه کوچکی درآید که در آن معلم ها و دانش آموزان، در کنار هم زندگی کنند، با هم یاد بگیرند و به ارزش ها و باورهای مشترکی برسند و اعتماد و احترام متقابل و مشارکت در کارها، به صورت ارزش های مهم حرفه ای پذیرفته شود، مراد حاصل شده است.



تاريخ : یکشنبه ٢٤ بهمن ۱۳۸٩ | ۸:٠٩ ‎ق.ظ | نویسنده : سیدمحمدرضا موسوی زاهد | نظرات ()

باید در نظر داشت که راهنمایی، عبارت است از: یک کوشش تعلیم و تربیتی که برای بهتر انجام دادن کارهایی می باشد که معلمان صورت می دهند و ممکن است، تحت تأثیر عوامل بسیاری از قبیل عدم بینش کافی، تجارب تلخ گذشته، فشار نامطلوب اجتماعی، ناسازگاری در روابط انسانی و عدم ارزش یابی صحیح از کار، قرار گیرند که این عوامل مانع از آن است تا معلمان، تمام فن و استعداد خود را در راه معلمی به کار بندند. وظیفه ی راهنمایی در مدرسه، یاری به معلمان است، برای آزاد ساختن آن ها از مسائل و مشکلات، و یاری به آن ها در به کار گرفتن استعدادها، در جهت بهبود وضع کارشان. اهمیت و ضرورت نظارت و راهنمایی، تنها به راهنمایی و کمک به معلمان خلاصه نمی شود.

یکی از عواملی که ضرورت نظارت و راهنمایی آموزشی را ایجاب می کند، لزوم و در واقع، غیر قابل اجتناب بودن تغییرات است. برنامه های تحصیلی و روش های تدریس، باید با تغییرات و پیشرفت زمان همگام باشند.



تاريخ : شنبه ٢۳ بهمن ۱۳۸٩ | ۸:٥٩ ‎ق.ظ | نویسنده : سیدمحمدرضا موسوی زاهد | نظرات ()

اشاره

یکی از اساسی ترین بخش ها، در هر جامعه ای، بخش آموزش و پرورش است؛ زیرا این نهاد، عامل اصلی و کلیدی توسعه ی اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی هر کشور محسوب می شود؛ از سوی دیگر، مدارس، از ارکان اصلی آموزش و پرورش اند که نقش اصلی را در موفقیت نظام آموزشی هر کشور به عهده دارند و این نظارت و راهنمایی آموزشی است که از به انحراف کشیده شدن اهداف آموزشی جلوگیری کرده، به تعالی کیفیت آموزشی می پردازد و این امر در نهایت، متضمن پیشرفت، رشد و توسعه کشور، در ابعاد مختلف است.

 تعریف نظارت و راهنمایی آموزشی

در متون کلاسیک تربیتی، نظارت و راهنمایی به معنای کنترل، هدایت و ارزش یابی امور جاری، به منظور بررسی عملکردهاست. نظارت، حصول اطمینان از این امر است که انجام فعالیت ها، نتایج پیش بینی شده را تحقق می بخشد. نظارت عبارت است از: سنجش و اصلاح عملکرد، برای به دست آوردن این اطمینان که هدف های سازمان و طرح های اجرایی آن، با کامیابی به انجام رسیده است.

 وایلزوباندی نظارت را وظیفه ی کلی، پیچیده و دشوار رهبری تعریف می کنند که فعالیت های مربوط به آموزش و یادگیری را هماهنگ و اداره می کنند.



ادامه مطلب
تاريخ : پنجشنبه ٢۱ بهمن ۱۳۸٩ | ۸:۳٩ ‎ق.ظ | نویسنده : سیدمحمدرضا موسوی زاهد | نظرات ()

1- عملکرد هر معلم را در فواصل زمانی معین و به طور مستمر مورد بررسی قرار دهید.

فشار فعالیت های روزانه و حجم و تراکم کاری در مدرسه، غالباً باعث می شود که اجرای برنامه بررسی عملکرد سالانه در نظر بسیاری از مدیران با اولویت کم جلوه کند، در صورتی که ارزشیابی عملکرد یکی از وظایف اصلی مدیران است. اگر کار ارزشیابی به صورت مستمر و در فواصل زمانی معین انجام نگردد، ممکن است بسیاری از فعالیت های چشمگیر معلمان ناشناخته باقی مانده یا فراموش شود. هر مدیر موظف است بازخورد مستمر نتایج فعالیت ها را به معلمانش منعکس کند.

2- برای هر معلم جلسه انفرادی بگذارید.

با مراجعه به تقویم و با یک برنامه ریزی دقیق (بدون اضطراب های کاری مطالعه نامه ها و دفاتر اداری، صدای زنگ تلفن و مکالمات تلفنی، ارباب رجوع و مزاحمت هایی از این قبیل) به منظور اجرای بررسی عملکرد معلمان وقت تعیین کنید. سعی کنید با کمک معاونین و مشاورین، وقت تعیین شده برای هر معلم، حتی المقدور در ساعت اداری و وقت موظف معلمان تنظیم شود.



ادامه مطلب
تاريخ : شنبه ٢٤ مهر ۱۳۸٩ | ٧:٢٤ ‎ق.ظ | نویسنده : سیدمحمدرضا موسوی زاهد | نظرات ()

   1-بررسی واثر بخشی فعالیتها       

               2-ارزشیابی محتوای آموزشی                

3-ارزشیابی اثرات وعملکرد آموزشهای ارائه شده    

  4-مدیریت وامکانات اجرایی برنامه ها
 5-ارزیابی تطابق مخاطبین با برنامه ها  
    6-کنترل ونظارت با توجه به ضوابط وقوانین
7-ارزشیابی با توجه به میزان تاثیر بر افکار وعقاید افراد   
 8-ارزشیابی تاثیر فعالیتهای آموزشی در عمل
(بر تغییر رفتار افراد؛روشها ورویه ها؛میزان فعالیتهاو...)


تاريخ : سه‌شنبه ۱٤ مهر ۱۳۸۸ | ٧:٥٥ ‎ق.ظ | نویسنده : سیدمحمدرضا موسوی زاهد | نظرات ()

 در بازرسی ونظارت در صورت وجود عدم انطباق باضوابط از پیش تعیین شده؛فرد یا سازمان یا عامل شناسایی می شود؛در حالی که در ارزشیابی؛بازخورد مهمتر از شناسایی مقصر است.

از وجوه دیگر تمایز بازرسی؛نظارت وارزشیابی؛نتیجه ی تفسیر اطلاعات است.به گونه ای که دربازرسی ؛رد یا تائید؛ سرانجام کار محسوب می شود.در حالی که در نظارت؛فرایند مورد توجه قرار می گیردورسیدگی می شودولی در ارزشیابی؛داوری ارزشی با چشم داشت به اقدامی معین مطرح است.  

داوری ارزشی فراتر از رد یا قبول ویا نظارت بر فرایند وچیزی بیشتر از یک توصیف فعالیت است.در ارزشیابی؛ خود هدفها وملاکها نیز مورد سوال قرار می گیرد ودر نهایت چشمداشت آن رسیدن به خط مشی ها واقدامات بهتر؛بهبود برنامه ؛شناسایی نقاط قوت وضعف ومیزان حصول به اهداف می باشد.



تاريخ : دوشنبه ۱۳ مهر ۱۳۸۸ | ۱٢:٥٧ ‎ب.ظ | نویسنده : سیدمحمدرضا موسوی زاهد | نظرات ()

 

1- اقدام به بازرسی می تواند برحسب تصادف انجام شود ولی اقدام به نظارت وارزشیابی از قبل برنامه ریزی می شود.
2- بازرسی معمولا بر فرآورده عنایت دارد وبر یک مرحله ی خاص متمرکز است؛در حالی که نظارت وارزشیابی ؛اغلب فرایندهایی مستمر می باشند.
3- بازرسی در مرحله ای از فعالیت یک واحد وارد شده وپس از کسب اطلاعات وتصمیم؛بازرسی را خاتمه می دهند؛اما در نظارت وارزشیابی ؛ناظر یا عامل ارزشیاب؛در جریان فعالیت قرار می گیرند.


تاريخ : یکشنبه ۱٢ مهر ۱۳۸۸ | ۱:۱٤ ‎ب.ظ | نویسنده : سیدمحمدرضا موسوی زاهد | نظرات ()

 نقش برنامه ریزی

یک مدیر باید برنامه ریزی نماید تا پی ببرد به چه نوع از پیوندهای سازمانی وشایستگی شخص نیاز است وزیردستان باید درچه زمینه ای راهنمایی شوندوچه نوع نظارت وارزشیابی را باید به کار بست.

 نقش نظارت وارزشیابی

١-بدون نظارت وارزشیابی مبانی صحیحی برای پیشبرد فعالیتها وجود نخواهد داشت.
٢-دو مقوله ی مذکور به طراحان ومجریان برنامه؛اعتماد واطمینان می بخشد.
٣-کمک مؤثری در زمینه ی درک  نیاز برای تمرکز یا همسو کردن کوششها محسوب می شود.
۴-عاملی کاربردی است تا در مواقع ضروری ؛هدفها بهتر وبیشتر تعریف شده وروشن گردد.
۵-اعمال ابزارهای مذکور در هر برنامه ای باعث اصلاح وتکمیل آن شده ویا حداقل در کارهای مشابه آتی مؤثر خواهد بود.


تاريخ : شنبه ۱۱ مهر ۱۳۸۸ | ۱٠:٥٩ ‎ب.ظ | نویسنده : سیدمحمدرضا موسوی زاهد | نظرات ()

 

n١- برنامه ریزی
n٢- سازماندهی
n٣- بکارگماری نیروی انسانی
n۴- رهبری
n۵- نظارت


تاريخ : جمعه ۱٠ مهر ۱۳۸۸ | ٩:۳٤ ‎ب.ظ | نویسنده : سیدمحمدرضا موسوی زاهد | نظرات ()