روبات ها از دیرباز به خاطر نحوه تعامل و شباهت و نزدیکی با انسان ها مورد توجه بوده اند. این دست ساخته های مکانیکی به دلیل قابلیت برنامه ریزی که دارند، به راحتی تحت کنترل انسان در می آیند و از این رو علاوه بر مصارف صنعتی، با شکل و شمایل مختلف در دل انسان ها نیز راه پیدا کرده اند یا جای حیوانات خانگی را برای ما گرفته اند یا حتی نقش عضوی از خانواده را برایمان بازی می کنند. گاهی با هدف آموزش به فرزندان یا کمک به افراد ناتوان و گاهی نیز به عنوان مونس قابل اطمینان و کم توقع طراحی و تولید می شوند.
امروزه مراکز تحقیقاتی بسیاری در جهان وجود دارد که روی طراحی انواع و اقسام روبات ها کار می کنند، به طوری که هر کدام از آنها کاربرد خاصی برای افراد پیدا می کنند. اما آیا واقعاً هر چقدر روبات ها به انسان شبیه تر شوند، انسان نیز راحت تر با آنها ارتباط برقرار می کند؟
در اروپا نیز همانند بقیه نقاط جهان، علم روباتیک با پیشرفت چشمگیری همراه بوده و تحقیقات موثری در این زمینه انجام گرفته است. یکی از این مراکز، مرکز تحقیقاتی روباتیک شبکه یی اروپا (EURON) است که سال میلادی جاری پژوهش های خود را به طور رسمی آغاز کرده است.
«بیل گیتس» مدیر و بنیانگذار بازنشسته مایکروسافت، در بازدید از این مرکز با اشاره به اهمیت این مرکز پیش بینی کرد تا سال ۲۰۲۵ در هر خانه یی یک روبات وجود خواهد داشت و این امر را با کامپیوترهای شخصی مقایسه کرد که در دهه ۱۹۷۰ ظهور پیدا کردند و هم اکنون در هر خانه یی حداقل یک کامپیوتر به چشم می خورد


در این مرکز چندین برنامه تحقیقاتی در مورد تلفیق هنر با علم روباتیک انجام گرفته و آینده روبات ها بررسی شده است.
در وهله اول، روبات های انسان نمای مرکز یورون، احساسات چندانی از خود نشان نمی دادند و محققان برای طراحی و راه اندازی آنها با مشکلات بسیاری دست و پنجه نرم می کردند. به طور مثال برای ساخت روبات هایی که پا دارند و قادر به راه رفتن هستند، مشکلات عدیده یی برای ایجاد تعادل، حرکت و ایمنی به طور همزمان وجود داشت و باید آنها را به گونه یی برنامه ریزی کنند که بهترین عملکرد را در ارائه کاربردهای مورد نظر داشته باشند.
محققان و طراحان این مرکز اندیشه دوستان مکانیکی یا همان روبات های انسان نما را در سر می پرورانند.
«برونو سیسیلیانو» یکی از محققان روباتیک می گوید؛ «جالب است اگر بدانید که میزان دوست داشتن و نوع روبات محبوب افراد، ریشه در فرهنگ آنها دارد. به طور مثال اروپایی ها و امریکایی ها ترجیح می دهند روبات هایشان بیشتر شبیه دستگاه یا ماشین مکانیکی باشد و هیچ گاه دوست ندارند روبات هایی شبیه خودشان داشته باشند.»
وی می افزاید؛ «ولی برعکس، ژاپنی ها با روبات های انسان نما دمسازترند و من فکر می کنم این به مسائل اعتقادی و فرهنگی آنها برمی گردد، زیرا ژاپنی ها معتقدند ماشین ها نیز روح دارند.»
اما با همه این اوصاف، روبات های انسان نما نقش اساسی را در تحقیقات اروپاییان ایفا می کنند و دلیل این امر نیز فقط به خاطر ظاهر هوشمند آنها نیست،
اگرچه طراحی و ساخت روبات های انسان نما حتی در نوع ابتدایی که تنها می تواند راه برود کار دشواری است، اما مهندسان پیشرفت چشمگیری در این زمینه داشته اند.
به طور کلی طراحی روبات های انسان نما که قادر به ارتباط با انسان ها هستند، راحت تر از ساخت روبات هایی است که برای جراحی انسان طراحی می شوند.
● روبات های خانگی
روبات ها در خانه اصولاً نقش یک ماشین کمکی را ایفا می کردند، اما امروزه علاوه بر این، کاربردهای دیگری نیز دارند که آن هم ایجاد ارتباطی نزدیک تر با اعضای خانواده است. ازمیان این روبات ها می توان به موارد زیر اشاره کرد.
Room-A یک روبات در قد و قواره انسان است که می تواند سوالات و مکالمات معمولی افراد را تشخیص دهد. علاوه بر اینکه می تواند در حمل برخی اشیا کمک کند. این روبات پاهای قرص و محکمی دارد تا بتواند تعادلش را به خوبی حفظ کند.
Room-A که در مسابقات روبوکاپ ۲۰۰۶ موفق به دریافت جایزه شد، می تواند شطرنج نیز بازی کند.
ARMAR نیز یکی از این دست روبات ها است که در کارهای آشپزخانه کمک می کند. این روبات می تواند رخت های کثیف را در ماشین لباسشویی قرار داده و آن را روشن کند. علاوه بر این قادر به راه اندازی و کار با چندین وسیله الکترونیکی خانگی است.
Maggie روباتی است که توسط محققان دانشگاه کارلوس در مادرید ساخته شده و یک روبات اجتماعی است. رفتارهای این روبات بسیار دوستانه است و به راحتی می تواند با افراد صحبت کرده و مکالمات را متوجه شود. علاوه برآن ایما و اشاره ها را تشخیص می دهد و از طریق یک صفحه نمایش لمسی، شطرنج بازی می کند. مگی تا حدود کمی نیز قادر به انجام حرکات موزون است.
همین گروه تحقیقاتی توانسته است نمونه ابتدایی C۳PO، روبات مشهور جنگ ستارگان را نیز بسازد که RH۱ نام دارد. RH۱ می تواند در داخل و خارج خانه نحوه دویدن خود را برنامه ریزی کند و به راحتی با افراد و حتی روبات های دیگر ارتباط برقرار کند.
● یادگیری درس های دشوار
Casimio یکی دیگر از روبات هایی است که قادر به حرکت نیست و فقط برای انجام تعامل اجتماعی طراحی شده و یک روبات آموزش پذیر است. سازندگان این روبات بیشتر تمرکزشان را روی صورت و حالات چهره آن حین صحبت با افراد گذاشته اند. این کار بسیار دشوار است، زیرا آنچه که برای انسان ها بسیار ساده است (همانند برقراری ارتباط اجتماعی) برای روبات ها بسیار سخت است.
سازندگان این روبات از دانشگاه لاس پالماس معتقدند هوش اجتماعی ما به طور ناخودآگاه و غریزی شکوفا می شود، در صورتی که خلق الگوریتم هایی که هوش اجتماعی را برای روبات ها تعریف کند، کار دشواری است.
اما از طرف دیگر انجام کارهای فیزیکی برای ما به صورت خودآگاه و هوشیارانه است، پس تبدیل آن به یک برنامه روباتیک چندان مشکل نیست و این نقطه مشترک هوش مصنوعی و انسانی است که محققان به آن دست یافته اند.
کاربردهایی که یک روبات برای تبدیل شدن به دوست انسان نیاز دارد متعدد است اما حتی با به کار بردن چندین گزینه نیز می توان یک روبات را به یک ماشین مکانیکی دوست داشتنی تبدیل کرد.
به زودی روبات های اجتماعی ساخته خواهند شد که قادر به ارتباط صمیمانه تر و نزدیک تر با انسان باشند، به طور مثال می توانند تصاویر انیمیشن برای کودکان به نمایش بگذارند و به طور کلی علاوه بر کمک در کارهای خانه، عضوی از یک خانواده محسوب شوند.

نسترن صائبی  



تاريخ : پنجشنبه ٢۳ آبان ۱۳۸٧ | ۱٠:۱٦ ‎ق.ظ | نویسنده : سیدمحمدرضا موسوی زاهد | نظرات ()