سر و صدا از معضلات دنیای امروزی است. گسترش تکنولوژی و صنعت باعث ایجاد صداهایی با شدت زیاد در اطراف ما شده است، در حالی که اگر شدت صدا از حد مجاز خود بالاتر برود، ‌به افرادی که در مواجهه با آن هستند آسیب وارد می ‌شود. البته شدت این آسیب با توجه به شدت صدا و مدت زمان مواجهه با آن متغیر است. صدای بلند، چه موسیقی باشد و چه صدایی آزاردهنده در صنعت، می ‌تواند بر شنوایی ما تأثیرات نامطلوبی داشته باشد.

شدت صدا را با واحدی به نام دسی‌ بل می‌سنجند، به عنوان مثال، شدت صدای ناشی از پرواز کردن یک هواپیمای جت از فاصله 100متری برابر با 130دسی ‌بل است. شدت صدا در یک اتاق ساکت و خلوت 20 دسی‌بل است.

 

استاندارد شدت صدا برای محیط ‌های صنعتی و در مدت 8 ساعت کار مداوم، برابر با 85 دسی ‌بل است. به ازای هر 3 دسی‌ بل افزایش صدا، زمان کار فرد در آن محیط باید به نصف، کاهش یابد تا از آثار سوء صدا بر سلامتی فرد جلوگیری شود. صدا به صورت امواج مکانیکی می ‌تواند بر کل بدن از جمله دستگاه شنوایی، تأثیر سوء داشته باشد.


آثار صدا بر انسان

آثار صدا شامل آثار مستقیم و غیر مستقیم است. آثار مستقیم یعنی صدماتی که به سیستم شنوایی انسان وارد می ‌شود. آثار غیر مستقیم نیز شامل تاثیر بر راندمان کار، اثر روانی، اثر بر وضع عمومی ‌بدن و آثار پوششی بر شنوایی است.

اثر مستقیم:

* صدمه به دستگاه شنوایی که موجب کری موقت، کاهش شنوایی و کری دایم می‌ گردد.

اثر غیرمستقیم:

* تداخل در مکالمه و اختلال در ایجاد ارتباط که می ‌تواند باعث بروز اشتباه در فهمیدن گفتار شخص شود.

* اتساع مردمک چشم

* ترشح هورمون از تیروئید

* تپش قلب

* ترشح هورمون آدرنالین

* تحرک معده و روده‌ها

* تحریک ماهیچه‌ ای

* تنگ شدن رگ‌ های خونی

* اثر روی سیستم تعادلی بدن

افت شنوایی

افت شنوایی شامل دو نوع موقت و دائم است:

• در افت شنوایی موقت، فرد در معرض صدایی با شدت نسبتا زیاد و در مدت زمان کم قرار می‌ گیرد و با قطع تماس، افت شنوایی (با توجه به زمان تماس، شدت و حساسیت فرد) از بین می رود. این افت در فرکانس 3000 تا 6000 هرتز می ‌باشد.

• افت دایم شنوایی، در صورت تماس مداوم با صدا به وجود می ‌آید و از نوع حسی، عصبی و غیر قابل درمان (به دلیل نابودی سلول‌های عصبی) می ‌باشد. این افت از فرکانس 4000 هرتز شروع می شود و تا فرکانس‌های 6000 و 8000 هرتز ادامه می ‌یابد.

مراحل کری شغلی

• شروع : اوایل اشتغال فرد خستگی شنوایی، افت شنوایی در فرکانس 4000 هرتز، احساس ناراحتی، گرفتگی گوش و خستگی عمومی اتفاق می افتد.‌

• پنهان : ناشنوایی در فرکانس 4000 هرتز و امکان کاهش شنوایی در سایر فرکانس‌ها وجود دارد.

• نیمه پنهان : ناشنوایی در فرکانس 2000 و 1000 هرتز و نشنیدن صدای آهسته.

• کری واضح : نقصان در فرکانس بم و زیر و شنیدن دشوار صدای مکالمه دیده می شود.

در کری شغلی دو طرفه و متقارن، پرده صماخ سالم است و عدم برگشت شنوایی حسی، عصبی، و شروع افت از فرکانس 4000 هرتز وجود دارد و غیر قابل درمان است.

در کری شغلی عواملی چون شدت، فرکانس، ریتم، زمان تماس، محیط کار، سن فرد، ضایعات قبلی و حساسیت فردی مداخله می ‌نماید.

با افزایش شدت صوت، زمان تماس و افزایش سن، میزان افت شنوایی بیشتر می‌ شود.

فرکانس‌های زیر مضرترند:

صدای یکنواخت و مداوم، کم خطرتر از صدای منقطع و غیر یکنواخت است (با فرکانس برابر).

صدا در محیط باز قابل تحمل تر است.

ضایعاتی چون ضربات وارده به سر، انفجار، صدمات شنوایی، مننژیت، مصرف سالیسیلات، جنتامایسین در افت شنوایی موثر است.

حساسیت در برابر صدا

افراد نسبت به صدا حساسیت‌ های متفاوتی دارند که قابل شناسایی است.

یک نمونه از روش‌های تعیین گوش حساس، آزمایش PEYSER است و مراحل آن عبارتند از:

1- تعیین آستانه هوایی در فرکانس 1000 هرتز

2- اثر صوتی با شدت 100 دسی ‌بل و فرکانس 1000 هرتز به مدت 3 دقیقه

3- پانزده ثانیه استراحت

4- تعیین آستانه فرکانس 1000 از راه هوایی

5- استراحت یک ساعت

6- تعیین آستانه در فرکانس 1000 هرتز از راه استخوانی

7- تماس 3 دقیقه فرد با فرکانس 1000 هرتز و شدت 100 دسی‌بل از راه هوایی

8- پانزده ثانیه استراحت

9- تعیین آستانه در فرکانس 1000 هرتز از راه استخوانی

در صورتی که آستانه شنوایی تا 5 دسی‌بل باشد طبیعی، 5 تا 10 دسی‌بل مشکوک و بیش از 10 دسی‌بل، غیر طبیعی است (به دلیل حساسیت فرد مناسب نمی ‌باشد).

محمدرضا میرغلامی
تبیان


تاريخ : جمعه ٥ تیر ۱۳۸۸ | ٤:٥٠ ‎ب.ظ | نویسنده : سیدمحمدرضا موسوی زاهد | نظرات ()