قلب یک پمپ عضلانی است که دارای چهار حفره است دو حفره در بالا بنام دهلیز راست و چپ و دو حفره در پائین بنام بطن راست و چپ نامیده می شوند. حفرات بالایی خون را دریافت می کنند و حفرات پائینی خون را به ریه ها و اعضای بدن پمپ می کنند. چهار حفره با هم به صورت هماهنگ کار می کنند تا با جریان افتادن خون اکسیژن و مواد غذایی به بدن برسد.
سیستم الکتریکی قلب چگونه عمل می کند
انقباضات منظم قلب مدیون وجود یک سیستم الکتریکی دقیق و حساب شده در داخل قلب است . در حالت عادی امواج الکتریکی در محلی بنام گره سینوسی که در بالای دهلیز راست قرار دارد شروع می شود. گره سینوسی نقش یک باطری را دارد و به طورـ طبیعی بین 60 تا 100 ضربان در دقیقه تولید می کند امواج الکتریکی از گره سینوسی در دهلیزها پخش و باعث انقباض آنها و ورود خون در بطن ها می شود سپس ضربان الکتریکی از دهلیزها به ناحیه ای بنام گره دهلیزی ـ بطنی می رسد که در وسط قلب بین دهلیز و بطن راست قرار دارد این گره مانند یک ایستگاه عمل می کند و تاخیری در جریان الکتریکی از دهلیزها به بطن ها ایجاد می کند و به دنبال آن جریان الکتریکی از گره دهلیزی ـ بطنی توسط دو شاخه عصبی راست و چپ به ترتیب به بطن راست و چپ می رسد و این دو شاخه به شاخه های کوچک بنام رشته های پورکنژ تبدیل و در داخل بطن ها پخش می شوند و این جریان الکتریکی باعث انقباض بطن راست و چپ شده و خون به ریه ها و تمام بدن پمپ می شود.


اختلال ریتم قلب یا آریتمی چیست
قلب توسط سیستم الکتریکی خود حدود 60 تا 100 بار در دقیقیه به صورت منظم کار می کند . اختلال ریتم یا آریتمی به هر گونه تغییر در سرعت و یا نظم ضربانات قلب گفته می شود.
در جریان آریتمی ضربان قلب بیش از حد تند آهسته و یا نامنظم می شود. آریتمی به شکل های مختلف تظاهر می کند می تواند با احساس لرزش یا ریزش در سینه همراه باشد ممکن است سرگیجه یا احساس سبکی در سر و گاهی با درد سینه یا بیهوشی خود را نشان می دهد. گاهی آریتمی علامتی ندارد به صورت اتفاقی حین بررسی فرد از نظر قلبی توسط پزشک مشخص می شود.
چگونه آریتمی توسط پزشک تشخیص داده می شود
مشخص است . گاهی اوقات علامت آریتمی در زمان تشخیص دیده نمی شود در این موارد پزشک ECG گاهی آریتمی در نوار قلب یا از وسیله ای به نام هولتر مانیتورینگ استفاده می کند که بسته به تشخیص پزشک می تواند نوع روزانه هفتگی و یا حتی ماهیانه به بیمار وصل می شود که حملات آریتمی داخل آن ثبت و با خواندن اطلاعات داخل آن توسط پزشک به آریتمی و نوع آن پی برد.
در صورتیکه آریتمی حین فعالیت فیزیکی ایجاد شود و می توان از تست ورزش جهت تشخیص آریتمی استفاده کرد.
در مواردیکه آریتمی در زمینه بیماریهای ژنتیکی است ارزیابی ژنتیک افراد خانواده به تشخیص کمک میکند.
گاهی بندرت روشهای فوق نمی تواند اطلاعات کافی به پزشک بدهد در این موقع می توان از روشی بنام مطالعه الکتروفیزیولوژی استفاده کرد در این روش کاتترها (سیم های بخصوص بلند و قابل انعطاف ) که از راه رگهای پا به داخل قلب فرستاده می شود و EPS قلب یا با تحریک نواحی مختلف قلب آریتمی ایجاد می شود و نوع آریتمی بدقت تشخیص داده می شود. از روش فوق بخصوص در بیمارانی که سابقه اختلالات ریتم خطرناک و یا آریتمی همراه با بیماریهای زمینه ای قلب میباشد استفاده می شود.
آریتمی های شایع کدامند
1 ـ آریتمی های سریع دهلیزی یا فوق بطنی
این آریتمی ها به صورت ضربانات سریع به صورت منظم یا نامنظم از حفرات بالای قلب یا دهلیزها شروع می شوند که ممکن است علت آنها یک راه هدایتی اضافی در بین دهلیز و بطن ویک یا چند کانونی باشد.
الف ـ مسیر چرخشی در گره دهلیزی ـ بطنی
این نوع آریتمی شایعترین عامل ریتمهای تند و منظم فوق بطنی است . در این حالت یک مسیر عصبی اضافی در گره دهلیزی بطنی یا در کنار آن وجود دارد. اگر جریان وارد این مسیر اضافی شود ممکن است جریان بصورت چرخشی در یک مسیر حلقوی بچرخد و ایجاد ضربان تند حدود 180 ـ 200 بار در دقیقه بکند این بیماری در خانم ها شایع تر است و معمولا اولین تظاهر آن در اواخر دهه سوم عمر است تا قبل از شروع آریتمی بیمار مشکل خاصی نداشته و بصورت ناگهانی بیماری خود را بصورت ضربانات تند و منظم احساس می کند در اکثر بیماران آریتمی خود بخود قطع می شود ولی گاهی نیاز به مراجعه به بیمارستان و تزریق دارو و بندرت شوک جهت کنترل آریتمی می شود.
ب ـ بیماری ولف ـ پارکینسون ـ وایت
دومین فرم شایع ریتمهای سریع فوق بطنی است در این بیماری یک عصب اضافی مادرزادی یا یک پل ارتباطی اضافی در محل اتصال دهلیزها و بطن ها وجود دارد که شایع ترین محل بین دهلیز و بطن چپ است . آریتمی با ورود جریان بداخل این عصب اضافی شروع و قلب بصورت منظم با سرعت 150 ـ 250 بار در دقیقه می زند گاهی مواقع وجود راه عصبی اضافی در نوار قلب معمول که از معلوم می شود . این آریتمی در مردان EPS بیمار گرفته می شود مشخص است ولی محل دقیق آن در مطالعه الکتروفیزیولوژی قلب یا شایع تر است و تظاهر آن نیز اکثر مواقع در اواخر دهه سوم و چهارم بصورت ناگهانی است .
ج ـ فلوتر دهلیزی
در این آریتمی امواج الکتریکی در یک حلقه بزرگ دور تا دور دهلیز راست می چرخند و باعث می شود که دهلیزها حدود 300 بار در دقیقه منقبض می شوند و از این تعداد حدود 150 بار به بطن ها منتقل می شود . قلب در این حالت منظم و تند می زند این آریتمی در افراد مسن و کسانی که بیماری زمینه ای قلبی دارند شایعتر است .
د ـ فیبیریلاسیون دهلیزی
در این آریتمی نقاطی در دهلیزها و اکثرا در دهلیز چپ بصورت غیر هماهنگ امواجی تولید می کنند که تعداد آن 400 تا 600 بار در دقیقه است در این حالت قلب کاملا حالت نامنظم و معمولا سریع دارد. این آریتمی می تواند باعث ایجاد لخته در دهلیزها شود و با بحرکت درآمدن لخته ها گاهی سکته مغزی ایجاد می شود. این آریتمی در تمام سنین ممکن است رخ دهد ولی شانس بروز آن با افزایش سن بالاتر می رود.
2 ـ آریتمی های سریع از بطن ها
دراین حالت منشا آریتمی در بطن ها است این بیماری هم در قلب های بیمار و هم در قلب های سالم ایجاد میشود این آریتمی بخصوص اگر در قلب بیمار بطور مثال در کسانی که سابقه انفارکتوس قلبی قدیمی دارند ایجاد شود می تواند بسیار خطرناک و کشنده باشد.
روشهای درمانی اختلالات ریتم قلب یا آریتمی های سریع
1 ـ داروهای ضد آریتمی
این داروها مانند آمیودارون و سوتالول و غیره ممکن است بتواند از شروع ریتم های سریع تا حدودی پیشگیری کنند ولی علی رغم اینکه این دارو به وفور تجویز می شوند ولی در اکثر موارد چندان موثر نیستند و ممکن است عوارض مهم و کشنده ای نیز داشته باشند.
2 ـ دفیبریلاتور داخلی
وسیله ایست که در زیر پوست تعبیه و سیم های آن از طرق رگهای بخصوص داخل قلب گذاشته می شود. در صورت لزوم می توان با دادن شوک الکتریکی از داخل ریتم قلب را به حالت طبیعی برگرداند این دستگاه در کسانی که سابقه ایجاد اختلالات ریتم کشنده دارند موثر است و بیشتر در بیمارانی که سابقه بیماری زمینه ای مانند انفارکتوس قدیمی یا نارسایی قلبی دارند تعبیه می شوند.
3 ـ ابلیشن
یک روش غیر جراحی است که در آن ناحیه که دارای راه غیر طبیعی است یا نقطه ای که تولید امواج غیر عادی می کند توسط امواجی انجام می شود و بعد از EPS که تولید گرما درآن ناحیه می کند از بین برده می شود . این روش بدنبال مطالعه الکتروفیزیولوژی قلب یا تشخیص دقیق آریتمی از طریق وریدهای پا کاتتر بخصوص جهت ابلیشن وارد قلب می شود در این عمل ناحیه بسیار کوچکی از قلب که حاوی آن عصب اضافه یا نقطه غیر عادی است تخریب می شود.
قرار می گیرند و صبح روز بعد مرخص EPS بیمارانی که جهت ابلیشن کاندید می شوند معمولا در همان روز اول بستری تحت عمل می شوند. ابلیشن روش درمانی نسبتا بی خطر است و بعد از انجام آن بیمار کاملا خوب می شود و نیاز به مصرف دارو ندارد.
ابلیشن برای کدام دسته از بیماران توصیه می شود
1 ـ کسانی که حملات تپش قلب مکرر دارند
2 ـ تمام بیمارانی که تحت درمان دارویی ضد آریتمی هستند
3 ـ بیمارانی که تپش آنها با داروهای ساده کنترل شده ولی دچار عوارض جانبی دارو شده اند و یا اصلا تمایلی به مصرف دارو تا آخر عمر ندارند
) که دارای شغل حساس مثل خلبانی یا رانندگی وسایل نقلیه سنگین و عمومی هستند WPW 4 ـ تمام بیماران ولف پارکینسون وایت ( حتی اگر بدون علامت باشند.
5 ـ تمام بیماران مبتلا به فلوتر دهلیزی
6 ـ بیماران مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی که علی رغم مصرف دارو دچار حملات مکرر می شوند یا با وجود مصرف دارو ضربان قلب آنها تند است کاندید عمل ابلیشن هستند
7 ـ تمام بیمارانی که آریتمی های بطنی دارند بخصوص اگر قلب آنها سالم باشد و با داروهای ساده به درمان جواب نداده و دارای علائم باشند و یا دچار عوارض جانبی دارو شدند کاندید عمل ابلیشن هستند. در بیمارانی که آریتمی بطنی دارند اگر بیماری زمینه ای مانند هستند . ICD انفارکتوس قدیمی نارسایی قلبی و غیره وجود داشته باشد درمان اول همان تعبیه دفیبریلاتور داخلی
دکتر علیرضا قربانی شریف
متخصص قلب و عروق
فوق تخصص پیس میکرو اختلالات ریتم قلب



تاريخ : پنجشنبه ٢۳ آبان ۱۳۸٧ | ۱٠:٢٠ ‎ق.ظ | نویسنده : سیدمحمدرضا موسوی زاهد | نظرات ()
.: Weblog Themes By VatanSkin :.