آشنایی با ارزشیابی توصیفی
چرایی طرح
ارزشیابی پیشرفت تحصیلی یکی از عناصر مهم و اساسی برنامه های درسی و نظام های آموزش و
ورش جهان محسوب می شود . لذا با عنایت به اهمیت این عنصر در روند فعالیت یاددهی – یادگیری ، ارائه شیوه نوین در این زمینه و ارتقا سطح دانش معلمان و سایر دست اندرکاران تعلیم و تربیت ، ضرورتی اجتناب ناپذیر می باشد .از طرفی رویکرد یکسان موجود برای ارزشیابی تحصیلی از سال 1303 تاکنون ، به صورت امتحان کتبی – شفاهی نمود پیدا کرده و در این رابطه ملاک ثابت ( 20-0 ) همواره پایدار بوده است . در اکثر کشورهای جهان نیز ، توجه به ابعاد شخصیت فراگیر ذهن علمای تعلیم و تربیت را به استفاده از شیوه های نوین ارزشیابی سوق داده است و تجارب موفقی در این زمینه موجود می باشد
تعریف
به استناد تعریفی که توسط دکتر حسنی و همکاران ایشان از ارزشیابی توصیفی شده است ، به مصداق ذیل دست پیدا می نماییم :(( به کارگیری مقیاس مقوله ای رتبه ای ، به جای مقیاس فاصله ای ( 20-0 ) و به کارگیری کارنامه ی توصیفی و ابزارهایی برای سنجش و ارزشیابی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان متناسب با مقیاس مورد نظر ))
اهداف طرح
:بهبود فرایند یاددهی - یادگیری
سوق دادن توجه و جهت گیری روند یاددهی – یادگیری از محفوظات و انباشت ذهن دانش آموزان و بیان آن از طریق نمره و عدد به یادگیری عمیق ، ماندگار و یادگیری کاربردی و توصیف آن به کمک روش های متنوع کیفی2- فراهم نمودن زمینه مناسب برای حذف فرهنگ بیست گرایی :وجود فرهنگ بیست گرایی در جامعه که حتی به قشر فرهنگیان نیز رسوخ کرده ، تبعات ویژه ای را به همراه خود یدک می کشد . در این رابطه طرح ارزشیابی توصیفی تلاش نموده است این باور را در جامعه تقویت نماید و در پرتو آن برای فرهنگ بیست گرایی بکوشد که :((‌بهره کودک از فرصت یادگیری مهم است و آن که مشخص گردد در چه وضعیتی قرار دارد نه صرفا کسب نمره آن هم از نوع بیست آن ))3- تاکید بر اهداف آموزش و پرورش از طریق توجه به فرآیند یادگیری به جای تاکید بر محتوا به راستی در شیوه های سنتی چه اندازه در راستای تحقق اهداف آموزش و پرورش تاکید می شود و چه اندازه انتظارات مورد نظر قابل دسترسی می باشد ؟ طرح نوین ، اهداف و انتظارات سیستم آموزشی را از معلم و فراگیر مورد توجه قرار داده ، اذهان دست اندرکاران را به تحقق واقعی و ملموس اهداف و انتظارات معطوف می دارد . 4- فراهم نمودن زمینه مناسب برای حذف حاکمیت مطلق امتحانات پایانی در تعیین سرنوشت تحصیلی :در راستای تحقق واقعی طرح ، از طریق برجسته شدن رویکرد ارزشیابی تکوینی در زمینه کاهش اعتبار امتحانات پایانی تلاش مستمر صورت می پذیرد و وضعیت کنونی امتحانات که به منزله ی هدف تلقی شده در جهت روشن شدن درس خواندن برای فهمیدن است نه فقط برای امتحان دادن کوشش می گردد .
5- افزایش بهداشت روانی محیط یاددهی – یادگیری با کاهش اعتبار نمره :آیا تاکنون به این امر دقت نموده اید که ارزش و اقتداری که برای نمره و کسب نمرات و معدل بالاتر و بهتر ترسیم شده ، در اغلب اوقات استرس و فشار روانی خاصی را برای فراگیران به همراه داشته است .متاسفانه افزایش بار این استرس در دوره های پایین تر به وضوح بیشتری مشاهده می گردد . چرا که فشارهای بیرونی ناشی از معلمان ، والدین و ... که ایجاد می شود بعد مساله را دارای وجه حادتری می سازد . همه ی این استرس ها ، محیط یادگیری را به محیطی پر اضطراب و دلهره و نگرانی مبدل می سازد . در طرح ارزشیابی توصیفی به دلیل عدم وجود نمرات رایج ، رقابت های ناسالم فراگیران برای کسب نمرات بالاتر ، در سایه رقابت های گروهی ، در راستای افزایش بهداشت روانی محیط یادگیری تلاش می شود
ضرورت های طرح
:الف – وجود پدیده کودک آزاری در اثر توجه بیش از حد به نمره یقینا واقعه ای که برای دانش آموز کرجی پیش آمد و اذهان همه را متاثر نمود به یاد دارید . اکنون تهدید و تنبیه کودکان که همه مصادیق کودک آزاری هستند به دلیل کسب نمرات پایین توسط معلمان در کلاس و والدین در منزل رایج شده است . ب- تعویض نقش امتحان از جایگاه واقعی آن به گرفتن نقش هدف بودن بر هیچکس پوشیده نیست که ارزشیابی عنصر مهمی از یک نظام برنامه درسی و برنامه ی یاددهی – یادگیری است و نقش واقعی آن تعیین میزان دسترسی به اهداف ، مشکلات و ضعف های فرآیند یادگیری می باشد نه آن که به عنوان هدف مورد استفاده قرار گیرد . ارزشیابی به مفهوم واقعی آن ، ابزاری است برای جمع آوری اطلاعات در خصوص کم و کیف فعالیت های یاددهی – یادگیری ، نه این که خود هدف و غایت فعالیت یاددهی – یادگیری باشد . ج- ناکارآمدی مقیاس های کمی برای ارزیابی تغییرات کیفی شخصیت فراگیر ترسیم تحولات شخصیتی و روانی فراگیر با استفاده از مقیاس های کمی رایج در ارزشیابی های کنونی قابل دسترس و امکان پذیر نمی باشد . د- بی توجهی به سایر ابعاد شخصیت فراگیر اگر تصور شود ، انباشتن ذهن دانش آموز از محفوظات توجه کامل به وی می باشد .، به خطا رفته ایم و راهی عبث پیموده ایم . کودک که در قالب فراگیر در سیستم آموزشی ما قرار دارد باید به عنوان یک وجود یکپارچه و دارای ابعاد مختلف شخصیتی ( عقلانی ، عاطفی ، جسمانی ، اجتماعی و ... ) مورد عنایت قرار گیرد .در ارزشیابی های کنونی جهان ، توجه به این مساله در راس سایر امور قرار گرفته است .
تجربه ی سایر کشورها
:اخیرا مطالعاتی وسیع در زمینه ی نحوه آموزش و ارزشیابی پیشرفت تحصیلی در سایر کشورها به خصوص کره جنوبی ، زلاند نو ، فرانسه ، آلمان ، انگلستان ، سوئد و ... صورت گرفته که برآورد این مطالعات را می توان به صورت ذیل اشاره نمود :استفاده از گزارشات توصیفی با استفاده از عبارت های توصیفی به صورت مشروح از عملکرد دانش آموز در هر درس یا هسته درسی بر اساس اهداف یا شاخص های دیگر


تاريخ : پنجشنبه ٥ بهمن ۱۳۸٥ | ۸:۳٤ ‎ق.ظ | نویسنده : سیدمحمدرضا موسوی زاهد | نظرات ()