چکیده

جوامع پیشرفته بشری باعنایت به توسعه آموزش وپرورش خود توانسته اند پله های ترقی و توسعه همه جانبه را بپیمایند . در توسعه آموزش وپرورش ملاکها و فاکتورهای متعددی نقش دارند . مهمترین آن نظام ارزشیابی در آموزش می باشد آموزش را می توان به عنوان فرآیند کنش متقابل معلم ودانش آموز تعریف کرد که به موجب آن تجارب مناسب یادگیری برای رسیدن دانش آموزان به هدف های آموزش و پرورش فراهم می شود .


در آموزش وپرورش سنتی ارزشیابی به عنوان آخرین حلقه های فرآیند یاددهی یادگیری تلقی می شود که در پایان دوره آموزشی برای جدا کردن دانش آموزان با توانایی یادگیری متفاوت به کار می رفت . امروزه ارزشیابی را بخش جدایی ناپذیر فرآیند یاددهی یادگیری می دانند که همراه با آموزش ودر ارتباط تنگاتنگ با آن ، به گونه ای مستمر انجام می گیرد و به جای تاکید بر طبقه بندی دانش آموزان و مقایسه آنان با یکدیگر ، هدایت یادگیری آنان را مرکز توجه خود قرار می دهد .

به منظور نظام بخشی به فعالیت های ارزشیابی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان با توجه به رویکردها و نگرشهای نوین در تعلیم و تربیت ، یکی از اصول حاکم بر ارزشیابی پیشرفت تحصیلی استفاده از انواع ارزشیابی تعیین شده است . در فرآیند یاددهی یادگیری لازم است با توجه به هدف ها ، محتوا و روش های تدریس از انواع ارزشیابی ها استفاده شود .

در این مقاله به بررسی تعاریف ارزشیابی ، انواع ارزشیابی ، اهداف هریک  و نقش آن در پیشرفت دانش آموزان ، پرداخته شده و راهکارهایی جهت اصلاح برنامه ها و روشها ارائه نموده ایم امید آنکه با این نگرش تغییری در روند ارزشیابی تحصیلی ایجاد شود .


مقدمه

هدف نهایی تعلیم و تربیت ، انسان سازی و آینده سازی است . از آنجا که آینده ی جوامع به دست انسانها ساخته می شود ، هدف و رسالت اصلی تعلیم و تربیت را باید در انسان سازی جستجو کرد که بخش عمده ی آن به نهاد رسمی آموزش وپرورش و مدرسه سپرده شده است مهم ترین مسئولیت مدرسه برنامه ریزی برای آموزش و یادگیری است برای آنکه آموزش به یادگیری منتج شود باید برای آن برنامه ریزی شود طراحی آموزشی شامل کلیه ی تجارب و فرصتهای یاددهی و یادگیری است که از جانب معلم به منظور ایجاد تغییرات مطلوب در رفتار فراگیران طراحی و اجرا می شود و بازده آن مورد ارزشیابی قرار می گیرد .

برای کارآمد کردن و شفافیت هر نظام آموزشی جهت تحقق هدفهای مورد نظر باید یک زیر نظام ارزشیابی برای آن منظور داشت به طوریکه از ابتدای اندیشیدن در باره طراحی و استقرار نظام آموزشی به نمایان ساختن میزان مطلوبیت اجرایی امور پرداخت .[1]

ارزیابی آموزشی به عنوان یکی از وظایف اساسی مدیریتی است که براین اساس مدیر ابعاد گوناگون یک سیستم آموزشی را بررسی نموده و میزان دستیابی به اهداف را می سنجد و زمینه های برطرف نمودن موانع و اصلاح روشها ، بهسازی نتایج و نهایتاً پیمودن مراحل دیگر ، حرکت ورشد را فراهم می نماید در نتیجه کارکرد ارزیابی به عنوان یکی از وظایف مدیریتی باید بر سایر کارکردهای مدیریت نظام دانشگاهی اشراف داشته باشد چرا که این امر موجب می گردد با بهره گیری هرچه بیشتر از منابع تحقق هدفهای مطلوب و مورد نظر امکان پذیر شود . از این رو نظام دانشگاهی باید به طور مستمر به قضاوت در باره مطلوبیت عوامل درونداد ، فرآیند وبرونداد خود پرداخته و حاصل آن جهت بهبود امور آموزش ، پژوهش و عرضه خدمات تخصصی به جامعه مورد استفاده قرار گیرد [2]

در این تحقیق مختصر به بیان انواع ارزشیابی و اهمیت استفاده از هریک و در نهایت به ارائه راهکارهایی جهت اصلاح برنامه ها و روشها می پردازیم .

1-1 مقدمه 

جوامع پیشرفته بشری با عنایت به توسعه آموزش وپرورش خود توانسته اند پله های ترقی و توسعه همه جانبه را بپمایند . در توسعه آموزش وپرورش ملاکها و فاکتورهای متعددی نقش دارند . مهمترین آن نظام ارزشیابی در آموزش می باشد . آموزش را می توان به عنوان فرآیند کنش متقابل معلم ودانش آموز تعریف کرد که به موجب آن تجارب مناسب یادگیری برای رسیدن دانش آموزان به هدف های آموزش وپرورش فراهم می شود . در آموزش وپرورش سنتی ارزشیابی به عنوان آخرین حلقه های فرآیند یاددهی یادگیری تلقی می شود که در پایان دوره آموزشی برای جدا کردن دانش آموزان با توانایی یادگیری متفاوت به کار می رفت . امروزه ارزشیابی را بخش جدایی ناپذیر فرآیند یاددهی یادگیری می دانند که همراه با آموزش و در ارتباط تنگاتنگ با آن به گونه ای مستمر انجام می گیرد و به جای تاکید بر طبقه بندی دانش آموزان و مقایسه آنان با یکدیگر ، هدایت یادگیری آنان را مرکز توجه خود قرار می دهد .

به منظور نظام بخشی به فعالیت های ارزشیابی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان با توجه به رویکردها و نگرشهای نوین در تعلیم و تربیت ، یکی از اصول حاکم بر ارزشیابی پیشرفت تحصیلی استفاده از انواع ارزشیابی تعیین شده است در فرآیند یاددهی یادگیری لازم است با توجه به هدف ها ، محتوا و روش های تدریس از انواع ارزشیابیها ( از قبیل تشخیصی ، تکوینی ، مجموعی ، هنجار مراجع ، هدف مرجع ، درونی ، بیرونی ، ملی و  ... ) استفاده شود .

در این تحقیق برآنم تا با تکیه بر مطالعات انجام گرفته در راستای استفاده از انواع ارزشیابی توسط صاحب نظرات و اساتید گرامی ، به بحث پیرامون ارزشیابی بپردازم . امید است که این تلاش در تحقق اهداف آموزش وپرورش عمومی و نیز تنویر افکار معلمان محترم در رابطه با استفاده از انواع ارزشیابی موثر واقع گردد .

1-2- بیان مسئله تحقیق

نظام تعلیم و تربیت ، سامانه ای است فرآیند مدار در این نظام فراگیران پس از ورود به مدرسه به همراه سایر ورودی ها از جمله برنامه های درسی و آموزشی و پرورش ، تجهیزات آموزشی ، روش های یاددهی یادگیری ، منابع مالی ، سرمایه ، امکانات و فضاهای آموزشی و کارکنانی که وظیفه تعلیم و تربیت و نیز فعالیت های پشتیبانی را برعهده دارند در گردونه تعلیم و تربیت مدرسه ای قرار می گیرند و تحت نظام ارزشی و فرهنگی که محاط سامانه آموزش وپرورش است با کسب تجربه های یادگیری به هدفهای جدیدی نایل می شوند .

این تغییر رفتار در برخی موارد ظاهری است . در بعضی مواقع شناختی و در اندک مواردی نیز فراشناختی ، معلمان ، معمولاً برای رساندن دانش آموزان به چنین تغییراتی در رفتار ها ، علاوه بر استفاده از روش های متنوع یاددهی یادگیری و تجهیزات آموزشی ، از ابزار دیگری نیز استفاده می کنند که در ادبیات نوین آموزش از آن با نام « ارزشیابی از آموخته های دانش آموزان » ودر نظام های سنتی تعلیم وتربیت با نام «امتحان » یاد می شود در آموزش وپرورش مدرن ارزشیابی بخشی از آموزش است و نگاه به آن فرآیندی است به عبارت دیگر ارزشیابی فعالیت مستمری است که در طی سال تحصیلی و به طور توامان قبل ، حین و بعد از هر مرحله آموزش به اجرا در می آید و این در حالی است که در نظام های آموزشی متعارف که تازه های تعلیم و تربیت را تجربه نکرده اند ارزشیابی همان امتحان است و نگاه به آن نتیجه مدار است تا فرآیند مدار ، به عبارت دیگر امتحان فعالیتی است که به آموزش خاتمه می دهد وتعیین کننده قبولی یا مردودی دانش آموزان در سیستم آموزشی است در این نگرش امتحان تا اندازه ای اهمیت می یابد که حاکم و ارباب برنامه درسی می شود و به جای آن که برنامه درسی
 ( در نظام آموزشی ما : کتاب درسی ) تعیین کننده نوع ارزشیابی باشد ، امتحان و کلیشه سئوال های امتحانی سالیان دور و نزدیک مشخص می کندکه چه چیزی باید تدریس شود در این نگرش امتحان تا اندازه ای مهم می شود که عده ای آن را «ناموس آموزش وپرورش » می نامند و اذیت کردن دانش آموزان مجاز می شود و صحبت از اضطراب و استرس آزمون به میان می آید وحرف های دیگر بنابر این استفاده از انواع ارزشیابی و آشنایی با اهداف آنها و  ..... ضروری به نظر می رسد .

1-3- اهمیت تحقیق

معمولاً ارزشیابی ، هنگامی ضرورت می یابد که در جریان یک عمل ، بخواهیم تصمیم تازه ای اتخاذ کنیم . آن وقت است که باید اطلاعات مورد نیاز را جمع آوری ، تجزیه و تحلیل و تفسیر نموده و بر مبنای آن تصمیم گیری کنیم . در فرآیند یاددهی یادگیری ، معلم پیوسته مجبور است تصمیمات تازه ای بگیرد به عنوان مثال او باید تصمیم بگیرد که آیا این مطلب را باید تدریس کند ؟ آیا دانش آموزان مطالب و مفاهیم را به درستی یاد می گیرند و در ک می کنند ؟ پس از این دوره تدریس تا چه اندازه دانش آموزان به هدفهای آموزشی مورد نظر رسیده اند ؟ و  ... او برای پاسخگویی به هریک از این پرسشها ، نیازمند اطلاعاتی دقیق است که  براساس ارزشیابی به دست خواهد آورد .

بنابر این  ضروری می نماید که با نگاهی تازه به ارزشیابی ، استفاده از انواع آن را مورد ارزیابی قرار داده و اهداف هریک را به طور مختصر تبیین نماییم .

1-4- اهداف تحقیق

هدف از انجام این تحقیق شناخت اهمیت استفاده از انواع ارزشیابی در بهبود فرآیند یاددهی یادگیری توسط معلمان و در نهایت ارائه راهکارهایی برای اصلاح برنامه ها و روشها می باشد .

1-5- روش تحقیق

روش تحقیق کتابخانه ای است روش کتابخانه ای که با مطالعه کتب علمی ، مجلات علمی و تخصصی و استفاده از شبکه اینترنت انجام گرفته است .

1-6- زمان انجام تحقیق

تحقیق حاضر در زمینه « استفاده از انواع ارزشیابی » از اوایل دی ماه سال 1384 شروع شده و سعی بر این بوده که اهمیت استفاده از انواع ارزشیابی توسط معلمان را مورد بررسی قرار دهد و در نهایت به ارائه راهکارهایی جهت اصلاح برنامه ها و روشها پرداخته شود .

1-7- ابزار گردآوری اطلاعات

در این تحقیق ابزارهای گرد آوری اطلاعات شامل بررسی کتب موجود و اطلاعات اینترنتی می باشد .

1-8- محدودیت های تحقیق

از مهمترین محدودیت هایی که در این تحقیق وجود داشته می توان به موارد زیر اشاره نمود :

1 محدودیت زمانی تحقیق

2 -  گستردگی موضوع تحقیق و محدود بودن حجم تحقیق

لذا درهنگام جمع آوری اطلاعات  کوشش نمودم از کلیه کتب موجود در مراکز در دسترس استفاده نمایم و به طور خلاصه به بررسی موضوع تحقیق بپردازم .


1-9- واژه های کلیدی تحقیق

مهمترین واژه های کلیدی تحقیق عبارتند از : ارزشیابی ، انواع ارزشیابی ، هدف ارزشیابی ، ارزشیابی آغازین ، تکوینی ، تراکمی

فصل دوم

استفاده از انواع ارزشیابی

2-1- مقدمه

    برای کار آمد کردن و شفافیت هر نظام آموزشی جهت تحقق هدفهای مورد نظر باید یک زیر نظام ارزیابی برای آن منظور داشت به طوریکه از ابتدای اندیشیدن در باره طراحی و استقرار نظام آموزشی به نمایان ساختن میزان مطلوبیت اجرایی امور پرداخت [3]

    ارزیابی آموزشی به عنوان یکی از وظایف اساسی مدیریتی است که بر این اساس مدیر ابعاد گوناگون یک سیستم آموزشی را  بررسی نموده و میزان دستیابی به اهداف را می سنجد و زمینه های برطرف نمودن موانع و اصلاح روشها ، بهسازی نتایج و نهایتاً پیمودن مراحل دیگر ، حرکت و رشد را فراهم می نماید در نتیجه کارکرد ارزیابی به عنوان یکی از وظایف مدیریتی باید بر سایر کارکردههای مدیریت نظام دانشگاهی اشراف داشته باشد چرا که این امر موجب می گردد با بهره گیری هر چه بیشتر از منابع تحقق هدفها ی مطلوب و مورد نظر امکان پذیر شود از این رو نظام دانشگاهی باید به طور مستمر به قضاوت در باره مطلوبیت عوامل درونداد ، فرآیند وبرونداد خود پرداخته و حاصل آن جهت بهبود امور آموزش ، پژوهش و عرضه خدمات تخصصی به جامعه مورد استفاده قرار گیرد .[4]  

    بنابر این در این فصل از تحقیق ، با گذری اجمالی بر تعاریف ارزشیابی ، به بررسی انواع ارزشیابی ، نقش آن در پیشرفت دانش آموزان و ضرورت استفاده از انواع مختلف ارزشیابی می پردازیم و راهکارهایی جهت اصلاح برنامه ها و روشها ارائه می نماییم .

2-2- تعریف ارزشیابی

    ارزشیابی در آموزش وپرورش تعاریف متعددی دارد . کرونباخ  (cronbach )      ارزشیابی را جمع آوری و بکارگیری اطلاعات در جهت اتخاذ تصمیم برای یک برنامه آموزشی تعریف می کند .[5]

بی بای : (Beeby) ارزشیابی را فراگرد جمع آوری و تفسیر منظم شواهدی که در نهایت به قضاوت ارزشیابی نظر به این که به اقدام شخصی بیانجامد ،
 می داند ابعاد این تعریف : جمع آوری شواهد ، تفسیر ، قضاوت و تصمیم گیری است .
[6]

استافل بیم : ارزشیابی رافرآیند ، تعیین کردن (Delineating )  به دست آوردن  ( Obraining ) و فراهم ساختن (Providing )  اطلاعات مفیدی برای قضاوت در تصمیم گیری های تعریف کردند .

ارزشیابی فرایند منظمی است که در طی آن در باره ارزش مطلوبیت موثر بودن یا کفایت چیزی طبق ملاکها و مقاصد معینی قضاوت و داوری می شود این داوری مبتنی بر مقایسه دقیق داده های عینی با استانداردهای انتخابی است از دیدگاه کرونباخ ارزشیابی فرآیند گرد آوری اطلاعات به منظور اخذ تصمیم در باره برنامه آموزشی است .

با توجه به تعاریف فوق می توان نتایج زیر را به دست آورد  ارزشیابی ، فرآیندی منظم و نظامدار ( سیستماتیک ) است بنابر این به برنامه ریزی دقیق نیاز دارد .

ارزشیابی ، بیشتر یک فرآیند کلی است تا جزیی یعنی کل فرآیند یاددهی یادگیری را در بر می گیرد ارزشیابی ، همواره به سوی هدفی متوجه است و هدف نهایی آن اصلاح و بهبود فرآیند یاددهی و یادگیری است . ارزشیابی نیازمند ملاکهای معینی است که براساس آن در باره مطلوبیت یک امر قضاوت می شود ارزشیابی در نهایت به نوعی عمل و تصمیم گیری می انجامد .

« ارزشیابی وسیله ای است برای سنجش عملکرد یادگیرندگان و مقایسه نتایج حاصل از آن با هدفهای آموزشی از پیش تعیین شده به منظور تصمیم گیری در این باره که آیا فعالیت های آموزشی معلم و کوشش های یادگیری دانش آموزان به نتایج مطلوب انجامیده است یا خیر » [7] و به عبارت دیگر ارزشیابی اساساً به دو دلیل انجام می گیرد یکی تصمیم گیری در  مورد گزینش یا رد چیزی و دوم
 تصمیم گیری در مورد چگونگی بهسازی آن چیز ، بنابر این ارزشیابی جزیی از فرآیند آموزشی است .

ارزشیابی پیشرفت تحصیلی (Academic achievement evaluation)  ارزشیابی  پیشرفت تصحیلی عبارت از سنجش عملکرد یادگیرندگان و مقایسه نتایج حاصل با هدفهای آموزشی از پیش تعیین شده به منظور تصمیم گیری در این باره که آیا فعالیت های آموزشی معلم و کوششهای یادگیری دانش آموزان یا دانشجویان به نتایج مطلوب انجامیده اند وبه چه میزانی

2-3- ضرورت استفاده از ارزشیابی در بهبود نظامهای آموزشی

در نظامهای آموزشی که ارزیابی  به طور مستمر به عمل می آید فعالیتها موفقیت آمیز است اگر در نظام آموزشی ، ارزیابی انجام نشود نمی تواند موفقیت را از شکست متمایز کنید . اگر موفقیت را تشخیص ندهید، نمی توانید به آن پاداش دهید اگر شکست را تمییز ندهید ، نمی توانید آن را تصحیح کنید اگر به وسیله ارزشیابی نتایج نظامهای آموزشی را نمایان کنید ، می توانید حمایتهای لازم را به دست آورید .[8]

2-4- ارزیابی درونی

ارزیابی درونی ، رهیافتی مشارکتی و برخاسته از متن نظام دانشگاهی با حداقل مقاومت درون گروهی است که از کار آمد ترین فرآیندهای ارزیابی آموزشی در شناخت نواقص و کاستیها بوده و به دلیل درگیر کردن تمام افراد یک گروه آموزشی ، مرکز و موسسه در فرآیند ارزیابی از بالاترین کارآیی و ضمانت اجرایی برخوردار است وفرایندی است که بهبود کیفیت را به بهترین شکل ممکن به همراه دارد به عبارت دیگر تاکید همه افراد مجموعه آموزشی بر بهبود کیفیت ، مشارکت فعال در فرایند ارزیابی ، یافتن زبان و اندیشه مشترک نسبت به اهداف ، استانداردها ، کاربردگرایی و استفاده بهینه از نتایج ارزیابی همگی موجب گردیده تا ارزیابی درونی به عنوان یکی از مناسب ترین روشهای آموزشی بهبود و ارتقاء کیفیت آموزشی است مطرح گردد .

2-5- خاستگاه ارزیابی آموزشی چیست و تحول آن به چه صورت است ؟

ارزیابی آموزشی به عنوان پایه اساسی برای رتبه بندی مراکز آموزشی وبهبود کیفیت ، ازاهمیت اساسی و ضرورتی اجتناب ناپذیر برخورد دار شده است . ارزش ارزیابی آموزشی زمانی واضح تر و محسوس تر می گردد که توسعه کشور را ملازم با توسعه بخش آموزشی عالی به ویژه آموزش های علمی کاربردی بدانیم اما توسعه آموزش های علمی کاربردی وموثر بودن آن در توسعه کشور مستلزم وجود کیفیت در دو سطح ملی وبین المللی است دستیابی به کیفیت مطلوب یا قابل قبول در نظام آموزش های علمی کاربردی ، بدون ارزیابی مستمر و
 برنامه ریزی برای رفع کاستی ها امکان پذیر نیست .

هر چند انگاره پردازی در باره ارزیابی آموزشی طی چند دهه گذشته تحول قابل توجهی داشته است استفاده از ارزیابی در فعالیتهای آموزشی به اندازه خود فعالیتهای آموزشی قدمت دارد ، اما به کار گرفتن ارزیابی آموزشی به عنوان بازخوردی جهت بهبود فعالیتهای آموزشی امر نسبتاً جدید است به طوری که در کشورهای پیشرو ، ارزیابی فعالیتهای آموزشی به صورت سیستماتیک و با روش علمی ، تاریخچه ای کمتر از 100 سال را دارا است .[9]

با تبعیت از تحولاتی که در این مدت در نظام های آموزشی رخ داده است . مفهوم ارزیابی نیز در چند دهه گذشته متحول شده است تا نزدیک به چهار دهه قبل ، اندازه گیری و ارزیابی آموزشی مترادف پنداشته می شود اما در حال حاضر این مفهوم با قضاوت کردن در باره «ارزش» یا  «شایستگی » و« کیفیت »پدیده های آموزشی مترادف است .

جدول زیر سیر تاریخی تحول مفهوم ارزیابی آموزشی را نشان می دهد [10]

ردیف

دوره

سال به میلادی

ارزیابی و تحول مفهومی مربوطه

1

دوره اول

دهه های قبل از 1950

اندازه گیری روانی آموزشی

2

دوره دوم

دهه 1960

توصیف فعالیتها و برنامه های آموزشی و مقایسه آنها با هدفهای مورد نظر

3

دوره سوم

دهه های 1970 و 1980

سنجش پویای نظام آموزشی قضاوت در باره ارزش با اهمیت پدیده های آموزشی

4

دوره چهارم

دهه 1990

توافق در باره ارزش یا اهمیت پدیده های آموزشی

5

دوره پنجم

2000 میلادی به بعد

جست و جوی نظام یافته برای قضاوت یا توافق در باره ارزش یا اهمیت یک پدیده آموزشی ( برنامه ، فعالیت ،  ...) به منظور بهبودی آن در جهت کاهش فاصله میان نتایج جاری و نتایج مطلوب

 


2-6- ارزیابی آموزشی چیست ؟

    ارزیابی آموزشی یک فرآیند تحلیلی اجرایی مستمر است که یک مقوله کاملاً علمی محسوب می شود لذا آن را باید از قضاوت های شخصی ، مقطعی و پراکنده پیرامون مسائل مختلف آموزشی کشور جدا دانست . [11]

    ارزیابی را به صورت گوناگون و از جمله فرآیند منظم گرد آوری و تجزیه و تحلیل داده ها به منظور تعیین میزان دستیابی به اهداف و تصمیم گیری برای آینده تعریف نموده اند .[12]

    در واقع ، ارزیابی مشتمل بر کلیه طرح های نظارت و کنترل به منظور حصول اطمینان نسبت به مطابقت نتایج  عملکرد با اهداف از پیش تعیین شده است در این فرآیند سعی بر آن شده است که میزان انطباق عملیات با استانداردهای از پیش ترسیم شده ، روشن گردد تا در صورت انحراف از مسیر مشخص شده ، اقدمات لازم به منظور جلوگیری از وقوع یا تکرار انحرافات به عمل آید . نکته ای که باید در فرآیند ارزیابی مورد توجه قرار می گیرد ، تمایز آن با اندازه گیری آموزشی است در اندازه گیری سعی برآن است که یک ویژگی فردی یا خصیصه مورد نظر به صورت کمی توصیف شود .[13] انجام ارزیابی آموزشی مستلزم اندازه گیری آموزشی است ارزیابی آموزشی به قضاوت در باره پدیده آموزشی می پردازد برای این منظور باید از اندازه گیری آموزشی استفاده کرد و میزان صفت متغیر در پدیده آموزشی را از جنبه مورد نظر اندازه گرفت وپس از آن به قضاوت پرداخت

ارزیابی = قضاوت + اندازه گیری

براساس تعریف استافیل بیم و همکاران ، ارزیابی آموزشی عبارت است از فرآیند تعیین ، تهیه و فراهم آوردن اطلاعات توصیفی و قضاوتی در باره ارزش یا اهمیت هدفهای آموزشی برنامه ها ، عملیات و نتایج آن به منظور هدایت تصمیم گیری ، پاسخگویی و اطلاع رسانی [14]

2-7- انواع ارزشیابی

    فرآیند ارزشیابی با توجه به اینکه در چه زمانی ، با چه روش و ابزاری در قالب چه الگویی و با چه هدفی انجام شود قابل تقسیم به انواع مختلفی است که در زیر به شرح مختصری از آنها می پردازیم :

الف اسکریون (scriven )  ارزشیابی ها را بر دو نوع ارزشیابی پایانی و تکوینی تقسیم می کند .

1 -  ارزشیابی پایانی : ( summative Evaluation )  ارزشیابی که در مدارس متداول است وشامل ارزشیابی آخر سال یا دوره دانش آموزان برنامه یا روند آموزشی است .

مهمترین نقص ارزشیابی پایانی ماهیت مقطعی بودن آن است لذا قادر نیست اصلاحات یا تغییرات ضروری را در طول سال یا برنامه در جهت بهبودی و بهسازی فعالیتها ایجاد کند .

2 -  ارزشیابی تکوینی یا مستمر: ( Formative Evaluation)  در این ارزشیابی اطلاعات به طور مداوم جمع آوری و مورد استفاده قرار می گیرد و نیاز  به بازخوردهای فردی محیطی دارد تا بتواند تصمیم گیری های لازم را در جهت افزایش اثر بخش برنامه ها یا فعالیتهای آموزشی اتخاد کند این نوع ارزشیابی بیشتر به فراهم آوردن اطلاعات برای بهبودی کار تاکید دارد .

ب استافیل بیم ( stuffle beam )  ارزشیابی را در چهار نوع بیان می کند .

1 -  ارزشیابی زمینه        2 -  ارزشیابی درونداد 

3 -  ارزشیابی فرآیند      4 -  ارزشیابی برونداد

ارزشیابی زمینه : (Context Evaluarion )  هدف این ارزشیابی فراهم ساختن یا ارائه یک منطق برای تعیین اهداف است . برای رسیدن به آن محیط شرایط واقعی و مشکلات موجود بایستی بررسی شوند وتصمیماتی مبتنی بر اصلاح شرایط ومشکلات اتخاذ گردد تا نیل به اهداف مورد نظر را میسر سازد .

ارزشیابی درونداد : (Input Evaluation )  این نوع ارزشیابی در ارتباط با چگونگی استفاده از منابع برای نیل به اهداف برنامه  است شامل ارزشیابی توانایی های سازمان ، استراتژی هایی در جهت نیل به اهداف برنامه وطراحی یک استراتژی اجرایی عملیاتی گردد .

ارزشیابی فرآیند : (Process Evaluaion ) به بازخورد های دوره ای خصوصاً شناسایی نقص دروندادها در حین اجرای برنامه مربوطه است .

ارزشیابی برونداد : (product Evaluation )  به سنجش نتایج می پردازد که نه تنها در آخر بلکه برحسب ضرورت در فواصل برنامه صورت می گیرد .

یکی از تخصص های مورد نیاز دست اندر کاران تعلیم و تربیت در سطوح مختلف سازمانی و اجرایی بر خوردار بودن از دانش ، مهارت سنجش و ارزشیابی پیشرفت تحصیلی میباشد که فقدان آن در عرصه عمل واجرا نا کار آمدی فرآیند یاددهی یادگیری را به دنبال خواهد داشت با وجود آگاهی از توانایی های علمی و تجربی دبیران و معلمان گرامی و مدیران آگاه و دلسوز واحدهای آموزشی در حیطه ی سنجش و ارزشیابی پیشرفت تحصیلی ، لیکن به دلیل اهمیت موضوع و نیز
ظرافت ها و پیچیدگی های این امر امید است با عنایت همکاران ارجمند درجهت تحقق اهداف آموزشی و تربیتی شاهد تعاملی پویا ، مستمر و پایدار باشیم.

ارزشیابی های آموزشی که امروز با توجه به زمان و اهداف آن مورد استفاده قرار می گیرد به سه دسته تقسیم می گردند که عبارتند از  : ارزشیابی های آغازین ، ارزشیابی های تکوینی ( مستمر ) و ارزشیابی های تراکمی ( پایانی )

ارزشیابی آغازین ( Preassessment)  نخستین ارزشیابی معلم که پیش از فعالیت های آموزشی او به اجرا در می آید ارزشیابی آغازین نامیده می شود . نخستین ارزشیابی که پیش از انجام فعالیت های آموزشی به اجرا در می آید ارزشیابی آغازین نامیده می شود این نوع ارزشیابی به دو منظور مورد استفاده قرار می گیرد :

1 آیا یاد گیرندگان بر دانش ها و مهارت های پیش نیاز درس تازه از قبل مسلط اند؟

2 یادگیرندگان چه مقدار از هدف ها و محتوای درس تازه را قبلاً یاد گرفته اند ؟

درمورد سئوال اول ، سنجش آغازین به منظور اندازه گیری مهارت ها و دانش های پیش نیاز یادگیری درس تازه به کار می رود . در مورد سئوال دوم به جای آزمون آمادگی ، از آزمون جایابی یا آزمون پایه گزینی placement test استفاده می شود . هدف از آزمون جایابی یا پایه گزینی که به آن پیش آزمون pretest  نیز گفته
می شود ، تعیین میزان اطلاعات یاد گیرندگان از مطالبی است که قرار است به آنان آموزش داده شود .

ارزشیابی تکوینی یا مستمر : ( Formative evaluation) آنچه عمدتاً به منظور کمک به اصلاح موضوع مورد ارزشیابی یعنی برنامه یا روش آموزشی ، مورد استفاده قرار می گیرد  ، ارزشیابی تکوینی نام دارد . ارزشیابی تکوینی برای اصلاح موضوع ارزشیابی و به منظور تقویت اعتماد به نفس تحکیم آموخته های دانش آموزان ، آگاهی معلمان از نقاط قوت و ضعف  درسی و نحوه عملکرد دانش آموزان در فرآیند یاددهی یادگیری و پرورش روحیه تحقیق ، تفکر ، تلاش ، ابتکار و فعالیت های گروهی ، تدارک بازخورد مناسب به صورت مستمر از نحوه مشارکت دانش  آموز در فعالیت های یاددهی یادگیری و اتخاذ روشهای مناسب به منظور بهبود فرآیند انجام شود . هدف از اجرای این ارزشیابی ، آگاه ساختن تولید کنندگان برنامه از نواقص برنامه ی خود و کمک به اصلاح آنها است هدف از کاربرد ارزشیابی تکوینی در رابطه با پیشرفت تحصیلی دانش آموزان ، آگاهی یافتن از میزان و نحوه ی یادگیری آنان برای تعیین نقاط قوت وضعف یادگیری و نیز تشخیص مشکلات روش آموزش معلم در رابطه با هدف های آموزشی است .

در ارزشیابی تکوینی ، در پایان هر واحد درسی ، یک آزمون دقیق و مختصر که حاوی هدف های آموزشی آن واحد است ، اجرا می شود و براساس             نتایج حاصل ،میزان دستیابی به هدف های آموزشی مشخص می گردد . ارزشیابی های تکوینی که به طور مستمر و مرحله ای صورت می گیرد از دیدگاه صاحب نظران فرآیندی است « برای نظارت بر پیشرفت دانش آموزان در خلال یک دوره زمانی و نتایج آن نشان می دهد که دانش آموزان تا چه حد به هدفهای آموزشی دست یافته اند [15]»

    ارزشیابی تکوینی رویکردی است که توجه صرف معلم را از پایان فعالیت یادگیری به فرآیند فعالیت یادگیری معطوف می دارد ، این رویکرد در عین آن که نیم نگاهی به انتظارات دارد سعی می کند نحوه تحقق انتظارات را در عملکرد دانش آموز مورد عنایت قرار دهد چرا که وقتی معلم در حین ارزشیابی فرآیندی و پیوسته از نحوه پیشرفت دانش آموز به کیفیت یادگیری او آگاهی پیدا می نماید و به فاصله او با انتظارات و اهداف پی می بردو این آگاهی زمانی اتفاق می افتد که فرصتی برای تغییر روش فراهم می شود . لذا این ارزشیابی نه تنها نوعی سنجش انتظارات نهایی را در خود دارد بلکه در فرصت و موقعیت مناسب به بهبود فرآیند یادگیری مدد می رساند .[16]

ارزشیابی تکوینی در مجموع موجب بهبود کیفیت یادگیری کلاسی می شود[17] منتقدان نظام رقابتی نمره دهی ، چنین استدلال می کنند که شاگردان در هنگامی بیشتر یاد می گیرند که اثرات نمره دادن رقابتی ، کاهش یابد .[18] برای اجتناب از پیامدهای کاهش احتمالی تلاش برای بهبود کیفیت آموزش وپرورش لازم است ارزیابی از فرآیند آموزش و اصطلاحاً ارزیابی تکوینی ، تقویت شود و پیشرفت دانش آموزان در جنبه های مختلف رشد در طول فرآیند مورد توجه قرار گیرد تا اگر نقصی در این فرآیند وجود داشته باشد امکان جبران آن فراهم باشد .

در ارزیابی تکوینی ، هدف امتیاز دادن یا توبیخ دانش آموزان نیست بلکه این ارزیابی به منظور شناسایی نقصها و کاسیتهایی انجام می گیرد که هنوز فرصت اصلاح آنها وجود دارد و هدف این ارزیابی جبران این نقصها توسط معلم یا دانش آموز است .

به همین دلیل معلم ممکن است نتایج ارزیابی تکوینی را به اطلاع خود دانش آموزان نرساند و فقط به تلاش خود جهت تحقق اهداف یا اصلاح اهداف بیفزاید یا ممکن است ارزیابی تکوینی بدون تصحیح و نمره دهی رسمی تکالیف انجام گیرد و ممکن است معلم تشخیص دهد ارزیابی تکوینی از طریق خود دانش آموزان و یا مراجعه به کتاب یا نگاه به تکالیف دیگران انجام گیرد .

    ارزیابی نهایی به اندازه ارزیابی تکوینی به بر طرف شدن دغدغه فوق الذکر مربوط به کاهش کیفیت آموزش وپرورش کمک نمی کند زیرا ارزیابی نهایی به منظور قبول یا رد افراد بعد از آموزش انجام می گیرد و بعد از آزمون افراد فرصت چندانی برای جبران نخواهند داشت . اضطراب قبل از امتحان نیز برای دانش آموزان ابتدایی مناسب نیست زیرا این دانش آموزان  درقید آن هستند و برایشان زمان حال برآینده ترجیح دارد .[19] اما در ارزیابی تکوینی فرصت جبران وجود خواهد  داشت و فعالیتهای آموزشی از طریق انگیزش درونی ( نه امتحان ) تحریک خواهند شد تا از ترس مرضی که در شرایط حاضر با سن کودک بیشتر می شود [20] نیز جلوگیری شود.

    ارزشیابی تشخیصی : (Diagnostic ecaluation)  نوعی از ارزشیابی تکوینی است که با هدف تشخیص مشکلات یادگیری دانش آموزان در یک موضوع درسی به کار می رود و معمولاً در جریان آموزش انجام می گیرد از طریق ارزشیابی تشخیصی می توان معلومات و مهارتهای لازم دانش آموزان را برای ورود به مطالب جدید تشخیص داد و نیز معیاری است برای سنجش رفتار ورودی دانش آموزان که به کمک آن می توان نقطه شروع فعالیت های آموزشی را مشخص کرد .

علت این نام گذاری آن است که این ارزشیابی با هدف تشخیص مشکلات یادگیری دانش آموزان به کار می رود این آزمون ها  معمولاً به صورت انفرادی اجرا می شوند و در قیاس با آزمون های پیشرفت تحصیلی ، سئوال های بیشتری را در بر
می گیرند این ارزشیابی زمانی مورد استفاده قرار می گیرد که معلم با مشکلات مبرم و مکرری در یک یا چند دانش آموز روبه رو می شود که با روش های اصلاحی معمول ارزشیابی تکوینی قابل رفع نیست .

ارزشیابی تراکمی یا پایانی : (Summative evaluation )  در ارزشیابی تراکمی تمام آموخته های دانش آموزان در طول یک دوره آموزشی تعیین می شوند و هدف آن نمره دادن به دانش آموزان وقضاوت در باره اثر بخشی کار معلم و برنامه درسی با یکدیگر است به وسیله این ارزشیابی می توان یادگیری های متراکم دانش آموزان را در طول یک دوره آموزشی اندازه گیری کرد و چون معمولاً در پایان دوره آموزشی به عمل می آید به آن ارزشیابی پایانی نیز می گویند .

    اداره ی کل سنجش و ارزشیابی در جزوه ی منتشره ی خود ، ارزشیابی پایانی را به صورت ذیل تعریف نموده است : در ارزشیابی تراکمی ، تمام
آموخته های دانش آموزان در طول یک دوره ی آموزشی تعیین می شود وهدف آن نمره دادن به دانش آموزان و قضاوت در باره ی اثر بخشی کار معلم و برنامه ی درسی با یکدیگر است .

دکتر پاشا شریفی ، تعریف ذیل رابرای ارزشیابی پایانی ( تراکمی ) ارائه نموده است:

ارزشیابی تراکمی اغلب در پایان دوره ی آموزشی یا واحد درسی انجام می گیرد هدف این نوع ارزشیابی تعیین سطح دانش ، مهارت ، توانایی و نگرش پرورش یافته در یک دوره ی آموزشی براساس برنامه ی خاص و هدفهای آموزشی از پیش تعیین شده است .

    ارزشیابی آموزشی ، گاهی به منظور تعیین اثر بخشی برنامه ی درسی curriculum یا مواد آموزشی instructional materials انجام می شود و شامل ارزشیابی از عواملی چون روش های آموزشی ، کتابهای درسی ، ابزارهای دیداری شنیداری و تدارکات فیزیکی و سازمانی است در ارزشیابی از برنامه های درسی و مواد آموزشی نیز عمده ترین ملاک ، پیشرفت تحصیلی یا میزان یادگیری
دانش آموزان است . ارزشیابی ها براساس معیار و ملاک مقایسه شامل موارد زیر است :

الف ارزشیابی معیار مدار : میزان پیشرفت دانش آموز با حدود انتظارات برنامه درسی و معلم مقایسه می شود .

ب ارزشیابی هنجار مدار : معیار آموزشی ، عملکرد دانش آموزدر مقایسه با سایر دانش آموزان است .

ج ارزشیابی دانش آموز مدار : معلم با مقایسه وضعیت فعلی و قبلی دانش آموز به ارزشیابی او می پردازد و معلم دانش آموز را با خودش مقایسه نموده و از تشویق کمک می گیرد و اعتماد بنفس او را تقویت کرده که باعث پرورش تفکر منطقی و خلاقانه دانش آموز می شود دانش آموزان در طی فعالیت های آموزشی خود پی در پی مورد ارزشیابی قرار می گیرند فرآیند ارزشیابی مستمر که در قالب ارزشیابی های فعالیت مدار قرار می گیرد جزیی از یک تدریس فعال تلقی می شود[21]

1- ویژگیهای مختلف ارزشیابی های پیش از آموزش ، ضمن آموزش و پس از آموزش

    نوع ارزشیابی              ارزشیابی پیش از آموزش            ارزشیابی ضمن آموزش           ارزشیابی پس از آموزش

نام ارزشیابی

آمادگی

جایابی

تکوینی

تشخیصی

تراکمی یا مجموعی

هدف ارزشیابی

سنجش رفتارها و مهارتهای پیش نیاز وجبران نواقص یادگیری های پیشین

سنجش میزان آگاهی دانش آموزان از هدف ها و محتوای درس و گماردن دانش آموزان به گروههای آموزشی مختلف

فراهم آوردن بازخورد برای معلم و تشخیص و رفع مشکلات احتمالی یادگیری دانش آموزان و نواقص آموزش معلم

تشخیص مشکلات ویژه و مکرر دانش آموزان که با اقدامات متداول معلمان قابل رفع و نیست و کمک به رفع آنها

نمره گذاری ، صدور گواهی نامه ی تحصیلی و داوری در باره صلاحیت حرفه ای معلمان

زمان ارزشیابی

آغاز ترم تحصیلی یا واحد آموزشی

آغاز ترم تحصیلی یا واحد آموزشی

به طور متناوب ضمن آموزش

در زمان های لازم ضمن آموزش

پایان ترم تحصیلی یا واحد درسی

وسیله ی اندازه گیری

آزمون در حد تسلط وابسته به ملاک

آزمون در حد تسلط وابسته به ملاک و آزمون وابسته به هنجار

آزمون در حد تسلط وابسته به ملاک

آزمون در حد تسلط وابسته به ملاک و آزمون تشخیص میزان شده ی وابسته به هنجار و مشاهده

آزمون در حد تسلط وابسته به ملاک و آزمون وابسته به هنجار

ماهیت نمونه گیری

نمونه ی محدودی  مهارتهای  پیش نیاز

 

از نمونه ی بزرگی از همه ی هدف های درسی

نمونه ی محدودی از تکالیف یادگیری

نمونه ی محدودی از غلط های ویژه

نمونه ی بزرگی از همه ی هدف های درسی

تاکید ارزشیابی

دانش ها و مهارتهای پیش نیاز

هدفها و محتوای درس

بخش معینی از درس

غلط ها و مشکلات ویژه دانش آموزان

هدف ها و محتوای درس

سطح دشواری سئوالها

نسبتاً ساده

ساده و دشوار

مناسب با مطالب آموزش داده شده

نسبتاً ساده

ساده و دشوار

 


2-8- دسته بندی ارزشیابی های آموزشی با توجه به ارزشیابان :

    دو نوع ارزشیابی آموزشی دیگر که با ارزشیابی تکوینی و تراکمی رابطه ی نزدیکی دارند ، ارزشیابی درونی internal evaluation و ارزشیابی بیرونی external evaluation است . منظور از ارزشیابی درونی ، این است که ارزشیابی توسط کارکنان و دست اندر کاران تهیه و اجرای برنامه ، یعنی افراد درون برنامه انجام می شود و منظور از ارزشیابی بیرونی ، ارزشیابی توسط افراد یا گروه هایی خارج از برنامه صورت گیرد . ارزشیابی درونی بیشتر مناسب ارزشیابی تکوینی و ارزشیابی بیرونی مناسب ارزشیابی تراکمی است .

2-9- ارزشیابی عملکرد:

    امروزه به صورت جدی در مورد اعتبار آزمونهای مداد کاغذی نظیر سئوالات چند گزینه ای تشکیک شده است .[22] این آزمونهای آن چنان قادر نیستند تا عملکرد واقعی دانش آموز را در جریان یادگیری بسنجند لذا رویکرد ارزشیابی عملکردی در ادبیات تربیتی و در بین مدیران و معلمان مطرح شده است . ارزشیابی عملکرد محورمجموعه ای از راهبردهایی است که نحوه و چگونگی بکارگیری دانشها و مهارتهای کسب شده دانش آموز را در عمل مورد ارزشیابی قرار می دهد و این نحوه ارزشیابی برای دانش آموزان بسیار با معنی وجذاب است .[23]

این شیوه ارزشیابی از وضعیت درک و فهم و نحوه بکارگیری دانشهای کسب شده توسط دانش آموز اطلاعاتی بدست می دهد که معلمان را قادر می سازد فرصتهای یاددهی یادگیری مناسبتری برای دانش آموزان فراهم سازد منابع کسب این اطلاعات عمدتاً آثار دانش آموزان تجربه و فعالیتهای آنان می باشد [24] در این شیوه از ارزشیابی  برفرآیند و process  و  بازده یادگیری product تاکید می گردد. در آزمونهایی که برای سنجش عملکرد دانش آموزان طراحی می گردد تلاش می گردد در موقعیتهای واقعی و یا مشابه مسایل معنی دار علمی و مسایل مبتلا به زندگی را حل نمایند . این شیوه از ارزشیابی به صورت جدی در آزمونهای تمیز timss مورد استفاده قرار گرفته است .[25] در زمینه ارزشیابی تحقیقات متعددی منتشر شده است .[26]

ولی در این تحقیق به طور مختصر به استفاده از انواع ارزشیابی در بهبود فرآیند یاددهی یادگیری پرداخته شده است و راهکارهایی جهت اصلاح برنامه ها وروشها ارائه گردیده است .


فصل سوم

خلاصه و نتیجه تحقیق و راهکارها

3-1- مقدمه

    از آنجا که نتایج هر تحقیقی مقدمه ارائه راهکار مناسب برای بهبود شرایط موجود ورفع مشکلات احتمالی موجود می باشد لذا لازم است در این فصل به شرح مختصری از تحقیق پرداخته شود ، اهداف روش و ابزار گردآوری اطلاعات مشخص گردد تا بتوان راهکارهای مناسب برای بهبود شرایط موجود و اصلاح برنامه ها و روشها ارائه نمود و در پایان موضوعاتی که در رابطه با این تحقیق مطلوب به نظر می رسد پژوهش در آن زمینه ضروری می باشد به محققان پیشنهاد می شود .

3-2- خلاصه و نتیجه تحقیق

    موضوع تحقیق عبارتست از : استفاده از انواع ارزشیابی در بهبود فرآیند یاددهی یادگیری برای اینکه بتوان راهکارهای درستی جهت اصلاح برنامه ها  و روشها ارائه نمود ، ابتدا اهداف تحقیق و اهمیت آن بیان شد سپس به تعاریف مفاهیم واژگان ارزشیابی ، انواع آن پرداخته شد و سپس به اهداف انواع ارزشیابی ، نقش آن در بهبود فرآیند یاددهی یادگیری مورد بحث و بررسی قرار گرفت .

    به منظور نظام بخشی به فعالیت های ارزشیابی پیشرفت تحصیلی
دانش آموزان باتوجه به رویکردها و نگرشهای نوین در تعلیم و تربیت ، یکی از اصول حاکم برارزشیابی پیشرفت تحصیلی استفاده از انواع ارزشیابی تعیین شده است در فرآیند یاد دهی
یادگیری لازم است با توجه به هدف ها محتوا و
روش های تدریس از انواع ارزشیابی ها استفاده شود .

در این تحقیق ابزار های گرد آوری اطلاعات شامل بررسی کتب موجود و اطلاعات اینترنتی است . روش جمع آوری اطلاعات در این تحقیق کتابخانه ای است . روش کتابخانه ای که با مطالعه کتب علمی ، مجلات علمی و تخصصی و استفاده از شبکه اینترنت انجام گرفته است .

در نهایت راهکارهایی برای اصلاح برنامه ها و روشها بیان می شود که عبارتند از :

مسئولان و دست اندرکاران نظام آموزشی باید سعی نمایند که زمینه های کاربرد تکنولوژی آموزشی ، رسانه ها وروشهای متنوع و جدید در ارزشیابی فراهم گردد.

به وسیله آموزشهای ضمن خدمت و آموزشهای کارگاهی زمینه آموزش دبیران ایجاد گردد . مفاهیم ، محتوا و اهداف کتب درسی توسط برنامه ریزان درسی باید به گونه ای تدوین و برنامه ریزی گردد که زمینه ارزشیابی های فعال ، پویا و مشارکتی فراهم گردد و دانش آموزان فرصت و زمان کافی را برای انجام پروژه ها و تحقیقات داشته باشند و آنان را به مطالعه کتب علمی تشویق و ترغیب نمایند .

    وزارت آموزش وپرورش باید سازمانها و نهادهایی را برای تهیه آزمونهای استاندارد و سپس تفسیر ، تجزیه و تحلیل نتایج ارزشیابی های مستمر فراهم آورد و با بازخورد آن به دبیران و دانش آموزان مشکلات و نارسایی های یادگیری و یاددهی را آشکار سازد .


نتایج کلی پژوهش :

    ارزشیابی و  سنجش اصل جدایی ناپذیر فرآیند یاددهی یادگیری
 می باشد . ارزشیابی باید به شیوه ای برنامه ریزی شده ، منطبق با هدفهای برنامه و هم آهنگ با راهبردهای تدریس و یادگیری به صورت مستمر انجام گیرد . سنجش و ارزشیابی باید بر هدفهای قصد شده ی برنامه های آموزشی استوار باشد و برای انجام آن متناسب با مواد درسی و هدفهای هر درس از انواع مختلف ابزارها ، فنون و راهبردهای سنجش استفاده شود .

در سنجش و ارزشیابی ، نه تنها بازده و نتیجه ی یادگیری ، بلکه فرآیند و راهبردهای یادگیری دانش آموزان ، تعیین و چگونگی و ابعاد کیفی یادگیری و روشهایی که دانش آموزان برای رسیدن به نتایج یادگیری بکار می بندند نیز باید مورد توجه قرار گیرد ابزارهای سنجش و اندازه گیری و فنونی که بکار بسته
می شود باید به گونه ای باشد تا دانش آموزان فرصت یابند که دانش ، مهارت ، توانایی ، نگرش و دیگر صلاحیتهای آموخته شده ی خود را به راههای مختلف نشان دهند .

3-3- پیشنهادات

    ضمن تشکر از کارشناسی محترم سنجش و ارزشیابی تحصیلی وتربیتی دوره عمومی و کلیه دست اندرکاران امر پژوهش پیشنهاد می گردد:

1 -  ارائه آموزشهای مستمر و پی گیریهای لازم به منظور آشنایی بیشتر معلمان با شیوه های نوین ارزشیابی

2 -  تشویق و ترغیب معلمان به مطالعه و تحقیق درخصوص مسائل ارزشیابی و امتحان

3 -  ارتقاء سطح کیفی آموزش دوره های کوتاه مدت و بلند مدت مربوط به مباحث اندازه گیری و ارزشیابی در آموزش وپرورش



[1] -عباس بازرگان «ارزشیابی آموزشی » تهران ، سمت ، 1381 ص 26

[2] - پاشا شریفی ، حسن «سنجش و اندازه گیری در آموزش وپرورش و روان شناسی » نشریه پیوند شماره 4 ، 1378 ص 16

[3] - عباس بازرگان «ارزشیابی آموزشی » تهران ، سمت ، 1381، ص 26

[4] -پاشا شریفی ، حسن « سنجش و اندازه گیری در آموزش وپرورش و روان شناسی » نشریه پیوند شماره 4 ، 1378 ص 16

[5] -ریچارد ولف «ارزشیابی آموزشی » ترجمه علیرضا کیامنش تهران نشر دانشگاهی 1375 ص 8

[6] -همان ص 8

[7] -علی اکبر سیف «اندازه گیری و ارزشیابی تحصیلی » تهران ، موسسه انتشارات آگاه 1375 ص 81

[8] - عباس بازرگان پیشین ص 28

[9] -عباس بازرگان همان ص 17

Walter & others; 1995;(student retention;s it effective ). Eric-[10]

[11] -گاهنامه ارزیابی درونی 1380 ش 1 ص 15

[12] - استافیل بیم 1985 www.Nego.net

[13] - عباس بازرگان ، همان ص 21

[14] - عباس بازرگان ، همان ص 23

[15] - گالن سیلور ، جی و دیگران ، « برنامه ریزی درسی برای یادگیری بهتر » ترجمه غلامرضا خوبی نژاد ،مشهد انتشارات قدس رضوی 1374 ص 32

Boston,2002 Jimerson and Others , Formative Assessment .-[16]

[17] - شعبان حیدری ، « تاثیر اجرای ارزشیابی تکوینی  بر افزایش پیشرفت تحصیلی سال اول دبیرستانهای نظام جدید منطقه فریدون کنار » پایان نامه  دانشگاه علامه طباطبایی 1375

[18] - وایلز www.assessment

[19] - غلامحسین شکوهی « تعلیم و تربیت و مراحل آن » مشهد انتشارات آستان قدس رضوی 1366 ص 56

[20] - محمدمهدی خدیوی زند 1374 « ترس زدایی از مدرسه » جلد 1 تهران مرکز تحقیقات آموزش وپرورش 1374 ص 103

[21] - سید حسن حسین . www.Iran news.com

[22] - علیرضا کیامنش ، «تیمس چه می گوید ؟ » مجله رشد ، شماره 10 ، 1378

 Bruldy.A.1998,Performance Assessment inclassroom eric Faltext Library-[23]

WWW.dsea,org-[24]

[25] - علیرضا کیامنش « سنجش عملکرد در آزمون تیمز » تهران تک نگاشت پژوهشکده تعلیم و تربیت 1377 ص 43

[26] - مجلات پژوهشکده تعلیم و تربیت ، ماهنامه های آموزشی تربیتی ، رشد و  ....