چکیده

موضوع : بررسی نقش ارزشیابی مستمر در بهبودفرآیند یاددهی و یادگیری و اصلاح برنامه ها و روش ها

اهداف :

·        آشنایی با مفهوم و نقش ارزشیابی در فرآیند آموزش

·        آشنایی با ضرورت و اهمیت ارزشیابی مستمر در آموزش وپرورش

·        آشنایی با نقش ارزشیابی مستمر در بهبود فرآیند یادهی و یادگیری

اصطلاح  ارزشیابی یا ارزیابی ، به طور ساده ، به تعیین ارزش برای هر چیزی یا داوری ارزشی کردن گفته می شود در رویکردهای جدید ، ارزشیابی در یک زمان خاص یا در پایان یک دوره ، تعیین کننده وضعیت ارزیاب شونده نیست ، بلکه فرآیندی است که همواره با آموزش و یادگیری پیوسته است . در آموزش وپرورش نیز به همین شکل است وارزشیابی یک فرآیند مستمر می باشد . در آموزش وپرورش ارزشیابی در زمان های مختلف قبل ، حین و در پایان آموزش


صورت                                می گیرد .

معلم در جریان آموزش وپرورش ، هدف های رفتاری دروس و مواد آموختنی را تهیه می کند و آنها را با دانش آموزان در میان می گذارد ، زیرا شرط لازم هر نوع یادگیری یا تغییر رفتار،  مستلزم کوشش دانش آموز است و شرط لازم برای استمرار این کوشش آن است که اهداف هر درس مورد پذیرش قرار گرفته باشد از طرف دیگر تحقق اهداف آموزش وپرورش و یا تغییر اهداف آموزشی را در فاصله زمانی معینی ، متناسب با توانایی و امکانات دانش آموزان انتظار داشته باشد بنابر این برای آنکه از چگونگی تحقق اهداف آموزشی هر بخش از مطالب تدریس آگاه شود ، لازم است آموخته های دانش آموزان را در پایان هر بخش و به طور مستمر مورد ارزیابی قرار دهد .

ارزشیابی مستمر از مناسب ترین روش ها برای جمع آوری اطلاعات در مورد فرآیند یاد دهی یادگیری است و ازطریق این نوع ارزشیابی ، پرورش فکری و عملی دانش آموزان در جهت کسب نتایج یادگیری ثبت ، ضبط و نگهداری و در پایان به مجموع این تلاش ها ارزشی داده می شود که در تعیین درجه پیشرفت تحصیلی دانش آموزان سهم مشخصی خواهد داشت .


مقدمه

    آموزش وپرورش فرآیندی برای تغییر و تعدیل رفتار فراگیران و توجه به اهداف مشخص است . نقش معلم در تعلیم و تربیت فراهم کردن امکانات و شرایطی برای ایجاد چنین تغییرات مطلوبی در رفتار دانش آموزان از طریق آموزش است . یکی از این برنامه های آموزشی نظام ارزشیابی است و هیچ معلمی نمی تواند خود را بی نیاز از آموزش شیوه های نوین ارزشیابی بداند .

سنجش و ارزشیابی از ارکان آموزش وپرورش است ، زیرا از یک طرف عامل کنترل کننده عناصر تعلیم وتربیت مثل برنامه ها و اهداف و روش هاست و از طرف دیگر یک روش جهت شناخت و سامان دهی فعالیت های تحصیلی فراگیران است . کشورهای مختلف با توجه به فلسفه آموزش وپرورش خود نظام ارزشیابی ویژه ای دارند و معتقدند که سنجش و آزمون وسیله ای مهم برای اندازه گیری استعداد و میزان آموخته ها و اندوخته های فراگیران است ( مظلوم گرمجانی ، 1382 ، ص 30)

    ارزشیابی وسیله مناسبی برای اصلاح اهدف ، برنامه ها و شیوه های تدریس شناخته شده است و همراه با روش و هدف از عناصر عمده برنامه درسی می باشد بنابر این ارزشیابی نباید به عنوان آخرین حلقه در برنامه های آموزشی محسوب گردد بلکه بایستی در کنار تمامی فرآیندها و فعالیت های مختلف آموزشی حضور داشته و بدون وجود آن هیچ یک از اقدامات اعتبار لازم را نمی یابند .

« ارزشیابی وسیله است برای سنجش عملکرد یاد گیرندگان و مقایسه نتایج حاصل از آن با اهداف آموزشی از پیش تعیین شده به منظور تصمیم گیری در این باره که آیا فعالیت های آموزشی معلم و کوشش های یادگیری دانش آموزان به نتیجه مطلوب انجامیده است یا خیر »( سیف 1383 ، ص 35)

و به عبارت دیگر ارزشیابی اساساً به دو دلیل انجام می گیرد : « یکی تصمیم گیری در مورد گزینش یا رد چیزی و دوم تصمیم گیری در مورد بهسازی آن چیز »
( درخشان 1366 ص 193 ) بنابر این ارزشیابی جزیی از فرآیند آموزشی است و « چون تعلیم و تربیت نیاز مند زمان وفرصت طولانی می باشد می بایست در هر مرحله ، به ارزشیابی بازده ، محتوا و روش بپردازیم » ( معیری 1364، ص 85) و دگرگونی ها و تغییرات لازم را در آن به وجود آوریم تا به نتایج مطلوب تر و مطمئن تر دست یابیم . تحولات و پیشرفتهای اخیر در ارزشیابی موجب شده است که ارزشیابی از میزان یادگیری فراگیران به شیوه ها و الگوهای متنوع و مختلفی صورت پذیرد که یکی از این شیوه ها ارزشیابی تکوینی است . این نوع ارزشیابی هنگامی صورت می گیرد که امر تعلیم و تربیت هنوز در جریان است و یادگیری وفراگیری در حال شکل گیری و تکوین می باشد به همین دلیل فرصت اصلاح و تغییر وجود دارد در این میان ارزشیابی های مستمر نقش مهمی در پیشرفت تحصیلی و جلوگیری از افت تحصیلی بازی می کند .

در مقاله حاضر با عنایت به اهمیت و ضرورت ارزشیابی تکوینی در نظام آموزشی ، سعی شده به بررسی نقش و جایگاه ارزشیابی مستمر در دوره متوسطه پرداخته و به سئوالات زیرکه در راستای اهداف و موضوع مقاله می باشد پاسخ داده شود :

1 نقش ارزشیابی در فرآیند آموزش چیست ؟

2 ضرورت و اهمیت ارزشیابی مستمر در آموزش وپرورش چیست ؟

3 نقش ارزشیابی مستمر در بهبود فرآیند یاد دهی و یادگیری چیست ؟

کلید واژه هایی که در این مقاله به کار رفته اند عبارت است از

ارزشیابی

فرآیند نظامدار ( سیستماتیک ) برای جمع آوری ، تحلیل و تفسیر اطلاعات است به این منظور که تعیین شود آیا اهداف مورد نظر تحقق یافته اند یا در حال تحقق یافتن هستند و به چه میزانی

ارزشیابی مستمر

 از مناسب ترین روش ها برای جمع آوری اطلاعات در مورد فرآیند یاد دهی یادگیری است و از طریق این نوع ارزشیابی ها ، تلاش فکری و عملی دانش آموز در جهت کسب نتایج یادگیری ثبت ، ضبط و نگهداری و در پایان به مجموعه این تلاش ها ارزشی داده می شود که در تعیین درجه پیشرفت تحصیلی دانش آموزان سهم مشخصی را خواهد داشت .

ارزشیابی پیشرفت تحصیلی

سنجش عملکرد یادگیرندگان و مقایسه نتایج حاصل با اهداف آموزشی از پیش تعیین شده به منظور تصمیم گیری در این باره که آیا فعالیت های آموزشی معلم و کوشش های یادگیری دانش آموزان به نتایج مطلوب انجامیده اند و به چه میزانی ؟


ارزشیابی تکوینی

 نوعی ارزشیابی است که در حال انجام یادگیری صورت می گیرد و عمدتاً  به منظور کمک به اصلاح موضوع مورد ارزشیابی ، یعنی برنامه یا روش آموزشی مورد استفاده قرار می گیرد .

اندازه گیری

 فرآیندی که تعیین می کند یکی شخص یا یک چیز چه مقدار از یک ویژگی برخوردار است .

سنجش

تحلیل جامع و چند وجهی از عملکرد

امتحان

 تعدادی سئوال که به صورت گزینش تصادفی از جامعه ای از سئوالات تهیه
می شود .

یادگیری

ایجاد تغییر نسبتاً پایدار در رفتار بالقوه یادگیرنده ، مشروط بر آنکه این تغییر بر اثر اخذ تجربه روی دهد.

بیان مسئله

قضاوت درمورد شایستگی با ارزش فعالیت های آموزشی یکی از امور مهم در فرآیند آموزشی محسوب می شود و هم چنین به منظور جلب دقت و کوشش
دانش آموز ، انگیزه ای قوی به شمار می رود . ارزشیابی مبنای علمی قضاوت در رابطه با برنامه ها ، خط مشی ها و سیاست های آموزشی ، فراگیری دانش آموزان و شیوه های جدید می باشد که با استفاده از اطلاعات گرد آوری شده ، تصمیم گیرندگان را در سطوح مختلف مطمئن می سازد که تصمیمات و
قضاوت های آنان در مراحل بالایی از عینیت و صحت قرار دارند بنابر این می توان گفت ارزشیابی ابزار تصمیم گیری و قضاوت در کلیه سطوح آموزشی بوده و لذا بر افراد و فعالیت های آموزشی اثر می گذارد .

    امروزه از الگوها ، شیوه ها و ابزار های گوناگونی با توجه به اهداف ، محتوی و مفاهیم آموزشی برای ارزشیابی آموزشی استفاده می گردد . از جمله انواع ارزشیابی ها می توان به «ارزشیابی تکوینی » اشاره نمود که به طور مستمر و مرحله ای صورت می گیرد.

    اطلاعات حاصل از این ارزشیابی که فرآیند محور و بازخورد گراست
می تواند در بازنگری اصلاح و بهبود جریان یاد دهی و یادگیری ، برنامه های درسی و روش های تدریس موثر باشد تاثیر این نوع ارزشیابی در جلوگیری از افت تحصیلی وجبران نارسایی ها و مشکلات یادگیری بر کسی پوشیده نیست . نظام آموزشی ما نیز نیازمند تغییرات عمیق و اساسی در شیوه و نحوه ارزشیابی های تکوینی می باشد با توجه به اینکه در ارزشیابی پایانی دانسته های دانش آموزان  مورد سنجش قرار می گیرد و چگونه دانستن ، توانستن و عمل کردن در جریان آن محو و ناپدید می شود . از این رو در آیین نامه آموزشی دوره سه ساله متوسطه  تاکید فراوانی بر ارزشیابی های مستمر با شیوه ها و روش های فعال شده است .

اهمیت و ضرورت موضوع

    مدرسه به عنوان هسته محوری نظام آموزشی مرکز فعالیت ها و برنامه هایی است که برآیند آنها به کارآیی و اثر بخشی این نظام می انجامد از طرفی توسعه و تکامل مدرسه مستلزم اطلاع از میزان کار امدی و برنامه ریزی برای بهبودی
فعالیت های آن است از آنجاکه ارزشیابی نقش آینه را ایفا می کند مسئولان
 می توانند با استفاده از آن ، تصویر چگونگی فعالیت ها را بدست آورده و تصمیمات لازم را اتخاذ نماید .

ارزشیابی در برنامه های آموزشی اگر در زمینه پیشرفت تحصیلی به صورت علمی و اصولی انجام گیرد می تواند اطلاعات معتبر و اثر بخشی را برای مسئولین ، برنامه ریزان آموزشی و درسی ، مدیران ، معلمان و فراگیران فراهم سازد و در بین انواع ارزشیابی ، ارزشیابی مستمر هم از این قاعده مستثنی نمی باشد .

هدف از این ارزشیابی که یکی از مهمترین انواع ارزشیابی تحصیلی به شمار می آید ، آگاهی از اثر بخشی یا نواقص احتمالی برنامه آموزشی است که میزان رشد و پیشرفت دانش آموزان را در طول زمان بدون داوری نشان می دهد .

مقایسه نقش ارزشیابی مستمر در گذشته و حال نشان می دهد که اگر چه اهداف آموزشی در گذشته نیز در سه حیطه شناختی ، عاطفی و روانی حرکتی پیش بینی می شدند ، اما محتوای کتب درسی و روشهای تدریس تنها در سطوح پایین حیطه شناختی متوقف می شد که بیشتر بر محفوظات تاکید می شود ولذا فرآیند ارزشیابی و اندازه گیری در سطوح تحصیلی گوناگون بیشتر بر سطوح اولیه حیطه شناختی متمرکز  بوده و به سطوح بالاتر توجه نداشته است و هنوز دبیران شکل سنتی ارزشیابی را حفظ نموده و یاد آوری کلمه ارزشیابی در نزد آنان و دانش آموزان جلسه های امتحانی راتداعی می نماید .

در آیین نامه آموزشی نظام سالی واحدی دوره متوسطه روش و
 شیوه های گوناگونی را برای اجرای ارزشیابی های مستمر ذکر کرده است که در صورتی که به موقع و دقیق توسط دبیران هر درس به کار گرفته شود افزایش پیشرفت تحصیلی دانش آموزان حاصل می گردد .

تعاریف ارزشیابی[i]

    از ارزشیابی تعاریف گوناگون و متفاوتی بیان شده است که به برخی ازآنها اشاره می شود .

-  اصطلاح ارزشیابی به طور ساده ، به تعیین ارزش [ii]  برای هر چیز یا داوری ارزشی [iii] کردن گفته می شود ( سیف 1383 ، ص 35)

-  به زعم « اسکریون » ( 1967) ارزشیابی ، قضاوت در مورد ارزش یک برنامه است و «استیک »( 1967) به ارزشیابی به عنوان توضیح هر چه کاملتر یک برنامه می نگرد .

-  «تایلر » ( 1942 ) به آن به عنوان مدرکی دال بر اینکه اهداف برنامه تا چه حد به دست آمده اند ، نگاه می کند .

-  «بولا [iv]» ( 1976) ترکیبی از تعاریف را در نظر دارد . او ارزشیابی را فعالیتی می داند که از تجربیات گذشته پند گرفته و برای بهتر کردن حال و آینده به طراحی می پردازد ( شاهزمانی ، 1380،ص 27)

-  «بیبای [v]»ارزشیابی را ((فرآیند جمع آوری وتفسیر نظامدار شواهدی می داند که در نهایت به قضاوت ارزشی با چشمداشت به اقدامی معین بینجامد ))
 ( ولف ، 1984 ، ص 10)

-  در معنای بسیار وسیع ارزشیابی عبارت است از عملی که به وسیله آن در باره یک واقعه یک فرد یا یک شئی ، با توجه به یک معیار[vi] ( یا چند معیار ) قضاوت می شود ( نوازه ، 1997 ، ص 12)

-  در تعریف جامعتری از ارزشیابی می توان آن را چنین تعریف کرد .« ارزشیابی به یک فرآیند نظامدار برای جمع آوری تحلیل و تفسیر اطلاعات گفته می شود ، به این منظور که تعیین شود آیا اهداف موردنظر تحقق
یافته اند یا در حال تحقق یافتن هستند وبه چه میزانی » ( سیف 1383،ص35)

در تمام تعاریف ذکر شده سه مورد مشترک وجود دارد :

1 -  گرد آوری اطلاعات        2 -  تحلیل اطلاعات          3 -  تصمیم گیری و قضاوت

ارزشیابی آموزشی [vii]

چندین تعریف برای ارزشیابی آموزشی وجود دارد . این تعاریف از نظر میزان انتزاع با هم تفاوت دارند و اغلب معنکس کننده دلبستگی های خاص اشخاص هستند که آنها را تدوین کرده اند .

«کرانباخ [viii]»  ارزشیابی آموزشی را ( جمع آوری و کاربرد اطلاعات به منظور
 تصمیم گیری در باره یک برنامه آموزشی تعریف کرده است )
( ولف ، 1984،ص 8)

«گلیزر» ( 1962) معتقد است : ( ارزشیابی آموزشی عبارت است از سنجش عملکرد[ix]  یاد گیرندگان و مقایسه نتایج حاصل با اهداف آموزشی از پیش تعیین شده ) به منظور تصمیم گیری در این باره که آیا فعالیت های آموزشی معلم و کوشش های یادگیر فراگیران به بازده مطلوب انجامیده است یا نه ، سنجش عملکرد به فرآیند اندازه گیری عملکردهای نهایی و کمکی یاد گیرندگان در حین آموزش و در پایان آن گفته می شود . ( سیف 1377،ص 606)

«ورتن [x]» و  « سندرز [xi]» ( 1987) ارزشیابی آموزشی را یک فعالیت رسمی که برای تعیین کیفیت ، اثر بخشی ، یا ارزش یک برنامه ، فرآورده ، پروژه ، فرآیند ، هدف یا برنامه درسی به اجرا در می آید تعریف نموده اند . ( شاهزمانی 1380، ص 29)

ضرورت ارزشیابی آموزشی

 درتعریفی که اغلب مربیان تربیتی از آموزش وپرورش می کنند ، آن را به عنوان یک سلسله فعالیتهای منظم می دانند که در جهت ایجاد تغییر مطلوب دررفتار فراگیر صورت می گیرد با توجه به این تعریف هر گز نمی توان بدون اندازه گیری و ارزشیابی تغییرات ادعا نمود که آموزشی صورت گرفته است . به عبارتی می توان ارزشیابی را شاهدی بر نحوه آموزش و داوری بر میزان یادگیری قلمداد کرد .

در تعاریف متعددی که از ارزشیابی توسط صاحب نظران ارائه شده ، اتفاق نظری که مشهود است اینکه گستره ارزشیابی بسیار وسیع است و از اولین قدمهای تهیه برنامه تا انتهایی ترین مراحل اجرایی و بازدهی برنامه را شامل می شود . ارزشیابی فقط محدود به زمان پایانی اجرای یک برنامه نیست . بلکه در طول تهیه و تدوین و اجرای آن می تواند کاربرد داشته باشد ، کاربرد ارزشیابی محدود به تعیین درجه موفقیت اهداف کلی نیست ، بلکه در رابطه با چگونگی تحقق کلیه اهداف جزیی نیز قابل اعتماد است .( رییس دانا،1370،ص10) با بررسی تعاریف مختلف از ارزشیابی اصول زیر بدست می آید :

1 چون ارزشیابی حالت فرآیندی دارد ، جریان آن متوقف در مرحله خاصی از فعالیت یا فعالیتها نیست . به عبارت دیگر می توان ارزشیابی را در کلیه اجزا مراحل و عناصر اصلی یا فرعی یک برنامه و یا یک فعالیت آموزشی به کاربرد .

2 -  فعالیت ارزشیابی ، نظامدار و هدفمند است و مراحل منظم و مستمر و منسجمی دارد که براساس آن تحلیل یافته ها و مقایسه ها صورت می گیرد .

3 -  نتیجه ارزشیابی داوری و تصمیم گیری است در غیر این صورت فاقد ارزش اساسی و توجیه علمی است .

با توجه به مطالب فوق دریافت می شود که ارزشیابی بر استمرار ، مداومت و پویایی دلالت دارد و مفهوم دیگر اینکه ارزشیابی امری اتفاقی و مبتنی بر علائق و انگیزه های مشخصی نیست و طراحی خاصی را نیاز دارد و دیگر اینکه ارزشیابی نقش ویژه بازخوردی در فعالیت ها دارد .

با توجه به این مطالب ، ضرورت ارزشیابی در زمینه های سه گانه زیر ، روشن تر می گردد .

الف در زمینه دانش آموز

 1 -  تهیه مدارک و شواهدی بر میزان پیشرفت یا عقب ماندگی دانش آموز

2 -  شناخت استعدادها ، توانایی های خاص و ذوق وعلاقه دانش آموزان

3 -  شناخت نقاط ضعف و کاستی های دانش آموز به منظور کمک به وی

4 -  تشویق دانش آموز به فعالیتهای بیشتر

5 پرورش قوه قضاوت و داوری در دانش آموز

6 -  کسب اطلاعات از زمینه معلوماتی دانش آموز برای وی وخانواده اش

7 -  تعیین مدرک و مجوز علمی برای ارتقاء یا عدم ارتقاء دانش آموز به پایه بالاتر

ب در زمینه معلم

 1 -  ارزیابی از فعالیتهای معلم

2 -  ارزشیابی از روش تدریس معلم که آیا مفید و موثر بوده است یا نه ؟

3 -  ارزیابی از میزان موفقیت معلم در اجرای کامل برنامه و دستیابی به اهداف آموزشی و تربیتی

4 -  تحریک و تشویق معلم به کار بیشتر و مناسب تر در آینده

ج در زمینه برنامه

1 ارزیابی محتوای آموزشی از آن جهت که آیا قابل پیاده شدن برای مقطع سنی یا کلاس معین بوده است یا خیر ؟

2 -  پی بردن به این موضوع که دانش آموزان درچه مسائلی بیشتر دچار مشکل بوده اند ؟ و چه قسمتهایی را خوب نفهمیده اند ؟

3 -  چنانچه برنامه به تجدید نظر ، تعدیل ، افزایش یا کاهش محتوا برای گروه سنی خاص و یا کلاس معین نیاز داشته باشد ، نتیجه را باید به برنامه ریزان آموزشی اطلاع داد ( شیخ دارانی ، 1383، ص 44)

سیر تاریخی ارزشیابی آموزشی

 ارزیابی از زمان پیدایش نظام آفرینش وجود داشته است و این موضوع را می توان با ملاحظه نظام آفرینش فهمید که ارزیابی در بطن آن قرار دارد . خداوند بزرگ در قرآن کریم می فرماید : ( آنچه در زمین و آسمانهاست ملک خداست و شما آنچه را دل دارید چه آشکار و چه پنهان ، خداوند شما را با آن محاسبه می کند و  ...)
( سوره بقره آیه 284)

در امر تعلیم و تربیت نیز ارزیابی صورت می گیرد هر نوع آموزش و امتحانی را بدان جهت به کار می برند که تعیین کنند چه کسانی حق ارتقاء به رتبه بالاتر را دارند .

تاریخچه ارزشیابی آموزشی در قالب غیر رسمی خود از دیر باز همزمان با آموزش همراه بوده است . این ارزشیابی ها هر چند به صورت خام وغیر رسمی صورت می گرفتند ولی هدف آن جزیی از اهداف آموزشی به شمار می رود . معلمان مشهور یونان در رم قدیم نیز از بازرسی و امتحان در امر آموزش به خوبی استفاده می کرده اند . در زمان های جدیدتر رد پای ارزشیابی را می توان در قرن  نوزدهم جستجو کرد در بریتانیا قسمتی از دستمزد معلمین مربوط به نتیجه ای بود که شاگردان آنها در امتحانات سالیانه خواندن ، هجی کردن ، نوشتن و ریاضیات بدست می آورند . ( مهجور ، 1376 ، ص 21)

شاید اولین کوشش رسمی در زمینه ارزشیابی را بتوان از سال 1845 در نظر گرفت که در آن عملکرد مدارس بوستون آمریکا مورد ارزشیابی قرار گرفت . این کوشش از آن رو اهمیت دارد که استفاده از نمره های دانش آموزان به عنوان
داده های ارزشیابی به کار گرفته شد .

ارزشیابی نظامدار ، نخستین بار براساس مدارک رسمی ، به وسیله «ژوزف رایس [xii]»در سالهای 1898-1877برای اصلاح و بهبود برنامه آموزش در تعدادی از مراکز آموزشی به کار گرفته شد و زمینه تغییر برنامه آموزشی را فراهم ساخت .

در سالهای اولیه 1900 نیز رابرت ثرندایک [xiii] کوشش کرد تا دست اندر کاران تعلیم و تربیت را با ارزش سنجش و اندازه گیری [xiv]  درتغییرات رفتار انسانی آشنا کند .

رشد حرکت مدیریت علمی ، دراوایل قرن 20 باعث شد که به طور طبیعی ابزارهای جدیدی برای اندازه گیری پدید آید . پدید آمدن آزمونهای استاندارد پیشرفت تحصیلی [xv] و آزمونهای هدف مدار  [xvi]   از جمله این نو آوریها بود .

تایلر[xvii] اصطلاح  «ارزشیابی آموزشی » را پدید آورد . ارزشیابی از نظر تایلر به مثابه ابزاری برای مقایسه بازدهی های واقعی آموزش بود . در مسیر تکاملی ارزشیابی اهداف آموزشی زمانی اهمیت آن چندین برابر شدکه  «بلوم[xviii] » و همکارانش به طبقه بندی « حیطه های یادگیری[xix] » اقدام کردند و یادگیری های مدرسه ای را در سه حیطه  «شناختی[xx] » «عاطفی[xxi] » « روانی حرکتی[xxii] » قرار دادند . از این زمان ارزشیابی برنامه های آموزشی در رابطه با یادگیری فراگیران به صورت گسترده ای مورد استفاده قرار گرفت و امروزه به عنوان یکی از مهمترین انواع ارزشیابی و با نامهای گوناگون مورد استفاده قرار می گیرد . از جمله «ارزشیابی تکوینی ( مستمر ) .» « ارزشیابی تراکمی و پایانی » ، « ارزشیابی درون داد »، «ارزشیابی زمینه[xxiii] »

«گرانباخ » ( 1962) روش های سنتی ارزشیابی را به شدت مورد انتقاد قرار داده وبه ارزشیابان توصیه کرد تا دست از مقایسه میان گروههای آزمایش و کنترل برداشته و به ارزشیابی به مثابه امری برای گرد آوری اطلاعات جهت کمک به پدید آورندگان برنامه های تحصیلی بپردازند .

دیدگاه های مختلف در قرن 20 باعث شد ، که الگوها ، راهبردها و
برنامه های جدیدی پدیدآید وتوسط دست اندر کاران تعلیم و تربیت و ارزشیابان به بوته آزمایش نهاده شود ( شاهزمانی ، 1380 ، ص 26)

ارزشیابی پیشرفت تحصیلی

ارزشیابی پیشرفت تصحیلی دانش آموزان یا به مفهوم خلاصه تر همان امتحان اگر چه در نگاه اول متوجه دانش آموزان است اما باید دانست که نتایج آنها نه تنها متوجه دانش آموزان نخواهد بود . بلکه باید در اصلاح اهداف ، روش ها ، برنامه ها و اصولاً کل نظام آموزشی مورد نظر قرار گیرند . با توجه به اینکه در ارزشیابی پیشرفت تحصیلی ، تعیین اهداف آموزشی و سنجش و اندازه گیری عملکرد یاد گیرندگان ضروری است چنانچه برای ساختن آزمون ها ، مراحل نظم یافته زیر طی شود به تعریف ارزشیابی پیشرفت تحصیلی جامه عمل پوشیده است .

1 -  محتوای درسی به طور نظم یافته ای مورد توجه قرار گیرد و از آن محتوا نمونه ای معرف انتخاب شود .

2 از جامعه افراد مورد نظر نمونه ای آماری برای اجرای اولیه آزمون انتخاب شود .

3 براساس نتایج حاصل از اجرای اولیه و تحلیل ماده های آزمون ، نسخه نهایی آزمون تهیه و ویژگی های فنی آن مشخص شود ( بازرگان 1380 ، ص 176)

اهداف طراحی و برگزاری آزمونهای پیشرفت تحصیلی

 1 -  ارزیابی چگونگی تحقق اهداف پیش بینی شده در هر مورد و موضوع درسی

2 -  مشخص کردن میزان یادگیری و پیشرفت تحصیلی فرا گیران

3 -  بررسی تطبیقی تاثیر استفاده از روشهای مختلف آموزشی در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

4 -  ارزیابی تاثیر کاربرد فن آوری آموزشی در میزان فراگیری دانش آموزان

5 شناخت هر چه بیشتر توانمندی ها و استعدادهای مختلف شاگردان

6 -  راهنمایی و هدایت تحصیلی ، شغلی ، فنی و حرفه ای دانش آموزان

7 -  تعیین برنامه های آموزشی خاص به تناسب ویژگی ها و استعدادهای دانش آموزان استثنایی

8 ایجاد محرک لازم برای مطالعه و یادگیری موضوع های درسی

9 -  مشخص کردن اهداف و جهت های مطالعه

10 تاکید بر اهمیت خاص مطالب ضروری و پیچیده

11 تهیه و تدوین مواد آموزشی و برنامه های درسی متناسب با ویژگی های گروههای مختلف سنی

12 -  فراهم کردن زمینه احساس خود ارزشمندی و اعتماد به نفس از طریق کسب موفقیت در آزمونهای طراحی شده

13 ایجاد تغییرات رفتاری مطلوب در کودکان و نوجوانان به خصوص آنهایی که به علت ناکامی های مکرر و تجارب نا موفق زندگی دچار سرخوردگی و بی کفایتی شده و نیاز بیشتری به چشیدن طعم موفقیت و پیروزی دارند . ( شیخ دارانی 1383 ص 33)

نکاتی پیرامون استفاده از آزمونهای پیشرفت تحصیلی به منظور بهبود یادگیری دانش آموزان

یکی از کاربردهای نادرست آزمونهای پیشرفت تحصیلی آن است که برای قضاوت در باره اثر بخشی معلم یا روش های تدریس صرفاً از نتایج این آزمونها استفاده شود این آزمونها بر پایه یادگیری گذشته آزمودنی استوار است هر چند از نتایج این آزمودنی ها ، می توان برای توصیف کیفیت آموزشی استفاده کرد اما این داده آماری را نباید به تنهایی نشانگر کیفیت تدریس قلمداد کرد . ( بازرگان 1380 ص 183)

از سوی دیگر در طراحی این آزمونها باید نکات زیر را مورد توجه قرار داد :

- آزمونها نباید موجب ایجاد اضطراب و نگرانی در بین دانش آموزان ، والدین و حتی معلمان باشد .

- آزمونها نباید به گونه ای جلوه داده شود که باعث تقویت تلقی از امتحان به عنوان ( هدف ) به جای ( ابزار ) گردد .

- گرایش غیر منطقی به نمره 20 از تبعات منفی امتحانات فعلی است که نتیجه آن احساس شکست در دانش آموز به دلیل عدم دستیابی به این نمره خواهد بود که باید این گرایش تصحیح شود .

- آزمونها نباید موجب ایجاد رقابت های ناسالم و حسادت آمیز در بین دانش آموزان به جای تعمیم روح تعاون وهمکاری برای دستیابی به اهداف آموزشی گردد( شیخ دارانی 1383 ص 31)

باتوجه به اینکه از ویژگی های مهم و کارکردهای اساسی ارزشیابی جنبه بازخوردی و استفاده علمی از نتایج آن است در صورتی که پس از انجام امتحانات ، معلم به تصحیح اوراق و اعلام نمرات دانش آموزان اکتفا نماید ارزشیابی به طور کامل انجام نگرفته است زیرا مهمترین هدف این آزمونها ، ارزشیابی از آموخته های دانش آموزان برای کشف و رفع نارسایی های یادگیری آنان و موارد ضعف روش تدریس معلم است برای رسیدن به این هدف لازم است معلم پس از انجام امتحان به بررسی و تجزیه و تحلیل آن بپردازد ( شیخ دارانی ، 1383 ص 42)

انواع آزمونهای پیشرفت تحصیلی

آزمونهای پیشرفت تحصیلی را می توان با توجه به جنبه های مختلف دسته بندی کرد .

-  چنانچه نحوه تدوین آزمون مورد نظر قرار گیرد ، آزمونهای پیشرفت تحصیلی به آزمونهای «استاندارد شده [xxiv]» و آزمونهای «معلم ساخته » تقسیم می شوند .

-  درصورتی که کاربرد آزمونهای پیشرفت تحصیلی مورد نظر قرار گیرد
میتوان آنها را به سه دسته تقسیم کرد :

الف – آزمونهای تشخیصی [xxv]                   ب – آزمونهای تک موضوعی [xxvi]                   ج – مجموعه آزمون [xxvii]

- از لحاظ ملاک مورد استفاده آزمونهای پیشرفت تحصیلی به دو دسته تقسیم
می شوند .

الف – آزمونهای هنجار – مدار [xxviii]          ب – آزمونهای ملاک – مدار[xxix]

-       دسته بندی آزمونها با توجه به زمان و هدف استفاده از آنها

الف -  ارزشیابی آغازین         ب – ارزشیابی تکوینی     ج – ارزشیابی تشخیصی         د – ارزشیابی تراکمی      ( سیف 1383 ص 94)

نقش ارزشیابی تکوینی در فرآیند آموزش

همان طور که در تصویر نشان داده شده کار با اهداف شروع شده و به عنوان راهنمایی در انتخاب یا ایجاد تجارب یادگیری به کار گرفته می شوند همچنین در ارزیابی توجه اصلی معطوف به جمع آوری شواهدی است که نشان دهد که فراگیر تا چه میزان به اهداف برنامه دست یافته است و همان طور که اهداف جزئیات مربوط به نوع تجارب یادگیری را تعیین می کنند ، جزئیات ارزیابی فراگیر را نیز تعیین می کنند .

هدفها

 


تجارب یادگیری                       ارزیابی فراگیر

شکل 1 -  بازنمایی فرآیند آموزش

همچنین این واقعیت را نشان می دهد که تجارب یادگیری می توانند نمونه هایی برای تدوین تکالیف ارزیابی فراهم آورند شیوه های ارزیابی باید اطلاعاتی در زمینه میزان نیل به اهداف را فراهم آورد واز اطلاعات حاصل از ارزیابی می توان به اطلاعات با ارزشی دست یافت که ممکن است به اصلاح بعضی از اهداف و حذف بعضی دیگر از اهداف منجر شود ارزیابی فراگیر می تواند اطلاعاتی را فراهم سازد که نشان دهد کدام تجارب یادگیری موفق هستند وکدام تجارب به اصلاح نیاز دارند وکدام را احتمالاً باید حذف کردکه این همان مفهوم ارزشیابی تکوینی است . همچنین مطرح می کند که تکالیف ، تمرین ها و مسئله هایی که متخصصان ارزشیابی تدوین کرده اند ممکن است حاوی تجارب یادگیری جدیدی باشد که به بهبود یادگیری کمک شایانی می کند .( ولف [xxx] 1984 ص 24)

 ارزشیابی مستمر

مراد از ارزشیابی مستمر ، مفهومی است که مقامات عالی تصمیم گیرنده در آموزش وپرورش پس از سالها بحث و تبادل نظر در نشست های تخصصی برای اهمیت دادن به چرخه ، تدریس یادگیری ارزشیابی و به عبارتی اعتلای سطح کیفی آموزش ویادگیری به وجودآورده اند . مسئولان به این نتیجه رسیدند که با کاهش تعدادامتحانات پایانی فرصت های آموزشی بیشتری برای معلمان فراهم
 می شود تا همزمان با اجرای ارزشیابی های مستمر سطح کیفی تدریس و یادگیری را افزایش دهند اما تعریف دقیقی از ارزشیابی مستمر به عمل نیاوردند که مرز بین ارزشیابی تکوینی و مستمر را مشخص سازند . شاید بتوان ارزشیابی مستمر را به معنای ( اجرای مستمر ارزشیابی تکوینی با توجه به شاخص های آن در کلاس ) تعریف کرد هدف هر دو ارزشیابی یکی است ولی می توان ذکر کرد که ارزشیابی مستمر جزیی تر و دقیق تر عمل می کند و اهداف ارزشیابی تکوینی را  در خود هضم کرده و واضح تر بیان می کند همچنین ابعاد مختلف حیطه های شناختی ، روانی
حرکتی و عاطفی را در روش های اجرای مختلف خود در نظر داشته و جزء اهداف کلی و جزیی این نوع ارزشیابی می باشد . ( خوش خلق 1381 ص 38)

اهداف ارزشیابی مستمر

1 آگاهی از چگونگی دانستن ، توانستن و عمل کردن دانش آموزان

2 -  مشخص شدن پیشرفت هر دانش آموز نسبت به مرحله قبل

3 -  آگاه ساختن دانش آموزان از میزان یادگیری در ابعاد مختلف ( دانستن ، مهارت و نگرش)

4 -  آگاه ساختن اولیاء از نحوه پیشرفت دانش آموز

5 آگاه شدن معلم از اشکالات فرآیند تدریس

6 -  قضاوت در خصوص عملکرد دانش آموزان

7 -  قضاوت درخصوص عملکرد فعالیتهای گروهی دانش آموزان

8 -  تبدیل بررسی های کیفی عملکرد دانش آموزان به کمی با توجه به اصل پیشرفت آنها در فعالیتهای یادگیری

9 -  مقایسه هر فرد با توانایی های خودش ( عدم مقایسه و رتبه بندی با دیگران )

10 -  نظارت و هدایت گام به گام دانش آموزان

11 -  ایجاد فرصت جهت خود ارزیابی فردی وگروهی ( شیخ دارانی1383ص 64)

چگو نگی ارزشیابی مستمر

ارزشیابی مستمر  باتوجه به هدف های فوق در فرآیند تدریس ( فعالیتهای کلاسی ) و فعالیتهای خارج از کلاس ( تکالیف درسی و پژوهشی ) صورت می گیرد .

الف فرآیند تدریس

 عملکرد دانش آموزان در فرآیند تدریس ، مورد مشاهده قرار می گیرد . برای این منظور فهرستی از عملکرد مورد انتظار در ابعاد دانستن ، مهارت و نگرش در فرمی پیش بینی می شود و برای تعدادی از دانش آموزان ( که از قبل مشخص شده است علامت گذاری می گردد در حین مشاهده از پرسشهای مختلف نیز استفاده می کند . ( پرسشهای مقایسه ای ، توضیحی ، واگرا و ...) همچنین فرصت ایجاد می نماید تا دانش آموزان به طرح سئوالات مختلف رفتار خلاق خود را منعکس نمایند . در عین حال باتوجه به تناسب درسهای مختلف ، زمینه جهت آزمایش ، بحث و گفتگو ، حل مسئله و .... فراهم می شود و از گروه ها گزارش شفاهی یا کتبی دریافت
می گردد به عبارت دیگر دانش آموزان در تدریس فرآیند محور امکان بروز استعدادها و توانایی های خود را می یابند و معلم ضمن توجه به اهداف درسی ، به جمع آوری اطلاعات در خصوص یادگیری دانش آموزان می پردازد در این مرحله لزومی به ثبت نمره نیست بلکه با نمادهای خیلی خوب ، خوب و متوسط علامت گذاری می گردد .

دانش آموزان به صورت غیر مستقیم ( بحث های گروهی و فرصت خود ارزیابی ) در فرایند یادگیری خود مطلع می گردند . در عین حال معلم نیز می تواند به صورت خیلی ضعیف بازخوردهای لازم را ارائه نماید در هنگام تشویق وارائه بازخوردها هر فرد با خودش مقایسه می شود .

باتوجه به توضیحات فوق محورهای ارزشیابی مستمر در فرآیند تدریس ( داخل کلاس ) به صورت زیر خلاصه می گردد :

1 -  تهیه فهرستی از عملکرد مورد انتظار

2 -  مشاهده عملکرد دانش آموزان ( تعداد مشخص شده ) و علامتگذاری در فرم پیش بینی شده چک لیست )

3 پرسش کردن از دانش آموزان

4 در موقعیت قرار گرفتن دانش آموزان درمواردی چون آزمایش کردن ، بحث و گفتگو کردن ، طرح سئوال ، ارائه فرضیه ها و حل مسئله ، ارائه گزارش ، فرصت خود ارزیابی و  ...

5 -  ارائه باز خورد از سوی معلم

6 پرسش شفاهی یا کتبی پس از اتمام یک درس برای تثبیت یادگیری در پایان همان جلسه یا جلسات بعد

ب تکالیف درسی ( فعالیتهای خارج از کلاس )

 هدف از تکالیف و ارائه آن دستیابی دانش آموزان به مهارتهای کلامی ، نوشتاری ، حسی ، حرکتی ، فکری ، ارتباطی و کسب صفاتی چون مسئولیت پذیری ، کتابخوانی ، حل مسئله ، کاوشگری ، استقلال و اتکاء به نفس و اعتماد به خویشتن است و  .... است . تکالیفی که دانش آموزان برجسته را کسل و دانش آموزان ضعیف را در انجام دادن تکالیف بی اعتنا و بی علاقه می کند مناسب نیست .

ویژگی های تکالیف

1 -  ایجاد مهارت ( خلاصه کردن ، تجربه کردن ، نمودار کشیدن و  ....)

2 عمیق شدن یادگیری

3 تقویت و استمرار یادگیری

4 کمک به خود رهبری و تصمیم گیری

5 کمک به انضباط فردی

6 متناسب با علاقه و نیاز دانش آموزان

7 -  روشن بودن انتظار معلم

8 -  کمک به روحیه کاوشگری

9 در نظر گرفتن تفاوتهای فردی

10  - بررسی کیفی تکالیف از سوی معلم

11 -  همراه بودن با بازی و تفریح

12 -  کمک به دانش آموز در رشد خلاقیت

( شیخ دارانی 1383 ص 65)

فنون و روشهای ارزیابی مستمر

 1 -  تهیه گزارش های کتبی

2 -  تهیه گزارش های شفاهی

3 -  ارائه کنفرانس

4 -  اجرای طرح های تحقیقاتی

5 -  مشاهده رفتار دانش آموز

6 -  مصاحبه

7 چک لیست

8 -  پرسشهای کلاسی

9- اجرای آزمونهای کوتاه

10 -  کارنما (Port folio )  یا ارائه مجموعه کارها

11 -  روش های خود سنجی

12 -  ارزشیابی توسط همکلاسیان

( پاشا شریفی 1371 ص 40)

با توجه به توضیحات ذکر شده ارزشیابی های مستمر فرآیند محور و بازخورد گرا هستند دانش آموزان در انجام ارزشیابی های مستمر معمولاً با مراجعه به منابع اطلاعاتی ، داده های مورد نیاز را جمع آوری ، مقایسه و براساس تشابهات و تفاوت ها آنها را طبقه بندی می کنند .

روابط علت و معلولی بین داده های بررسی و موقتاً جای علت و معلول را به منظور کشف حوزه های جدید تغییر می دهند از قاعده مثال و از مثال ، قاعده می سازند و  ... در عین حال با انجام کارهای گروهی ، ارائه کنفرانس و مطالعات کتابخانه ای ، زمینه مناسبی را برای رشد علمی و اجتماعی خود فراهم می کنند . ارزشیابی مستمر در آیین نامه آموزشی دوره سه ساله متوسطه روزانه ،معادل ارزشیابی تکوینی به کار رفته است ( شیخ دارانی 1383 ص 68)


نقش ارزشیابی مستمر در بهبود فرآیند یاد دهی و یادگیری و اصلاح برنامه ها و روش ها

    هدف  کلی آموزش وپرورش ((ایجاد تغییر مطلوب )) است این هدف وقتی به بهترین شکل خود به ثمر می رسد که سه مرحله اساسی تهیه و تدوین اهداف ، آموزش ، اندازه گیری و ارزشیابی همزمان مورد توجه قرار داده شود بنابر این در رویکردهای جدید ، ارزشیابی در یک مکان خاص یا در پایان یک دوره تعیین کننده وضعیت دانش آموزان نیست ، بلکه فرآیند ارزشیابی با فرآیند آموزش پیوسته و در هم تنیده است این رویکرد به معلم فرصت کافی می دهد تا در حد امکان در مورد پیشرفت تحصیلی هر دانش آموز اطلاعاتی را جمع آوری نماید به این دلیل ارزشیابی یک فرآیند مستمر می شود و جایگاه با ارزش خود را پیدا می کند براساس آیین نامه امتحانات این نوع ارزشیابی با توجه به میزان مشارکت
دانش آموزان در فعالیت های یادگیری از طریق بررسی تکالیف درسی ، انجام پرسشهای تدریجی ، بررسی فعالیتهای مرتبط با درس خارج از کلاس و نظایر آن صورت می گیرد .

    امروزه از ارزشیابی های مستمر به عنوان ارزشیابی های حرکت زا
( ارزشیابی در عمل ) نام می بردند برای اینکه ارزشیابی های مستمر بتوانند ارزیابی حرکت زا ( ارزشیابی در عمل ) را ایفا نمایند ، مستلزم دو پیش نیاز ، «مشارکت فعال »و «واکنش پذیری » است . «مشارکت فعال» یعنی اینکه تمام کارگزاران آموزش در تمام مراحل و تمام دست اندر کاران فرآیند آموزشی اعم از مدیران ، معلمان ، دانش آموزان ، اولیاء ، تهیه کنندگان وسایل کمک آموزشی ، نیروهای ستادی و اجرایی و  .... با علاقه وحوصله شرکت داشته باشند و در سایه همکاری وهمدلی هدف های مورد نظر را تحقق بخشند .

«واکنش پذیری » یعنی تمام شرکت کنندگان نسبت به نتایج ارزشیابی ها حساس و واکنش مثبت داشته باشند و بستر مناسب به منظور پذیرش ارزشیابی های مستمر برای عوامل برون سازمان به ویژه معلمان و عوامل بروس سازمان را فراهم سازند تا از ارزشیابی هراس و بیم نداشته باشند ، بلکه به قصد پیشرفت از آن استقبال کنند .
( حیدری 1382ص 25)

    اصولاً در ارزشیابی پایانی دانسته ها مورد سنجش قرار می گیرد و چگونه دانستن ، توانستن و عمل کردن در جریان آن محو و ناپدید می شود . ارزشیابی مستمر به عنوان نوعی ارزشیابی تکوینی زمانی به اجرا در می آید که فعالیتهای آموزشی هنوز تداوم دارد و یادگیری دانش آموزان در حال تکوین و شکل گیری است ( سیف 1383 ص 36)

    در ارزشیابی مستمر ، چگونگی فراگیری دانش آموزان و روش یا د دهی معلم در رابطه به هدف های آموزشی مطرح است این نوع ارزشیابی زمانی انجام می شود که یاد گیری هنوز در حال شکل گیری است و امکان تصحیح روش آموزش و رفع مشکلات یادگیری دانش آموزان میسر است .

    در این نوع ارزشیابی پیشرفت دانش آموز با دیگران مقایسه نمی شود ، بلکه با بارخوردهای مناسب معلم ، به تصحیح موارد ضعف خود پرداخته و به پیشرفت خویش ادامه می دهد و سازنده ترین نقش را در امر یادگیری و سازماندهی رفتار دانش آموز به عهده دارد ( جلالی 1380 ص 9)

    زمانی که فراگیر براساس نتایج ارزشیابی مستمر پیشرفت خود را نسبت به دفعات قبل قابل ملاحظه می بیند ، احساس موفقیت ، رغبت وعلاقه برای کوشش بیشتر در او برانگیخته می شود .(پاشا شریفی 1371 ص 19)

    این نوع ارزشیابی هم بر فرآیند یادگیری و هم به بازده آن تاکید دارد و نتایج آن برای معلم و دانش آموز بازخوردی را فراهم می کند که مشخص می سازد هدف های آموزشی تا چه اندازه تحقق یافته اند وبه دانش آموز فرصت می دهد تا نسبت به آنچه یاد می گیرد توجه کند ، مهارتها و توانایی های فکری خود را پرورش دهد و با آگاهی از نقاط قوت وضعف خود ، در جهت رسیدن به
هدف های آموزشی ، گام بردارد .

   ضمن ارزشیابی مستمر تفکر علمی ، خلاقیت ، کنجکاوی ، قدرت پیشگویی ، نتیجه گیری ، دقت ، کار آیی ، روشن بینی ، تفکر عقلانی ، نظم و ترتیب و عینیت ، پرورش می یابد .

    متاسفانه معلمان در نظام آموزشی مافقط از آموخته های دانش آموزان و نه فرآیندهای یادگیری به طور مستمر امتحان به عمل می آورند و به این دلیل نه تنها بازخورد های لازم  مناسب جهت اصلاح یادگیری و روش های تدریس خود
نمی یابند بلکه فرصت های آموزشی را نیز از دست می دهند.

(خوش خلق1381 ص 8)


بحث و نتیجه گیری

·  ارزشیابی های تکوینی به عنوان بخش جدایی ناپذیر از فرآیند یاد دهی یادگیری می باشد و نباید آن را نقطه پایانی تلقی کرد .

·  ارزشیابی های مستمر با توجه به ماهیت و نوع آن تابعی از روش ها و الگوهای تدریس محسوب می شود و در صورتی که دبیران از الگوهای متناسب با مفاهیم و محتوای کتب درسی استفاده نمایند وسعی کنند از روش های فعال و پویا بیشتر بهره گیرند و ارزشیابی های تکوینی آنان با فعالیت های گروهی ، بحث و تبادل نظر ، بیان افکار ، تجارب و احساسات دانش آموزان همراه گردد وبه درک روابط بین واقعیت ها و متغییر ها کمک نماید می توان انتظار داشت که ارزشیابی های تکوینی نتایج خوبی را به بار آورد .

·  این فرآیند نباید تنها یاد آور آزمونهای کتبی و امتحانات پایانی باشد ، بلکه آمیختگی و امتزاج ارزشیابی آموزشی با فرآیند یاد دهی باید در ذهن دبیران و دانش آموزان چنان نقش بندد که هر لحظه تدریس و آموزش را نوعی ارزشیابی و هر لحظه ارزشیابی را نوعی آموزش و یادگیری بدانند .

·  از نتایج حاصل از ارزشیابی های مستمر می توان در جهت کشف و آشکار نمودن مشکلات و تنگناهای یادگیری و یاد دهی و اصلاح بهبود فرآیند یادگیری استفاده نمود و  وسیله و ابزاری مناسب برای شناخت نقاط ضعف وقوت دانش آموزان و معلمان در امر آموزش است .

·  دبیران می توانند از نتایج ارزشیابی های مستمر برای انتخاب الگوهای آموزشی مناسب و گزینش روش و شیوه های مفید و موثر در تدریس استفاده نمایند .

·  بازخورد نتایج ارزشیابی مستمر ، به عنوان راهکاری مناسب برای تعیین میزان نیل به اهداف آموزشی است که می تواند در پیشبرد اهداف آموزشی موثر باشد .

·  ایجاد تنوع در انواع روش ها و ابزارهای مستمر فرصت ارزیابی همه جانبه را در دانش آموزان فراهم می آورد . زیرا انتخاب روش ها و ابزارهای متناسب با اهداف رفتاری در درک بهتر یادگیری موثر مفاهیم بسیار مفید
می باشد .

·  یکی از اهداف مهم در نظام آموزشی سالی واحدی کاهش میزان ارزشیابی های پایانی و تراکمی و افزایش ارزشیابی های مستمر می باشد که این مهم موجب کاهش هزینه های امتحانات پایانی شده و امکان
بهره مندی از فرصت ها برای یادگیری بهتر دانش آموزان را فراهم
 می نماید . این هدف موجب می شود که دلهره و اضطراب امتحانات کاهش یافته و از نتایج ارزشیابی ها نه تنها برای بر طرف نمودن مشکلات درسی و آموزشی استفاده نموده بلکه موجب آشنایی آنان با مسائل و
پدیده های مختلف علمی و اجتماعی می گردد و فرصتی مناسب  را برای کسب مهارتهای زندگی ایجاد می نماید .


پیشنهادات

1 با توجه به اینکه بسیاری از دبیران در زمینه شیوه های مختلف ارزشیابی مستمر اطلاعات جدیدی نداشته پیشنهاد می شود برای هرگروه درسی به طور مجزا
 شیوه های مناسب ، کاربردی وجدید ارزشیابی مستمر برای هر درس آموزش داده شود .

2 -  جهت ایجاد رغبت دبیران به استفاده از روش های مختلف ارزشیابی مستمر پیشنهاد می شود که مسئولین آموزش وپرورش مناطق دبیرانی را که از شیوه های جدید ارزشیابی مستمر به میزان لازم استفاده می کنند ، مورد تشویق قرار دهند .

3 در طول سال تحصیلی مدیران مدارس بهترین ارزشیاب ، در زمینه بررسی وضعیت ارزشیابی مستمر توسط دبیران در کلاسها می باشند ، لذا پیشنهاد می شود که مسئولین آموزشگاهها در مورد اجرا و نحوه ارزشیابی مستمر تمامی دبیران دقت داشته و ایشان را در این مورد آگاه کنند .

4 -  بعضی از روش های ارزشیابی مستمر نیاز به امکانات خاصی دارد به همین دلیل پیشنهاد می شود که آموزش وپرورش مناطق در زمینه ایجاد امکانات لازم همت گمارده دبیران در مورد استفاده از آن شیوه ها محدودیت هایی را نداشته باشند .

5 بسیاری از والدین و دانش آموزان در مورد اهمیت بعضی از شیوه های ارزشیابی مستمر واقف نمی باشند ، لذا پیشنهاد می شود که دبیران و مدیران آموزشگاه ها در مورد توجه والدین و دانش آموزان تلاش کرده تا نتیجه بهینه از اجرای این روش بدست آید .

 



Evaluarion-[i]

Value-[ii]

Value judgment-[iii]

Bhola-[iv]

Beby-[v]

Critere-[vi]

E-[vii]

-[viii]

-[ix]

-[x]

 -[xi]

-[xii]

-[xiii]

-[xiv]

-[xv]

-[xvi]

-[xvii]

-[xviii]

-[xix]

-[xx]

-[xxi]

-[xxii]

-[xxiii]

-[xxiv]

-[xxv]

-[xxvi]

-[xxvii]

-[xxviii]

-[xxix]

-[xxx]



تاريخ : یکشنبه ۱٧ شهریور ۱۳۸٧ | ۸:٥٢ ‎ق.ظ | نویسنده : سیدمحمدرضا موسوی زاهد | نظرات ()