چکیده

    سنجش و ارزشیابی یکی از مولفه های اصلی فرآیند آموزش است . تا ارزشیابی به عمل نیاید نمی توان فهمید که آیا یادگیری تحقق یافته است یا نه بنابراین هم معلمان و هم دانش آموزان به دانستن نتایج ارزشیابی نیازمندند . معلمان از آن جهت که ببینند کارشان را چگونه انجام داده اند و دانش آموزان از آن جهت که ببینند نقاط ضعف و قوتشان چیست .

شیوه های ارزشیابی متفاوت است و در هر موقعیتی به تناسب موضوع ، فراگیران و اهداف مورد نظر ، شیوه خاصی را می توان به کار برد . توانایی سخن گفتن و نوشتن ، توانایی ورزش کردن ، توانایی ساختن ، توانایی آزمایش کردن ، توانایی ترسیم کردن و توانایی های دیگر هریک به نوعی ارزشیابی می شوند و بهترین شیوه آن است که بتواند دقیق تر و بهتر ما را به نتیجه برساند یکی از جدیدترین روش های ارزشیابی ، ارزشیابی از فعالیت های گروهی دانش آموزان است .

    ارزشیابی از فعالیت های گروهی برای اندازه گیری این که چطور یادگیرندگان به سئوال های سنجش بعد از این که به آنها فرصت بحث با همسالان داده می شود جواب می دهند . به کار برده می شود این شیوه جدید ارزشیابی بر مبنای این نظریه که یادگیرندگان از طریق مشارکت و بحث همسالان بهتر یاد می گیرند تا این که به سئوال ها به طور فردی جواب دهند ، شکل گرفته است .

ارزشیابی گروهی از یادگیری گروهی به وجود آمده و دارای اهداف زیر می باشد :

-       بهبود فرآیند یاددهی یادگیری

-       تاکید بر اهداف آموزش وپرورش در فرآیند یادگیری به جای محتوا

-  فراهم نمودن زمینه مناسب برای حذف حاکمیت مطلق امتحانات فردی و پایانی در تعیین سرنوشت تحصیلی دانش آموز

-       افزایش بهداشت روانی محیط یاددهی یادگیری

در این مقاله به روش های ارزشیابی از فعالیت های گروهی و نقاط قوت وضعف آن اشاره شده است .


مقدمه

     پرورش عادت صحیح فکر کردن در دانش آموزان ، یکی از وظایف عمده دست اندرکاران تعلیم و تربیت ، به ویژه


معلمان است . ایجاد شرایط مطلوب برای اندیشیدن و تحریک ، تشویق و راهنمایی دانش آموزان برای کسب مهارت های تفکر و اندیشه صحیح در فرآیند تدریس یادگیری ، امری اجتناب ناپذیر است . زیرا در هر جامعه ای ، تحولات و تغییرات سریع و فزآینده ای رخ می دهد که اگر نظام آموزش وپرورش نتواند توانایی حل مسایل ناشی ازآن ها را به دانش آموزان خویش بیاموزد ، به موفقیت جامعه آسیب رسانده است وقتی روش های تدریس تغییر می یابد باید نو آوری هایی نیز در نحوه اندازه گیری و سنجش پیشرفت تحصیلی فراگیران به وجود آید یکی از روشهای ارزشیابی برای توسعه و بهبود مهارت تفکر در دانش آموزان ، روش گروهی است .

    در این روش ابتدا مسئله ای از سوی معلم برای دانش آموزان مطرح می شود سپس با یاری جستن از ارزشیابی گروهی مسئله مورد تحلیل و بررسی قرار می گیرد و هر گروه بهترین راه حل را برای مساله انتخاب می کند چون مساله در گروه مورد بحث و بررسی قرار می گیرد دانش آموزان با علاقه و انگیزه به یادگیری مطلب می پردازند در این ارزشیابی به توانایی مشاهده دقیق ، میزان و نحوه جمع آوری اطلاعات ، فرضیه سازی ، قدرت پیش بینی ، مطالعات کتابخانه ای ، پروژه های تحقیقاتی ، گزارش از بازدیدهای علمی ، مقاله نویسی و  .... توجه کافی می شود .

فرآیند مزبور باید منظم و منطقی صورت گیرد زیرا در غیر این صورت ، شکست معلم در اجرای هدف های تدریس و یادگیری قطعی است .

بیان مسئله

اگر به ارزشیابی تحصیلی به مثابه جزیی از فرآیند آموزش نگاه شود این عنصر می تواند در مقامی قرار گیرد که به رشد و توسعه نظام آموزش و پرورش جامعه کمک کند اما در کشور ما بنابر پژوهش موسی ( 1376) ، درعمل تنها از این عنصر با ارزش برنامه درسی ، تنها برای نمره دادن و مقایسه پیشرفت تحصیلی دانش آموزان با یکدیگر و طبقه بندی آنان و نهایت ارتقای تحصیلی دانش آموزان استفاده به عمل آمده و سایر هدف های آن به دست فراموشی سپرده شده است .در نتیجه طبق پژوهش دادستان ( 1375) به جای این که عنصر ارزشیابی در جهت بهبود و اصلاح نارسایی های نظام آموزشی و پرورشی و اهرم بازخورد عمل کند ، بر عکس به گونه ای از این عنصر استفاده شده است که جز ایجاد تنش و اضطراب ، عدم اعتماد به نفس ، دلزدگی و رویگردانی از درس و مدرسه چیز دیگری را به دنبال نداشته است .

اما در رویکرد جدید برنامه ریزی ، یادگیری عبارت از گرفتن نمره یا امتیاز مورد ملاک در آزمون های استاندارد و معلم ساخته نیست یادگیری آن چیزی است که با اندیشه ورزی و تعامل فکری یا بهره گیری از انواع فناوری های مهیا و در دسترس ، شکل می گیرد و رشد می یابد انجام درست این موارد مستلزم استفاده از شیوه های مناسب ارزشیابی از یادگیری است باید دانست که روشهای متفاوتی برای فکر کردن ، یادگیری و ابراز ویژگی های شخصی وجود دارد که از جمله روشهای جدید، انجام فعالیت های گروهی و در نهایت ارزشیابی گروهی می باشد .

حال جای این سئوال مطرح است که ارزشیابی از فعالیت های گروهی دانش آموزان چگونه باید باشد ؟ و نقاط قوت و ضعف این ارزشیابی چیست ؟

اهداف تحقیق

هدف از انجام این تحقیق عبارتست از :

هدف کلی  : آشنایی با ارزشیابی از فعالیتهای گروهی

اهداف فرعی : آشنایی با نقاط قوت و ضعف در انجام ارزشیابی گروهی

ارائه راهکارها و پیشنهادها

اهمیت و ضرورت تحقیق  

    تغییرات به وجود آمده در جهان و کشور ، به دلیل توسعه وسایل ارتباط جمعی باعث شده شاگردان در پاره ای موارد از کتاب های درسی خود بسیار جلوتر باشند این امر لزوم نو آوری در ارائه روش های تدریس و ارزشیابی را به وجود می آورد آموزش وپرورش به عنوان یک عامل محوری نه تنها باید انجام شود فعالیت هایی در زمینه ایجاد تحول در عناصر نظام آموزشی از جمله در شیوه های سنجش آموخته های دانش آموزان می باشد زیرا رو شهای ارزشیابی از یک سو بر چگونگی مطالعه و یادگیری دانش آموزان و از سوی دیگر ، بر برنامه ها و روشهای تدریس معلمان تاثیری عمیق بر جا می گذارند در این میان ارزشیابی از فعالیت های گروهی از اهمیت ویژه ای برخوردار است زیرا در این روش دانش آموزان می توانند با تفکر انتقادی ، تحلیل قضایا ، دستیابی به اطلاعات درست و مناسب ، خلاقیت و ایجاد شیوه های موثر و راهبردی به حل وفصل مسایل بپردازند ارزشیابی در این رویکرد فقط به معنای اندازه گیری میزان یادگرفته های دانش آموزان نیست . بلکه به منزله تعیین میزان توانایی ها و مهارتها در زمینه های عام و خاص و مشخص کردن کاستی ها و موارد کاستی به منظور برنامه ریزی برای جبران ، بهبود و تغییر در جهت توانمند شدن است ارزشیابی در این روش به انتهای فرآیند کار رانده نمی شود بلکه در تمام سیر یادگیری به طور مستمر و انرژی بخش عمل می کند . با توجه به مظالب فوق و اهداف مرتبط بر ارزشیابی ، ارزشیابی گروهی ، به عنوان یکی از ضروری ترین و منطقی ترین ابزارهایی که متضمن پویایی هر نظام آموزشی و اجتماعی است . مطرح می شود به این ترتیب ، تمامی مسئولان و مدیران آموزشی در هر سطحی ، باید با اغتنام فرصت و بسیج امکانات لازم به تحقق این هدف خطیر ، اهمیت گمارند .

ارزشیابی چیست ؟

ارزشیابی از نظر لغوی به معنی ارزش یابررسی وقضاوت است . [1] به موجب این معنی ، ارزشیابی بر بررسی و قضاوت دلالت دارد . تعریف دیگر آن است که  « ارزشیابی فرآیندی از بررسی عینیتها و رویدادهای معین در پرتو معیارهای ارزشی ، برای اتخاذ تصمیم های صحیح است » [2] این تعریف برفراهم آوردن اطلاعات مفید برای تصمیم گیری تاکید دارد ، بدان امید که تصمیماتی که اتخاذ می گردد ، درست و عقلانی باشد .

« استافل بیم » [3]  تعریف مشابه دیگری در مورد ارزشیابی دارد : « ارزشیابی فرآیندی از مشخص کردن ، به دست آوردن و آماده کردن اطلاعات مفید برای قضاوت در باره شقوق گوناگون تصمیمات است .»

استیک  [4] ارزشیابی را با پاسخگو بودن مرتبط می داند : « ارزشیابی  هنگامی جنبه پاسخگویی دارد که بیشتر به فعالیتهای برنامه توجه داشته باشد تا به مقاصد آن » ( صفوی 1364)

همچنین گفته می شود : « ارزشیابی فرآیند منظمی است که طی آن در باره ارزش ، مطلوب بودن ، موثر بودن یا کافی بودن چیزی طبق ملاک ها و مقاصد معینی قضاوت و داوری می شود » این داوری بر مقایسه دقیق داده های عینی با استانداردهای انتخابی مبتنی است تعریف دقیق آنچه باید ارزشیابی شود ، دقیق بودن هدف ها ، تعیین ملاک های ویژه مشاهده اندازه گیری صحیح و نتیجه گیری صحیح و نتیجه گیری منطقی از جمله ویژگیهای عمده ارزشیابی دقیق به شمار می رود ( صفوی ، 1364) اسکریون [5] نیز ارزشیابی را صرف نظر از هدفی که دارد تعیین ارزش چیزی که مورد ارزشیابی قرار می گیرد تعریف می کند ( صفوی 1373)

ارزشیابی «فرآیند مقایسه نتایج حاصله در پایان یک دوره ی معین و با اهداف از پیش تعیین شده وبه منظور تعیین میزان پیشرفت ، تغییر و تجدید نظر در برنامه ها و دادن جزای مناسب با حسن یا سوء اجرای عمل و نتایج حاصله » تعریف شده است ( میر کمالی ، 1373).

اولین مطالعه در زمینه ارزشیابی آموزشی را « جوزف مایر راس » در فاصله سال های 1898 1897 در کشور آمریکا انجام داد ولی اولین تعریف رسمی از ارزشیابی آموزشی به نام « رالف تایلر » ثبت شده است . او می گوید : « ارزشیابی آموزشی وسیله ای برای تعیین میزان برنامه در رسیدن به هدف های آموزشی است » « استافل بیم » در مورد ارزشیابی ،تعریف زیر را ارائه می دهد : « ارزشیابی توصیفی و قضاوتی در مورد ارزش و از فرآیند تعیین کردن به دست آوردن فراهم ساختن اطلاعات توصیفی و قضاوتی در مورد ارزش و مطلوبیت هدف ها ، طرح ، اجرا و نتایج به منظور هدایت تصمیم گیری ، خدمت به نیازهای پاسخگویی و درک بیشتر از پدیده های مورد بررسی » ( کیامنش ، 1370)

«ویلیام کولی »[6] ارزشیابی آموزشی را چنین تعریف می کند : «ارزشیابی فرآیندی است که از طریق آن ، داده های مرتبط جمع آوری و در جهت اتخاذ تصمیم ، تبدیل به اطلاعات مفید می شود » ( سنجری ، 1373)

چنانچه از تعاریف فوق بر می آید ، ارزشیابی بیشتر فرآیند است تا بازده،   ورای تحقیق است و به اتخاذ تصمیم منجر می شود .

کارهای گروهی و یادگیری مشارکتی

یکی از راههایی که در مقابل جدا سازی دانش آموزان و عواقب آن مورد استفاده قرار می گیرد یادگیری مشارکتی است براساس این روش شاگردان کلاس در گروههای کوچکی قرار می گیرند و از آنها خواسته می شود برای رسیدن به هدفهای تعیین شده آموزشی باهم کار کنند .

در این روش شاگردان به جای اینکه در رقابت باهم قرار می گیرند و یا به طور                انفرادی آموزش ببیننند در گروههایی قرار می گیرند که مانند تیم های ورزشی موفقیت هریک از آنان بستگی به عملکرد بقیه اعضای گروه دارد بنابراین هر یک از اعضا کوشش می کند تا برای موفقیت گروه خود به سایر اعضا کمک کند و مهارتها و دانشی را که در اختیار دارد به شاگردانی که کندتر از او پیش می روند و یا هنوز بر برخی از مفاهیم درسی تسلط نیافته اند بیاموزد بدین ترتیب در کلاسی که گروه بندی به صورت ناهمگن انجام می گیرد و سطوح کارآیی دانش آموز متفاوت است می توان با قرار دادن کودکان با استعداد در گروه های مختلف از آنان برای کمک به شاگردان ضعیف و متوسط یاری گرفت .

در این کلاسها می توان با تنظیم مسابقاتی بین گروه های  مختلف و تشویق و تقدیر آنان انگیزه لازم را برای پیشرفت و موفقیت در گروه ها ایجاد کرد . البته باید توجه داشت که کودکان مستعد و تیز هوش نباید در راه مقاصد مختلف مورد استفاده قرار گیرند و این روش را نباید به عنوان چاره ساز هر مساله آموزشی ، مثلاً کمک به کودکان عقب مانده تحصیلی ایجاد رابطه بین اقلیت های قومی و غیره به کار گرفت . هدف و کاربرد این روش کاملاً برای مربیان مشخص باشد به همین ترتیب وارد کردن کودکان و نوجوانان به کار گروهی کافی نیست . بلکه نتیجه کار گروه باید مورد ارزشیابی مستمر و تشویق و تایید قرار گیرد  از آن گذشته موفقیت هر گروه به یادگیری هر یک از اعضای گروه بستگی دارد و بنابر این معلم کلاس باید در هر یک از دروس به فعالیتها و انگیزه هر یک از شاگردان و نقش او در گروه توجه داشته باشد و احساس مسئولیت را در اعضا تقویت کند . این از آن جهت موفق به نظر می رسد که دانش آموز ناچار است بعدا در جامعه در کنار سایر افراد و برای رسیدن به اهداف مشترک کار و فعالیت کند امروزه حتی در مراکز علمی دنیا نیز بر خلاف سابق که هر دانشمند در آزمایشگاه خود کار می کرد شرکتهای بزرگ گروه های دانشمند را به کار می گیرند و بنابر این لازم است دانش آموزان در مدرسه کار کردن و همکاری با دیگران را یاد بگیرند و همراه با تسلط بر محتوای دروس ، مهارتهای ارتباطی خود را نیز رشد دهند باید دانست که موفقیت این روش در گروی آموزش معلمان است و اعتماد آنان به این امر که مهارتهای ارتباطی باید همانند دروس اصلی برنامه ، مانند ریاضیات ، مطالعات اجتماعی و غیره در کلاس تدریس شود و شاگردان در مورد اهمیت و لزوم مهارتهای اجتماعی آگاه گردند تحقیقات مختلفی که در چند دهه اخیر در مورد یادگیری مشارکتی توسط پژوهشگران انجام گرفته است . بر این امر تاکید دارد که این روش تاثیر مثبتی بر موفقیت تحصیلی دانش آموزان بهبود روابط و تقویت اعتماد به نفس آنان داشته به وارد ساختن دانش آموزان استثنایی به جریان عادی آموزش و ایجاد علاقه به مدرسه کمک می کند باید توجه داشت که یادگیری مشارکتی تنها یک تکنیک یا استراتژی نیست ، بلکه کودکان در کلاسی که تشویق می شوند با هم و برای پیشرفت گروه کار می کنند با نفی سلسله مراتب براساس توانایی های ذهنی یاد می گیرند که به تفاوتهای فردی احترام گذارده از برقراری ارتباط مثبت با افرادی که از نژادها ، مذاهب ، طبقات مختلف اجتماعی و دارای توانایی ها متفاوتی هستند ، استقبال کنند و از فرصتهای غنی و پرباری که یک چنین روش آموزشی در اختیار آنان می گذارد بهره مند شوند معلم نیز باید آزادانه به دقت با هنرمندی و استادانه آن دسته از وظایف یادگیری را انتخاب و مشخص کند که برای انجام در گروه مناسب هستند چنین کارهایی پنچ مشخصه دارند :

1 -  از نظر مدت و تعداد نامحدودند و نیاز به حل مسائل پیچیده دارند .

2 برای دانش آموزان نکات چند مقوله ای را برای انجام کار و فرصت های چند گانه به منظور نشان کارآیی فکری مهیا می کنند .

3 -  با محتوای مهم عقلانی مبتنی بر نظم و انضباط سروکار دارند .

4 نیازمند اتکای متقابل و مثبت هستند همان طور که نیازمند پاسخگویی فردی هستند .

5 -  شامل معیارهای روشن برای ارزشیابی پیامد کار گروه هستند .

در کارهای گروهی دانش آموزان باید تجربیات خود را به اشتراک بگذارند و عقاید و نظریات یکدیگر را تصدیق یا رد کنند در چنین فعالیت هایی دانش آموزان    تحلیل ، ترکیب و ارزشیابی می کنند علت و معلول را مورد بحث قرار می دهند . مسایل بحث برانگیز را کشف می کنند با هم به توافق می رسند و نتایجی را به دست می آورند .

کارهای گروهی علاوه بر اینکه یک فعالیت توسعه حرفه ای قدرتمند محسوب
 می شوند فواید آموزشی وحرفه ای نیز دارند آنها مهارتهای تفکر نقادانه بچه ها را پرورش می دهند و کلاس هایی با محیط دوستانه تر ایجاد می کنند .

(pmd.persian blog.com  ) ارزشیابی از کار گروهی

ارزشیابی از فرآیند آموزش وپرورش در زمره پیچیده ترین مسایل مربوط به ارزشیابی به حساب می آید یکی از مشکلات ساختاری که نظام آموزش وپرورش ما با آن درگیر است نقصان و نارسایی هایی است که در امر ارزیابی از برنامه های آموزش وپرورش وجود دارد تا حدی که عده ای از  متخصصان را بر آن داشته است تا ارزشیابی درست و کامل از آموزش وپرورش و نتایج اقدامات وبرنامه های آن را کاری دشوار و به مراتب پیچیده بدانند وبه همین جهت ارزشیابی ها و امتحان های موجود را کافی ندانند و آنها را در تکامل و بلوغ سازمانی آموش وپرورش و تقویت درجه موفقیت در دستیابی به اهداف آن موثر نبینند . شاید این مساله ناشی از پیچیدگی تعلیم و تربیت و به تبع آن برنامه های آموزشی و پرورشی باشد با وجود این فرآیند ارزشیابی در هر نقطه ای از سازمان آموزش وپرورش نشان دهنده درجه نیل آن قسمت به اهداف تعیین شده است و در کلاس درس هم همین گونه است و یا به عبارتی باید با این چشم انداز صورت پذیرد یعنی ارزشیابی کننده باید به دنبال میزان تحقق اهداف تعیین شده باشد و هیچگاه امر ارزشیابی و امتحان را به چماقی بر سرارزشیابی شونده تبدیل نکند چیزی که متاسفانه وجود دارد بر همین اساس شیوه های مرسوم ارزشیابی و امتحان در آموزش وپرورش فاقد کارآیی و کفایت لازم اند و به نظر می رسد روز به روز از کفایت روش های مرسوم کاسته می شود . ارزشیابی از کارهای گروهی به مراتب دشوارتر است و تعیین درجه نیل به هدف در بحث های گروهی را مشکل
 می کند با وجود این باید شرایط محیطی لازم برای اجرای روش کارگاهی فراهم شود تاارزشیابی از آن هم امکان پذیر شود آنچه در این روش مهم است ، کشاندن
دانش آموزان به گود مبارزه علمی و چالش برای یافتن پاسخ سئوالات درونی و بیرونی است و بنابر این ارزشیابی کننده در این روش باید علاوه بر روش ارزشیابی کتبی و شفاهی به مشاهده رفتار اعضای گروه بپردازند و به میزان مشارکت انجام گروهی ، نظم و در گیری دانش آموزان در بحث گروه نمره بدهد این احتمال وجود دارد که برخی دانش آموزان سلطه جو و زیاده طلب ، گروهی را تسخیر و خود را بر اعضای آن تحمیل کنند و نیز احتمال کم کاری از جانب برخی و کنار کشیدن آنها از بحث و فعالیت گروهی وجود دارد بنابر این برای ارزشیابی از کارهای گروهی باید روش تلفیقی را طراحی و اجرا کرد و در آن معیارهایی نظیر مشارکت اعضا در بحث ( قابل مشاهده ) ، سئوال از اعضای گروه به صورت فردی ( سئوال شفاهی ) و مطالعه پاسخ های کتبی گروه ( کتبی ) و نیز ارائه حضوری نماینده

( دقت ، صحت و انتخاب صحیح سرگروه ) از ملاک های ارزشیابی گروهی به حساب می آیند .

برای جلوگیری از سوء استفاده دانش آموزان کم کار از نتایج کار دانش آموزان پرکار وبرای ایجاد یک ساز و کار انگیزشی خوب می توان برای دانش آموزان ساعی امتیاز مثبت و برای دانش آموزان کم کار امتیاز منفی در نظر گرفت .دانش آموزان کم کار اگر بفهمند که نتیجه عمل و اقدام آنها نصیب خود و گروهشان خواهد شد آمادگی خود را برای بحث های گروهی و درگیری آموزشی افزایش خواهند داد 0 (تقی زاده بیراهمی ، 1381)

روش های ارزشیابی از فعالیت های گروهی

با این که ارزشیابی از کارهای گروهی به مراتب دشوارتر است ولی چنان که شرایط محیطی لازم برای اجرای روش کارگاهی فراهم شود ارزشیابی از آن هم امکان پذیر می شود در زیر چند روش ارزشیابی از کار گروهی آورده شده است .

- قبل ازروز آزمون ، مربی با استفاده از فهرست کلاس وجدول اعداد تصادفی ، یادگیرندگان را به چند گروه ( 4 تا 5 گروه ) تقسیم می کند ( گای وایرازین ، 1999) ، این مهم است که حتی قبل از این که مواد آزمون توزیع شود ، یادگیرندگان تکلیف گروهشان را تا روز امتحان ندانند ، در غیر این صورت ، سنجش باید شبیه حل معما باشد ( اسلاوین ، 1995) که در آن یادگیرندگان محتوا را تقسیم می کنند و هریک از آنها به صورت تخصصی یک متن خاصی را بررسی می کنند بعد از این که یادگیرندگان به گروه ها تقسیم شدند هر یادگیرنده یک دفترچه آزمون و یک پاسخنامه برای درج جواب ها بعد از بحث گروهی دریافت می کند یادگیرندگان گاهی اوقات ممکن است با نظر گروه موافق باشند و گزینه ای را علامت بزنند که احساس می کنند درست است توافق گروهی نه تنها لازم نیست بلکه توصیه نمی شود نمره های افراد جداگانه ثبت می شود و اغلب یاد گیرندگان درون گروه نمره های متفاوت می گیرند ( یادگارزاده 1383)

- تفکر و مشارکت دو به دو [7] : معلم سئوالی را در کلاس مطرح می کنند و دانش آموزان برای پاسخ فکر می کنند ، سپس هر دانش آموز نتیجه تفکر خود را با همتایش در میان می گذارد و در نهایت آن را برای کل کلاس مطرح می کنند .

- میز رالی [8]  : دانش آموزان به صورت جفت ( دو تا دو تا ) در داخل گروه ها باهم کار می کنند . دانش آموزان برای اینکه روی کاغذ بنویسند  یا کاری را تکمیل کنند ، نوبت می گیرند .

- سرهای بر شمرده : دانش آموزان درون تیم شماره های 1 تا 4 را می گیرند معلم سئوالی را مطرح می کند . دانش آموزان سرهایشان را به هم نزدیک می کنند ودر مواد جواب بحث می کنند معلم یک شماره را به تصادف صدا می زند و از هر گروه ، دانش آموزی که آن شماره را دارد پاسخ را روی تخته جواب گروه می نویسد .

- رو کردن دست  [9] : هر دانش آموز جوابش را روی تخته پاسخ شخصی خودش می نویسد . وقتی همه اعضای گروه آماده بودند معلم می گوید         دست هایتان را رو کنید و در هر گروه دانش آموزان جوابهایشان را باهم مقایسه و در باره آنها بحث می کنند .

- مشاوره گروهی[10]  هر دانش آموز یک نسخه از سئوالات را دارد یک فنجان بزرگ رادر وسط گروه قرار می دهند و دانش آموزان مدادها را در فنجان می گذارند تا زمانی که مدادها در فنجان هست ، آنها در مورد پاسخ سئوال فکر  وبحث می کنند وقتی همه گروه آماده بود مدادها را برداشته ، شروع به نوشتن جوابشان می کنند واین در حالی است که دیگر به هم حرفی نمی زنند و سکوت اختیار کرده اند همین کار در مورد سئوالات بعدی تکرار می شود .

- چهار اس یورش فکری [11] : دانش آموزان در گروه ها نقش هایی دارند . کاپیتان سرعت [12]  ( موجب ایده های بیشتر می شود ) فوق پشتیبان [13]   ( ایده ها را تشخیص و تشویق می کند ) ، معلم همیار  [14] ( اعضا را تشویق می کند که براساس
ایده های دیگران ایده های جدید بسازند ) و منشی ارشد ( ایده ها  را می نویسد ) اعضا نقش خود را در تیم ایفا می کنند و با همیاری به پاسخ های متفاوت مشترک دست می یابند ( عالی ، 1383)

مزایاو معایب ارزشیابی از فعالیت های گروهی

نقاط قوت

کار گروهی و ارزشیابی از فعالیت های گروهی دارای مزایای فراوانی است که به برخی از آنها  اشاره می شود .

1 -  کاهش اضطراب امتحان

2 افزایش بهداشت روانی ، رشد عاطفی ، اجتماعی و شخصیتی

3 -  تقویت اصل مشارکت و همفکری

4 -  همفکری در کار گروهی

5 -  تقویت روابط و مهارتهای اجتماعی

6 -  کاهش وابستگی دانش آموز به معلم

7 -  از بین رفتن حس حسادت

8 -  کاهش پدیده تقلب

9 -  توجه به حیطه های شناختی ، عاطفی و رفتاری

10 -  به کارگیری ابزارهای متنوع

11 -  افزایش علاقه به یادگیری

12 -  ایجاد رقابت سالم

13 -  افزایش کارآمدی دانش آموزان

14 تعامل بیشتر اولیا با مدارس

15- احساس لذت و غرور از دیدن پوشه کار

16 -  افزایش دوستی بین شاگردان و معلم

17- از بین رفتن مقایسه دانش آموزان با یکدیگر

18- آزادی عمل بیشتر دانش آموزان در کلاس

19- تقویت مطالعات خارج از کتاب

20- نبودن استرس و دلهره در اولیا به منظور امتحان فردی

21 -  شکوفایی خلاقیت و تفکر خلاق

22- مسئولیت پذیر و نوع دوست تر و فعالتر و انتقاد پذیر تر شدن دانش آموزان

23- کاهش روحیه پرخاشگری

24- کاهش نرخ مردودی و تکرار پایه

25- دانش آموز درنشان دادن توانایی های خود جسارت نشان می دهد .

26- این طرح موجب حذف برچسب هایی مانند : خنگ ، تنبل و  ... می شود .

27- ایجاد انگیزه برای اجرای کارهای عملی در کلاس

28- ایجاد فضایی آرام برای یادگیری

29- بهبود یادگیری

نقاط ضعف

برخی از کاستی ها و دشوارهایی که در ارزشیابی از فعالیت های گروهی وجود دارند به قرار زیر است :

1 -  فقدان زمینه های کار گروهی در دوره های تحصیلی قبل

2 -  فقدان زمینه های مشارکت اجتماعی در دانش آموزان به لحاظ تربیت خانوادگی

3 -  عدم باور روش از جانب معلمان به طور جدی

4 -  گرایش غالب به کارهای فردی درجامعه

5 -  نابرابری در سطح دانایی دانش آموزان یک کلاس و یک گروه

6 جدی نگرفتن کار گروهی در کلاس به وسیله دانش آموزان

7 جدی نگرفتن روش از جانب برنامه ریزان ، مدیران و نظارت کنندگان نظام آموزش وپرورش

8 تمایل دانش آموزان به بحث های خارج از چارچوب درس در گروه

9 -  وقت گیر بودن اجرای طرح توسط معلمان که موجب کاهش وقت آموزشی
 می شود .

10 -  تعداد زیاد دانش آموزان در کلاس

11 -  امکان ارزشیابی سطحی معلمان

12 -  عدم تناسب ارزشیابی گروهی با محتوای آموزشی بعضی از دروس


نتیجه گیری

یادگیری  را می توان به صورت رقابتی ( دانش آموزانی که در رقابت با یکدیگر کار می کنند ) ، انفرادی ( دانش آموزانی که به تنهایی کار می کنند) و یا گروهی (دانش آموزانی که با همدیگر کار می کنند تا در راه حصول به هدف های یادگیری سهیم باشند ) سازماندهی کرد .

« دیوید ، راجرز و جانسون » استادان مرکز یادگیری مشارکتی [15]در دانشگاه مینی سوتا ، پیشنهاد کرده اند که این سه نوع سازماندهی باید در کلاس مورد استفاده قرار گیرند ولی فعالیت های گروهی باید نقش بیشتر و برتری در کلاس داشته باشد . زیرا یادگیری گروهی نسبت به یادگیری های رقابتی و انفرادی ، پیشرفت تحصیلی بالاتری را به وجود آورده است ( نظری صارم ، 1371) همچنین فعالیت های گروهی ممکن است تمایل به افزایش سطح تفکر ، مهارت های ارتباطی اساسی انگیزه های پیشرفت ، عزت نفس ، آگاهی اجتماعی و تحمل تفاوت های فردی را در دانش آموزان رشد و گسترش دهد . به ویژه تحقیقات نشان می دهد که تجربه کار گروهی در کلاس با افزایش و دستیابی به مواردی مانند :

-       پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

-       تفکر خلاق و انتقادی

-       نگرش مثبت به موضوعات درسی و مدرسه

-       تعامل گروهی  [16] و مهارت های اجتماعی

-       عزت نفس و احترام متقابل ، ارتباط مستقیم دارند .

برای موفقیت در فعالیت های گروهی ، لازم است معلمان در تدریس ، ارزشیابی ، پرسش کلاسی و  .... به این امر توجه خاص داشته باشند .

پیشنهادات   

هر برنامه درسی دارای اهداف مشخص و از پیش تعیین شده ای است و برای سنجش میزان تحقق اهداف آن ارزشیابی پیشرفت تحصیلی پیش بینی شده است به همین دلیل ، ارزشیابی از آموخته های دانش آموزان از اهمیت به سزایی برخوردار است شیوه ارزشیابی از دروس مختلف به دلیل تفاوتی که در اهداف ماهیت دروس و روش تدریس آنها وجود دارد به تناسب درس ممکن است متفاوت باشد به همین دلیل لازم است که شیوه ارزشیابی مناسب و مستقلی برای آن ها تدوین شود به طور کلی در ارزشیابی از پیشرفت تحصیلی لازم است به نکات زیر توجه شود :

1 -  ارزشیابی هدف نیست ، بلکه فرآیندی جهت گرد آوری اطلاعات در خصوص میزان پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در درس مورد نظر است و هدف نهایی آن ، بهبود و اصلاح فرآیند یاددهی یادگیری می باشد برای مثال ممکن است عدم یادگیری دانش آموز به روش تدریس ، محتوا و یا شرایط امتحان مربوط شود که باید مورد تجدید نظر قرار گیرند .

2 -  در فرآیند ارزشیابی باید فعالیت های فردی و گروهی دانش آموزان مورد توجه قرار گیرد و فرد و گروه هر دو مورد ارزشیابی قرار گیرند .

3 -  در فرآیند ارزشیابی ، دانش آموزان باید بتوانند آموخته های خود را مورد ارزیابی قرار دهند .

4 -  درفرآیند ارزشیابی با توجه به هدف ، ماهیت و روش تدریس درس از روش های مختلف ارزشیابی استفاده شود و از تمامی آموخته های دانش آموزان در بخش های عملی ، نظری و کار تحقیقی ارزشیابی به عمل آید .

5- آموزش معلمان به وسیله دوره ضمن خدمت باانواع ارزشیابی بخصوص ارزشیابی گروهی

6 -  تغییر در نحوه نگارش کتب درسی

7 -  کوشش در کم نمودن تعداد دانش آموزان یک کلاس

8 -  استفاده از روش های مختلف ارزشیابی به ویژه ارزشیابی گروهی در امتحانات پایان ترم و حتی کنکور سراسری

9 -  توجیه کردن مدیران مدارس نسبت به ارزشیابی گروهی

10 -  آماده کردن ابزار و وسایل لازم برای ارزشیابی گروهی



Webster,s New college dictionary-[1]

2-Paulson, 1980 , P12 stake

1-Sufle beam

2-Stake

3-Scriven

1-William cooley

1-Think – pair - share

1- Rally table

2- Numbered heads to gether

[10] 3-Show down

1-Teammates consult

2- 4s Brain storming

3-Speid captain

4-Super suporter

1- Synergy guru

Cooperative Learning-[16]



تاريخ : شنبه ٩ شهریور ۱۳۸٧ | ٧:٤٧ ‎ق.ظ | نویسنده : سیدمحمدرضا موسوی زاهد | نظرات ()