چکیده

            ارزشیابی آموزشی به ارزشیابی آغازین ، تشخیصیِ؛ تکوینی و تراکمی


تقسیم می شود که در ارزشیابی آغازین علاوه بر مشخص کردن سطح تواناییها و آمادگی
دانش آموزان برای یادگیری می باشد شروع مناسب فعالیتهای یادگیری – یادهی می باشد .

     در ارزشیابی تکوینی معلم در طول تدریس از نقاط قوت و ضعف دانش آموزان آگاه می شود وهدف اصلی آن بهبود کیفیت یادگیری است .

     در ارزشیابی تشخیصی به مشکلات یادگیری دانش آموزان در یک موضوع درسی بکار می رود .

     در ارزشیابی تراکمی تمام آموخته دانش آموزان درطول یک دوره آموزشی معین می شود . با جلب توجه دانش آموزان به ارزشیابی زمین های نو آوری ورشد و شکوفایی بوجود می آوریم .

     با تشکیل جلسه گروهی و انتخاب موضوعی برای بحث و برقراری قوانین خاص باعث می شود که به تحریک مغزی پرداخته تا به بهترین ایده بپردازیم .

     معلم طبق برنامه ریزی بین فعالیتهای فردی و گروهی که هر دانش آموز انجام
می دهد . تعادل برقرار می کند که از این طریق می توان به او کمک کرد تا اعتماد کافی نسبت به خود و قابلیتهای خود کسب کند .

     فهرست سئوالات به افراد کمک می کند تا بتوانند ایده های تازه و مناسبی پیرامون موضوعی که روی آن کار می کنند ارائه بدهند .

از تستهای معلم ساخته به مهارتها و قابلیتهای دانش آموزان می توان پی برد .

در طرح سئوال می توان به سئوالهایی از جمله :

ارائه چند راه حل برای یک مسأله  -  نتایج راه حلهای داده شده  - استدلال و توضیح دادن – استفاده های مختلف از اشیای معمولی – استفاده از اشکال

فصل اول

مقدمه :

      برای دانش آموز مهم است که از میزان پیشرفت خود ، چه ضمن اجرای برنامه و چه در پایان که محصول نهایی به دست می آید واقف شود آن چه در رابطه با این هدف مورد تاکید فراوان است آگاهی فرد بر روندی است که از نظر ذهنی و عاطفی در درون او اتفاق می افتد . دانش آموزان نیاز دارند تا شواهدی عینی از میزان پیشرفت خود را در اختیار داشته باشند .

    ارزشیابی را یک قسمت مهم و لازم در جریان تفکر خلاق به حساب می آورند . روی این اصل باید بدانند کوششهایی که در این زمینه خود به عمل آورده اند باارزش و یا بی نتیجه نبوده است . و برای معلم مهم است تا در یابد آیا چنین کوششهایی با ثمر بوده است یاخیر  و پیگیری میزان رشد  زیاد مورد تاکید است . بوسیله ارزشیابی به
دانش آموزان فرصت دهیم تاخود فعالانه در آن حرکت داشته باشند از ارزشیابی هایی که خود دانش آموز در آن شرکت دارد فواید زیادی عاید می شود که کمترین آن احساس مسئولیتی است که او در باره چیزهایی که یاد می گیرد در خود احساس می کند .

    حال باتوجه به کیفیت فعالیتهای آموزشی از طریق ارزیابی و امتحان ، تصویری از چگونگی فعالیتها و یادگیری دانش آموزان در تصمیم گیریهای نظام آموزشی نقش بسزایی دارد و اگر بتوانیم امتحان و ارزشیابی را با روشهای نوین طراحی و خلق نماییم راهی خواهد بود تا زمینه ای برای پیشرفت تحصیلی ایجاد شود .

 

اهمیت و ضرورت ارزشیابی :

    در شرایط کنونی که رشد سریع تحقیقات و تکنولوژی موجب تغییر و تحول در برنامه های آموزشی شده است توجه ویژه به اهداف رسالتها و سیاستهای آموزشی ضروری به نظر می رسد. یکی از راههای تحقق اهداف مورد نظر در هر نهاد آموزشی ارزیابی آموزشی است که به منظور ارتقای کیفیت آموزشی و رسیدن به استانداردهای بین المللی صورت می گیرد . در اسلام نیز در باره ارزشیابی حسابرسی و سایر اصطلاحاتی که در حقیقت برای نظارت و کنترل مورد استفاده قرار می گیرد زیاد بحث شده که در زیر چند نمونه از آن ارائه می گردد :

1 -  آیه 6 از سوره مجادله می فرماید . « روزی که خداوند آنها راشمارش کرده ولی آنها فراموش نموده اند و خدا برهمه چیزی شاهد است » .

در قرآن در آیات زیاد موضوع نظارت و کنترل همگانی تحت امر به معروف و نهی از منکر مطرح شده است .

    2-  آیه 47 سوره انبیاء می فرماید .« و ما  ترازوهای داد و ستد در روز قیامت خواهیم نهاد و ستمی به هیچ کس نخواهد شد و اگر عملی به اندازه ی دانه ای خردلی باشد آن را در حساب آوردیم تنها علم ما از تمام حسابگران کفایت خواهد کرد»

بیان مسأله :

    کار کردهای عمده ی ارزشیابی شامل تشخیص ، تجدید نظر ، مقایسه ، نیاز سنجی و تعیین میزان تحقق هدفها می باشد هر فردی برای آگاهی از چگونگی پیشرفت کار خود و هر برنامه درسی برای بهبود به ارزشیابی نیاز دارد . تکامل برنامه ها در گروه ارزشیابی نظامدار آنهاست برای اطلاع از روند اجرایی برنامه های آموزشی ، میزان تحقق اهداف آنها پاسخگو بودن برون داد ها به نیاز جامعه وبطور کلی تعیین وضعیت کیفی آموزش وپرورش نیاز به ارزیابی از چگونگی اجرای برنامه های آن دارد . اجرای برنامه های درسی متاثر از امکانات مدرسه وادراکات معلمان است این که چه بخشی از لوازم و ابزار اجرای برنامه فراهم باشد واینکه معلمان تا چه حد خود را از امکانات به دخل و تصرف در برنامه بدانند و نیز اینکه معلمان برنامه راچگونه ادراک نمایند و برآنان تأثیر می کند . ( موسی پور 1383)

تعاریف :

    ارزشیابی های آموزشی را با توجه به زمان و هدف استفاده ازآنها به 4 دسته ارزشیابی آغازین ، تشخیصی ، تکوینی و تراکمی تقسیم می کنند .


الف ارزشیابی آغازین :

    نخستین ارزشیابی معلم که پیش از انجام فعالیتهای آموزشی او به اجرا در می آید سنجش آغازین نامیده می شود

هدف از این ارزشیابی :

-       مشخص کردن سطح تواناییها و آمادگی دانش آموزان برای یادگیری

-  برنامه ریزی به منظور جبران نارساییها و کاستیهای مربوط به پیش دانسته های دانش آموزان

-       انتخاب روش تدریس مناسب

-       شروع مناسب فعالیتهای یادگیری یاددهی

-       ایجاد اعتماد به نفس در دانش آموزان

ب ارزشیابی تکوینی:

    ارزشیابی تکوینی معادل FORMATIVE انگلیسی است . FORMATIVE از ریشه ی FORM به معنی ساختن ، بوجود آوردن ، تاسیس کردن ، شکل گرفتن ، گرفته شده است و از حیث دستوری هم صفت و هم اسم است . در حالت صفت به معنی تکوینی ، سازنده و شکل دهنده می باشد ( باطنی 1375 صص 1383-84 ) و در زبان فارسی تکوین به معنی ایجاد کردن و هست کردن چیزی بکار می رود . بنابر این به صورت ساده ارزشیابی که در حین رخ دادن یادگیری انجام می شود ارزشیابی تکوینی نام دارد .

    معلم درطول تدریس ممکن است که بخواهد از نقاط قوت و ضعف دانش آموزان آگاه شود در این صورت می تواند با استفاده از تجزیه و تحلیل نتایج ارزشیابی پیشرفت تحصیلی و بازخورد به دانش آموزان به این مهم دست یابد در واقع اصل ارزشیابی تکوینی بهبود کیفیت یادگیری است .(یادگار زاده 1383)

    می توان با بکارگیری روشهای متنوع سنجش نظیرآزمونهای معلم ساخته،مشاهده ، بحث گروهی ، پروژه تکلیف منزل ، پوشه های کارنما به نقاط قوت و ضعف دانش آموز یا روشهای تدریس معلم و برنامه درسی سود جست .

ج ارزشیابی تشخیصی :

    این ارزشیابی با هدف تشخیص مشکلات دانش آموزان در یک موضوع درسی بکار می رود و توانایی فراگیری شاگردان تعیین شده و نقاط ضعف هریک از آنها در فراگیری آشکار می گردد.

د ارزیابی تراکمی ( پایانی ) :

    در این ارزشیابی تمامی آموخته های دانش آموزان در طول یک دوره آموزش تعیین می شوند و هدف آن نمره دادن به دانش آموزان و قضاوت درباره اثر بخشی کار مهم و برنامه درسی یا مقایسه برنامه های مختلف درسی با یکدیگراست.(حشمتی1384 ص25)

    ارزشیابی پایانی از ریشه ی SUM به معنی جمع ، حاصل جمع بندی گرفته شده و بوسیله این ارزشیابی می توان یادگیریهای متراکم دانش آموزان را در طول یک دوره آموزشی اندازه گیری کرد . (سیف 1379 ص 621)

خلاقیت :

    «خلاقیت ارائه ی کیفیت های تازه ای از مفاهیم و معانی است که به وسیله خلاقیت به تجربه ها شکل دادن در سازمان بندی تازه می باشد .»

    چنانچه بتوانیم در ارزشیابی ها و پیشرفت تحصیلی زمینه های نوآوری و رشد و شکوفایی به وجود آوریم نکته بسیار مهم جلب توجه دانش آموزان به ارزشیابی می باشد که با این نوآوری به افزایش سطح یادگیری بالاترین توانمندی تفکر می توان پرداخت .

    تورنس ( 1979) خلاقیت را اینگونه تعریف می کند که « فرآیندی است که شامل حساسیت  نسبت به مسائل کمبود ها ، تنگناها و ناهماهنگی ها می شود حساسیتی که به دنبال تشخیص مشکل یا مشکلات بوجود می آید و به دنبال آن جستجو برای یافتن راه حل های مشکلات و طرح فرضیه هایی برای این منظور آغاز می گردد . سپس فرضیه ها آزمایش و تعدیل می شود و نتایج نهایی به دست می آید .»

فصل دوم

1 -  روش تحریک مغزی

تحریک مغزی با تشکیل جلسه ی گروهی و انتخاب موضوعی برای بحث و برقراری قوانین خاص بهترین فرصت را برای ایده یابی افراد فراهم می آورد . ابتدا به گروه بندی کلاس پرداخته و برای هر گروه جلسات مجزا تشکیل دهید . پس از آن معلم راجع به مسأله ای که قرار است برای آن جلسه تحریک مغزی تشکیل شود توضیح می دهد و از دانش آموزان بخواهد قبل از تشکیل جلسه روی آن فکر کنند و ایده هایشان را یاد داشت نمایند .

    معلم با توضیح مختصری از مسأله جلسه را آغاز می کند باردیگر قوانین مهم تحریک مغزی را یاد آوری می کند و آن را روی تخته سیاه و صفحه ای یاد داشت می کند تا رعایت آن فراموش نشود .

او از بین دانش آموزان برای خود معاون انتخاب می کند تا ایده ها را یاد داشت کنند و ایده هایی را که قبلاً نوشته شده جمع آوری کرده و به معلم تحویل دهند . ایده ها توسط دانش آموزان قرائت می شود و مدن 30 تا 40 دقیقه برای جلسه مناسب است و پس از پایان جلسه اعلام می شود که تا روز بعد اگر به ایده ای تازه دست یافتند یاد داشت کنند تا به فهرست ایده ها اضافه شود .

    جلسه بعدی برای ارزیابی و انتخاب ایده ها تشکیل می شود تا بتوان بهترین آنها را استخراج کرد برای این کار نیاز است معیار و ملاکهایی تعیین گردد مانند این که ایده تا چه اندازه عملی است ؟ آیا با شرایط موجود امکان تحقق دارد ؟

ایده ها براساس معیارهای انتخاب شده درجه بندی شده و سپس بهترین ایده ها انتخاب می گردد بسیاری از ایده های با ارزش را با تغییراتی به باارزشترین ایده تبدیل می شود و با ترکیب ایده ها به بهترین ایده پرداخت ( حسنی 1378 ص 59)

2 تهیه فهرست سئوالات

در این  شیوه فهرستی از سئوالهای مختلف تهیه می شود تا موجب برانگیختن قدرت تفکر و تصور فرد گردد.

سئوالها آنگونه تنظیم می شوند که ایده برانگیز باشند و بشکل فردی و گروهی مورد استفاده قرار گیرد.

سئوالها عبارتند از :

الف – کاربرد های دیگر : آیا می توانند از این وسایل استفاده دیگری نمود ؟

چگونه می توان آن را تغییر دهیم تا کاربرد دیگری داشته باشد؟

ب – اقتباس : چه روش دیگری می توان برای این کار اقتباس کرد ؟ جستجوی مشابهات منجر به یافتن ایده ها و پاسخهای با ارزشی می گردد .

ج – تغییر و تبدیل : چگونه می توان در ویژگیهای شی تغییر بوجود آورد ؟ با چه تغییر می توان آن را مناسبتر ساخت ؟

د – جانشین سازی :چه احساسی،چه کسی و چه چیزی را می توان جانشین ساخت ؟

ه – بزرگ نمایی : می تواند در اندازه ، تکرار بیشتر ، استحکام بالاتر ، ارزش بیشتر ، افزایش اجزا و غیره نمود یابد همچنین می توان از این شیوه در مسایل رفتاری استفاده کرد.

و – تغییر ترتیب : به چه شکل دیگری می توان در این ترتیب تغییر داد ؟ چه نتیجه ای از تغییر ترتیب بدست می آید  ؟

ز – ترکیب : چه افکاری را می توان ترکیب کرد ؟ چه اشیایی باهم ترکیب شوند تا پدیده جالبی شود ؟

     در مجموع فهرست سئوالها به افراد کمک می کند تا بتوانند ایده های تازه و مناسبی پیرامون موضوعی که روی آن کار می کنند ارائه بدهند . زیرا این سئوالها به منزله ی محرکی است که استعداد خلاق افراد را به کار می اندازد حتی افرادی که قوه تفکر خلاق خویش را فعلیت بخشیده اند و در بروزخلاقیت موفق بوده اند ، نیازمند استفاده از این فهرست سئوالها هستند.( سالی براون بهار 1379- صص 98-99)

جو عقلانی

یادگیری موقعی رخ می دهد که فرد یا محرکی جان دار و با بی جان ، ذهنی یا عینی و تصادفی یا عمدی ارتباط برقرار کند . به عبارت دیگر هرچیزی که بتواند مفهومی در فراگیری برانگیزد موجب یادگیری می شود . از آن جا که در روش های یادگیری در دانش آموزان گستردگی زیادی وجود دارد معلم باید انگیزه های متفاوتی را بوجود آورد تا بتواند از طریق آن پاسخگوی نیازهای گوناگونی باشد که هر دانش آموز بطور انفرادی به آن واکنش نشان دهد .

    جو عقلانی مطلوب جوی است که بتواند دانش آموز را برانگیزد و نه این که بر او غالب شود در واقع انگیزه هایی که به دانش آموزان یک کلاس وادار می شود تا به کوشش های خویش ادامه دهد . همگام با رشد و پیشرفت بیشتر شاگردان بتدریج می توان مسائل را مشکل و پیچیده تر نمود.

حال با ارزشیابی می توان به استعدادهای خلاق دانش آموزان پی برد که به مهارتهای گوناگون نیازمندند از جمله :

1 -  معلم بتواند هر دانش آموز را مورد ارزیابی قرار دهد .

2 -  مرحله ای از رشد را که او در آن قرار دارد تشخیص دهد .

3 -  او باید قادر باشد تا زمان مناسبی راکه دانش آموزان برای ورود به مرحله بعد
 آماده اند مشخص سازند .

4 -  مشاهده رفتار دانش آموز می تواند ویژگیهای هر مرحله از رشد را که او در آن قرار دارد برای ما آشکار سازد .

5 -  رفتار قابل مشاهده هر دانش آموز را نظیر کارهایی که انجام می دهد نحوه ارتباطی که بادیگران دارد طرز تلقی و علایقی که دارد و سایر موارد را در ورقه ای که مخصوص ارزشیابی است ثبت نماید .

معلم باید طبق برنامه ریزی بین فعالیتهای فردی و گروهی که هر دانش آموز انجام می دهد تعادلی برقرار کند و از این طریق می توان به او کمک کرد تا اعتماد کافی نسبت به خود و قابلیتهای خود کسب کند . ( جوادیان ، 1380 صص 36 ،35)

الگوی تهیه برنامه درسی وفعالیتهای ارزشیابی

طبقه بندی بلوم مجموعه ای از سطوح شناختی است که از ساده به پیچیده مرتب شده است و به مربیان کمک می کند تا جنبه های یادگیری ارزشیابی ، موضوعهای درسی را برای همه دانش آموزان طراحی می کنند بعد از چند جلسه کار آموزی مقدماتی شما به آسانی از این مدل  برای طرح ریزی برنامه درسی روزانه کلاس و مرکز آموزش عملی و ارزشیابی سطح مهارتهای فکری هر دانش آموز استفاده خواهید کرد . این مدل همه فعالیتهای شناختی را که دانش آموزان انجام خواهند داد در برمی گیرد . بنابر این امکان به کارگیری آن با هر مدل دیگر وجود دارد . استفاده از این مدل خارج از زمان برنامه ریزی شده هیچ گونه هزینه اضافی در بر ندارد .

حیطه

افعال

تولید کردنی ها

1 – دانش و آگاهی

پرسیدن – شمردن – گوش دادن – نام بردن – نوشتن – مشاهده کردن – فهرست کردن – نشان دادن و .....

تهیه طرح ترسیم کردن نقشه کتابخوانی از برکردن و ...

2 درک مطلب

پیوند دادن سنجیدن پاداش دادن ترجمه کردن مقایسه کردن جدا کردن توسعه دادن و ..

خواندن با آهنگ به نمایش گذاردن درس دادن ترجمه کردن ساختن داستان

3 کاربست

به کار گرفتن لوح ساختن نمایش دادن تجربه کردن رنگ کردن حل کردن گزارش دادن مصاحبه کردن گروه بندی کردن

تهیه مجموعه ساختن نقشه کشیدن پوستر ساختن یافتن ساختن جدول

4 -  تجزیه و تحلیل

تحلیل کردن طبقه بندی کردن کشف کردن جدا ساختن گشودن حفظ کردن تفسیر کردن دسته بندی کردن تحقیق کردن

ساختن تهیه گزارش کار تهیه نمودار درختی ساختن جدول

5 ترکیب

اعلان کردن تغییر دادن تشکیل دادن توسعه دادن تحلیل کردن حدس زدن دگرگون ساختن آماده ساختن طراحی کردن

سرودن شعر نمایش عروسکی تهیه خلاصه تهیه آگهی ها مکالمه دیوار نگاری داستان نظر سنجی

6 ارزشیابی

تخمین زدن گزینش کردن افزودن بررسی کردن اندازه گرفتن آزمودن ثابت کردن کشمکش کردن بحث کردن

نوشتن سرمقاله ارزشیابی از خود نامه نگاری اجرای مناظره اجرای نظر سنجی


طبقه بندی بلوم شامل 6 سطح فکری است :

1 -  دانش و آگاهی به خاطر سپردن واقعیتها اطلاعات

2 -  درک مطلب درک واقعیتها اطلاعات

3 -  کاربست به کاربستن واقعیتها اطلاعات

4 -  تجزیه و تحلیل تشریح واقعیتها اطلاعات

5 -  ترکیب خلق چیزی تازه با استفاده از اطلاعات

6 -  ارزشیابی قضاوت برمبنای یک معیار ( روف 1381-ص 72)

استفاده فعلهای به عمل آوردن فعالیتها در ارزشیابی ( روف 1381- صص 74 تا 78)

استفاده از روش های خود سنجی و سنجش بوسیله ی همکلاسی ها :

دانش آموزان از چگونگی  کار کرد نظام سنجش مطلع می گردند و بهتر قادرند روشهای خود را برای اعتبار دادن به فرآیند یادگیری انعطاف پذیر کنند .

مزایای این طرح :

1 -  دانش آموزان را در فهم مزایای سنجش کار خود یاری می هد . آنها می توانند با بررسی عمیق آن چه که انجام داده اند به این مهم دست یابند .

2 -  دانش آموزان رامجهز به الگوهای سنجش نمایند که برای آنها قابل فهم باشد .

این الگوها باید در کارها و فعالیتهای دانش آموزان قابل استفاده و کاربرد باشند یعنی بهترین الگوی ممکن را در اختیار آنها قرار دهید و این کار را طوری انجام دهید که دانش آموزان احساس کنند خود مالک و بوجود آورنده سیستم سنجش
می باشند .

3 -  هرگز نمره را ملاک قرار ندهید بلکه این یادگیری است که باید به آن اهمیت دهید .

به دانش آموزانی که مشغول فرآیند خود سنجی هستند یاد آوری نمایید که نمره و امتیازی که برای کار خود در نظر می گیرند مهم نیست بلکه این چگونگی کاربرد روش های سنجش ازطرف آنهاست که مهم و با ارزش است .

4 -  به ارزیابی دانش آموزان اعتماد کنید .

از این طرز تفکر که دانش آموزان در هنگام خود سنجی نسبت به خود با ملایمت برخورد می کنند اجتناب ورزید . هر چند که ممکن است تعداد اندکی از دانش آموزان این گونه باشند .

5 -  به منظور افزایش تعداد بازخوردها از فرآیند سنجش به وسیله  همکلاسیها استفاده کنید .

6 -  برای سنجش توسط همکلاسیها از تکالیف مناسبی استفاده کنید .

8 -  اجازه بدهید دوباره راجع به نمرات به دست آمده از طریق سنجش توسط همکلاسیها بحث شود .

9 -  از طریق آموزش پی به مزایای این نوع سنجش ببرید تا احساس سلب مسئولیت ننمایند ( سالی براوان بهار 1379- صص 54 و 53)

تنوع در طرح سئوال

1- ارائه ی چند راه حل برای یک مسأله

الف مسأله ای که مربوط به درس مورد نظر می باشد را مطرح کنید .

ب از آنها بخواهید تا آن جایی که ممکن است راههایی را که به حل مشکل کمک خواهد کرد بنویسید .

ج برای این کار 6 دقیقه وقت در نظر بگیرید .

2 -  نتایج راه حلهای داده شده

الف موقعیتی را تشرح کنید که ممکن است دارای چند نتیجه باشد .

ب زمان : 4 دقیقه

3 -  استدلال و توضیح دادن :

الف جمله ای پیشنهاد کنید که دانش آموزان آن را درست تلقی کنند .

ب- آنها را وا دارید تا در باره این که این گفته تا چه اندازه می تواند درست باشد تا آن جا که می توانند دلیل بیاورند .

ج زمان : 3 دقیقه

الف چند شی معمولی را نام ببرند .

ب از دانش آموزان بخواهید تا فکر کنند و همه راههایی را که می توان از این اشیاء استفاده نمود نام ببرید .

ج زمان : 3 دقیقه

5 -  استفاده از اشکال :

الف دریک صفحه کاغذ تعدادی از اشکال هندسی نظیر دایره ، مربع ، مثلث ، کشیده شده باشد و در اختیار دانش آموزان قرار دهیم  .

ب دانش آموزان با استفاده از این اشکال تعداد تصاویر متعدد و متفاوت با توجه به موضوع درس بکشند و برای هر یک عنوانی در نظر بگیرند .

ج زمان : 6 دقیقه

حال هنگام نتیجه گیری هریک از تمرین های فوق از چهار جنبه می تواند مورد توجه قرار گیرد که عبارتند از :

1 – از نظر روانی : یعنی تعداد واقعی ایده ها و راههای حل پیشنهادی .

2 – از نظر انعطاف : یعنی تعداد ایده های مختلفی که در باره هر مقوله ارائه می شود مثلاٌ استفاده های متفاوتی که از فنجان قهوه خوری بدون دسته می توان به عمل آورد می توان از این قبیل باشد .

الف به عنوان ظرف

ب به عنوان یک وسیله تزئینی

ج برای ساختن موزائیک

د چسباندن آن به یکدیگر

3 -  از نظر ابداع : یعنی این که عقاید ابراز شده از طرف یک فرد تا چه اندازه با عقاید دیگران که در گروه عضویت دارند منحصر به فرد است اگر 20 نفر در گروه حضور داشته باشند و تنها یکی از آنها عقیده بخصوصی را ابراز نماید نمره چنین دانش آموزی 20 است اگرنیمی از کلاس چنین عقیده ای را ارائه نمایند نمره 10 به هر 10 نفر تعلق خواهد گرفت . اگر همگی به چنین عقیده ای رسیده باشند نمره صفر منظور خواهد شد .

4 -  از نظر بسط: یعنی ذکرجزئیاتی که در مورد هر پاسخ داده می شود مثلاً در مورد سئوالی که مربوط به صدا در آوردن زنگ خطر بود یک پاسخ از نظر بسط می تواند چنین باشد .

الف دانش آموزان در یکی از کلاسهای طبقه سوم

ب از پله های خروج اضطراری پایین آورند .

ج اوراق امتحانی خود را در دست تکان می دادند .

د فریاد می زند ( چه بد شد ) ( جوادیان 1380 صص145 و 146)

که با توجه به آزمون به عمل آمده می توان به تفکر و پیشرفت آنها که خود انگیزه ای برای فعالیتهای درسی با روش تنوع در ارزشیابی بود دست یابند .

برای کیفیت بخشی ارزشیابی روشهای اندازه گیری زیر پیشنهاد می گردد  

1 -  روش مشاهده : با این روش دانستنی ها ، مهارتها و نگرش دانش آموزان به نحو مطلوب ارزیابی می شود .

2 -  آزمونهای کتبی ، شفاهی ، عملی ، این روش ها در ارزشیابی کاربرد زیادی دارند و معمولاً به جهت سهولت ساخت ابزار و نحوه ی اجرای آزمون کتبی به آنها توجه بیشتری می شود .اما این نوع آزمون برای ارزشیابی از مهارتهای عملی و نگرشی مناسب نیست . در حالیکه نتیجه برای ارزشیابی مهارتهای شناختی مفید است .

3 -  نگرش سنجی : یکی از محورهای مهم یادگیری ایجاد و تقویت طرز تفکر است برای بررسی شناخت و اندازه گیری طرز تفکر دانش آموزان درخصوص یک موضوع از روش فوق استفاده می شود .

4 -  گزارش دانش آموزی : دانش آموزان با استفاده از روش های تحقیق مناسب به بررسی در موضوعهای درسی می پردازند و فعالیتهای عملی خود را طبق یک گزارش جامع به آگاهی همکلاسان می رسانند در این نوع آموزش یکی از روشهای موثر در ارزشیابی مصاحبه است و از آن برای تشخیص عمق یادگیری و مهارتهای کلاسی استفاده می شود و دانش آموزان در مقام مصاحبه شونده به سئوالهای مصاحبه پاسخ می دهد و مصاحبه کننده در مقام ارزشیاب عمل و برای شناخت اطلاعات قدرت بیان و مهارتهای کلامی مصاحبه شوند ه را هم ارزشیابی می کند و این مهارتها از طریق آزمون کتبی و گزارش نویسی کنترل و ارزشیابی است ( فضلی خانی ، 1378 ، ص 55)

فصل سوم

پیشنهادها

- اهمیت گروههاوتاثیر گروه بندی در طرح سئوال توسط خود گروه

- استفاده از چند سنجش برای دانش آموزانی که ضعف درسی دارند .

- طرح سئوال توسط دانش آموزان در حیطه های مختلف و چنان چه سئوالهایی که ارزش بیشتری دارد و دانش آموزان کمتری به آن سئوال اشاره کرده اند امتیاز ویژه به طرح سئوال داده شود و سپس سئوالها در تابلو خلاقیت کلاس یا در بانک سئوالهای کلاس بایگانی شود تا همه دانش آموزان بتوانند از آن استفاده نمایند .

- امتحان مشورتی : در صورتی که دانش آموزان با آگاهی امتحان بخش مشخص شده را ندارند جهت یادگیری بیشتر در گروههای خود قرار گیرند و با مشورت و راهنماییهای سرگروه سئوالها پاسخ داده شود .

- محیط ارزشیابی از جهت فیزیکی نور وصدا مطلوب باشد و از هرگونه اضطراب پرهیز نماییم .

اجرای ارزشیابی موقتی که هر یک از دانش آموزان از درس مربوط با فعل مورد نظر بتوانند :

الف مساله اصلی را تعریف کنند .

ب- موضوع درس را مورد بررسی قرار دهند .

ج فهرستی از مطالب درسی را تهیه کنند .

د صورتی از سئوالات عینی که باید پاسخی به آنها داده شود فراهم کند .

ه از بارشی مغزی استفاده نماید .

و سئوالهای درس خود را بازگو نماید .

- تهیه تستهای معلم ساخته : که باید در رابطه با فعالیتهایی تهیه شوند که شما قصد دارید به دانش آموزان خود ارائه دهید  با راهنماییهایی که در شروع کار از طرف شما به عمل خواهد آمد دانش آموزان خواهند توانست تستهایی را که خود انجام داده اند نمره گذاری کنند که معمولاً آنان از چنین کاری استقبال می کنند و می توانید از مهارتها و قابلیتهای دانش آموزانتان نتیجه گیری و ارزیابی نمایید.

نتیجه :

ارزشیابی می تواند یک منبع غنی اطلاعاتی باشد معلم می تواند با این منبع دانش آموزان را کنترل کند و علاوه بر این او می تواند از ارزشیابی به عنوان منبع شناخت استفاده کند . تا ارزشمند ترین شیوه های ارزشیابی کلاسی بازخورد مفصلی از نقاط وضعف دانش آموزان به آنها ارائه می دهد به دانش آموز اجازه می دهد در فرآیند سنجش مشارکت کند . و در نهایت نمره های استخراج شده از آن تفکر دگرگون و خطر پذیریهای خلاق را درجه بندی می کند .

شکلهای مختلف خود سنجی به دانش آموزان کمک می کند تا به توانایی
ضعف های خودشان پی ببرند و در فعالیتهای آتی به تقویت یا اصلاح آنها توجه  کنند سنجش در کلاس ، آزمون عملکرد ، خود سنج ها ، خلاصه های نقلی ، مجموعه ی فعالیتهای تولیدی و یادداشتهای متفکرانه ، استفاده از سنجش ها را در نظر بگیرید که رفتارها و تواناییهای دانش آموزان را نشان می دهند و راهبردهای فرآیند تفکر و کامل کردن تکالیف را نمایان می سازند .


منابع و ماخذ

 1 -  باطنی، محمد رضا ( 1375) فرهنگ واژگان انگلیسی به فارسی ، تهران ، آگاه

2 -  جوادیان ، مجتبی ( چاپ پنجم 1380) آموزش رفتار خلاق و استعدادهای درخشان نوشته دو ریس جی ، مشهد آستان قدس رضوی

3 -  حسنی ، افضل ( 1378) چاپ اول ، ماهیت خلاقیت و شیوه های پرورش آن

4 -  حشتمی ، عبدالرضا ، ( 1384) چاپ دوم ، راهکارهای اساسی آزمون سازی

5 -  رووف ، علی ( 1381) چاپ اول یاد دهی هوشمند نوشته چانیس لروکس

6 -  سیف علی اکبر ( 1379) روانشناسی پرورش روانشناسی یادگیری و آموزشی تهران آگاه

7 -  فضلی خانی ، منوچهر ( 1378) چاپ اول ، روشهای فعال تدریس ، انتشارات تربیت

8 -  فتحی ، کوروش ( 1379) راهنمای تدریس موثر نوشته سالی براون

9 -  یادگار زاده غلامرضا ( 1383) بررسی روشهای ارزشیابی تکوینی در مدارس طرح پژوهشی چاپ نشده تهران شورای تحقیقات آب ، همدان

10 -  موسی پوری ( 1383) آزمایشهای ( مجموعه مقالات برگزیده سازمان آموزش وپرورش اصفهان )

 



تاريخ : یکشنبه ۱٧ شهریور ۱۳۸٧ | ۳:٢٠ ‎ب.ظ | نویسنده : سیدمحمدرضا موسوی زاهد | نظرات ()