اضطراب امتحان چیست ؟ و راههای مقابله با آن


تعاریف:
ساراسون و دیویدسون اضطراب امتحان را اینگونه تعریف می کنند، اضطراب امتحان نوعی خود اشتغالی ذهنی است که با خود کم انگاری و تردید در باره توانائیهای خود ، مشخص می شود و غالبا" به ارزیابی شناختی منفی ، عدم تمرکز حواس ، واکنشهای جسمانی نا مطلوب و افت عملکرد تحصیلی فرد منجر می گردد.
گیودا ولودلو Gida LudLow اضطراب امتحان را نوعی واکنش ناخوشایند و هیجانی نسبت به موقعیت ارزیابی در مدرسه و کلاس درس تعریف کرده اند . این حالت هیجانی معمولا" با تنش ، تشویق ، نگرانی ، سردرگمی ، برانگیختگی سیستم اعصاب خود مختارهمراه است .
از نظر کالو KaLow اضطراب امتحان عبارت است از نگرانی فرد در مورد عملکرد ( انتظار شکست ) استعداد و توانایی خویش به هنگام امتحان و موقعیتهای ارزیابی .
علائم و نشانه های اضطراب امتحان
علائم و نشانه های اضطراب امتحان همانند علائم و نشانه های اضطراب است . با توجه به تحقیقات انجام شده ، آشفتگی معده ،بهم خوردن ساعتهای خواب و آرامش ، تغییراتی در میل به غذا، ضعف ، سرگیجه ، تغییر در فشار خون ، میزان نبض و ترشح هورمونهای آدرنالین و نور آدرنالین در افراد دارای اضطراب امتحان و یا در ایام امتحانات و در نتیجه هنگام امتحان در افراد مستعد به اضطراب را افزایش می یابد.
همچنین درافراددارای اضطراب امتحان درامتحانات شفاهی،تپش قلب،پریدگی رنگ صورت،لکنت زبان،حرکتهای غیرارادی دست وپا،تغییرصدا،لرزش بدن وصدا،تغییردمای بدن،خشکی دهان وعرق کردن بارز است.
همچنین اضطراب امتحان باعث ضعف ایمنی بدن می شود . ودر نتیجه در ایام امتحانات عفونت دستگاه تنفس در دانشجویان و دانش آموزان افزایش می یابد .
شیوع اضطراب امتحان
در مورد شیوع سنی و کلاسی اضطراب امتحان باید گفت که با زیاد شدن سن و بالا رفتن پایه تحصیلی اضطراب امتحان افزایش می یابد و به نظر می رسد اضطراب امتحان بین سنین 10 تا 11 سالگی شکل گرفته و ثبات پیدا می کند.و تا بزرگسالی ادامه می یابد . به نظر می رسد دختران بیش از پسران اضطراب امتحان را تجربه می کنند . تفاوتهای جنسیتی در اضطراب به خوبی با نقش پذیری جنسیتی تبیین می شود . زیرا دردختران ،تشویق به پذیرش اضطراب و قبول آن به عنوان یک ویژگی زنانه دیده می شود و آن را ویژگی زنانه ادراک می کنند . و یا به عبارتی دختران یادمی گیرند که به هنگام اضطراب به طور منفعلانه تسلیم شوند. در حالیکه پسران ،درمورد پذیرش اضطراب دفاعی برخورد کرده ، آن را تهدیدی برای احساس مردانگی خود به حساب می آورند . پسران می آموزند که با اضطراب کنار آمده و یا آن را انکار کنندو یا راههایی برای مقابله و تسلط بر آن پیدا کنند.
موریز و همکاران او میزان شیوع اضطراب امتحان را بین 10 تا 30 درصد همه دانش آموزان ذکر کرده است.
سبب شناسی اضطراب امتحان
در سبب شناسی اضطراب امتحان می توان نقش سه عامل شخصیتی ، خانوادگی و آموزشگاهی در ایجاد و شدت اضطراب اشاره کرد.
1- عوامل شخصیتی : در بین این عوامل می توان به اضطراب عمومی ، عزت نفس پایین ، استناد درونی شکستها، خود کفایتی پایین ، الگوی رفتاری تیپ A ( کمال گرا ) هوش متوسط و کم بودن انگیزه موفقیت اشاره کرد .
2- عوامل خانوادگی : توجه بیشتر خانواده ها به وضع درسی بدون توجه به راه ورسم توجه صحیح، چه بسا همین توجه زیاد می تواند عامل ایجاد اضطراب امتحان شود. بنابراین انتظارات نامعقول و بیش از حد توان افراد ، می تواند در آنان ایجاد اضطراب کند. طبق اصل پیتر Peter افراد تا حدی که صلاحیت دارند می توانند از پیشرفتهای اجتماعی بهره جویند.
به جز انتظارات بیش از حد والدین ، الگوهای خشک و غیر قابل انعطاف فرزند پروری ، تنبیه و سرزنش ، عدم ارائه تشویق و تقویت و وضعیت اجتماعی و اقتصادی پایین نیز در بین عوامل خانوادگی با اضطراب امتحان همبستگی دارند.
3- عوامل آموزشگاهی : این عوامل مربوط به محیط مدرسه و دانشگاه و موقعیت امتحان است که در این رابطه می توان به انتظارات نابجای استاد و معلم ، دروس و امتحانات مشکل ، مراقبین امتحان ، محدودیت زمانی در جلسه امتحان ، محیط نا مناسب امتحان و وجود عوامل مزاحم مثل سروصدا ، نور و تهویه نا مناسب اشاره نمود.
به نظر می رسد هنگامی که اضطراب از حد معینی افزایش یابد باعث کاهش عملکرد فرد شود در حالی که اضطراب خفیف یا مقطعی ممکن است موجب افزایش کار و فعالیت شود.
روشهای درمانی برای کاهش اضطراب امتحان
معمولا" عمده شیوه هایی که درسال های اخیر در مورد درمان اضطراب امتحان بکار برده شده است شیوه های شناختی رفتاری است . پس به طور خلاصه می توان گفت که برای کاهش اضطراب امتحان از همان شیوه هایی که برای کاهش اضطراب عمومی استفاده می شود می توان استفاده کرد . از بین تکنیک های شناختی و رفتاری که برای کاهش اضطراب امتحان استفاده شده است می توان به موارد زیر اشاره نمود.
1- تن آرامی
2- حساسیت زدایی منظم
3- ایمن سازی در مقابل استرس
4- آموزش مهارتهای مطالعه
5- مقابله با باورهای غیر عقلانی و غیر منطقی به شیوه الیس یا بک ****************************************
1- تن آرامی :
در این روش افراد می توانند بیاموزند بطور اختیاری اثرات ویژه دستگاه عصبی خودکار را نظم بخشند. چنین نظمی در حقیقت می تواند بر حالت هیجانی آنها اثر گذارد . برای مثال ، اضطراب می تواند ناشی از تنش باشد که با انقباض یا جمع شدن بافتهای عضلانی پیش آید ، همچنانکه در موقع فشار روانی چنین می شود . برعکس تنش نمی تواند وقتی بافتهای عضلانی آرام و فراخ هستند وجود داشته باشد.
1- متمرکز کردن توجه روی گروه ویژه ای از عضلات
2-سفت کردن هر گروه
3- حفظ کردن حالت تنش برای پنج تا هفت ثانیه
4-آسوده باش گفتن به خود و بیدرنگ رها ساختن تنش
5-متمرکز کردن توجه روی هر گروه عضلانی در شرایطی که آن عضلات آرام هستند .
از آرامش آموزی نه تنها به صورت شیوه درمانی مستقلی استفاده می شود بلکه به عنوان پایه ای برای دیگر درمانها نیز به کار می رود . این شیوه دارای قابلیت کاربردی برای بسیاری از مسائل مربوط به فشار روانی است و می تواند به آسانی به هر صورت فردی و گروهی آموزش داده شود.
2- حساسیت زدایی منظم :
این شیوه ترکیب آرامش آموزی و سلسله مراتبی از تحریکات اضطراب آور به منظور رفع تدریجی ترس از موقعیت تشکیل می شود . شخص می آموزد حالت آرامش خود را در حالی که محرک همراه اضطراب را تصور می کند ، حفظ نماید.
در حساسیت زدایی منظم ترسهای بیمار به صورت سلسله مراتبی مرتب می شوند . مواد به صورت سلسله مراتبی نزولی مرتب می شوند . کار درمان از موادی شروع می شود که در پایین فهرست سلسله مراتب قرار دارد.
3- ایمن سازی در مقابل استرس
هدف ازکاربرد این تکنیک ها القاء یک خوش بینی بی مورد در باره وقایع ناگوار زندگی نیست . بلکه هدف راهنمایی فرد برای درک و فهم بهتر وضع خویش است .
آموزش ایمن سازی در مقابل استرس یک تکنیک منفرد نیست . این عنوان یک اصطلاح عام است که به الگوی درمانی مرکب از برنامه آموزشی نیمه سازمان یافته و از نظر بالینی حساس اطلاق می شود . در این نوع درمان عملیات آموزش ویژه بر حسب افراد تحت درمان متفاوت خواهد بود.
SIT شامل تکنیک های زیر است :
تدریس آموزشی ، بحث سقراطی بازسازی شناختی ، مسئله گشایی ، آموزش آرامش دهی ، تمرین تصویر سازی ذهنی و رفتاری ، خود بازنگری ، آموزش خود فرمانی ، آموزش تقویت خود و اقداماتی در جهت تغییر محیط. SIT همانند ایمن سازی پزشکی به منظور تشکیل ((پادتن های روانشناختی )) یا مهارتهای مقابله به وجود آمده است . این روش مقاومت افراد را از این طریق بالا می برد و آنها را در معرض محرکاتی قرار می دهد . که قدرت کافی برانگیختن را دارند ولی به آن اندازه شدید نیستند که ایشان را مغلوب نمایند به این ترتیب مراجع می تواند:
الف ) – احساس ((کاردانی آموخته شده )) را به واسطه تجارب موفقیت آمیز در مقابله با سطوح قابل کنترل استرس در خود پدید آورد .
ب ) – مکانیزم دفاعی آینده شامل مهارتها و انتظارات مثبت را پیش گیرد . این مکانیزم ها مراجع را در مقابله موثر و مفید با موفقیت های پر استرس یاری می کند.
SIT به طور اختصاصی برای موارد زیر طرح ریزی شده است :
1- ماهیت تعاملی استرس و مقابله با آن را به مراجعین آموزش دهد.

2- به مراجعین یاد بدهد که چطور به افکار ، تصاویر ذهنی ، احساسات و رفتارهای غیر انطباقی خود آگاهی داشته باشند . تا از این راه ارزیابی های انطباقی تسهیل گردد.
3- مسئله گشایی یعنی تعریف مساله ، پیامد ، پیش بینی ، تصمیم گیری و ارزشیابی های پسخوراند را به مراجع آموزش دهد.
4- به مراجعین الگو برداری از مهارت های مقابله کنترل خود ، تنظیم هیجان عمل ، مستقیم و تمرین آنها را آموزش دهد.
5 - به مراجعین آموزش دهد که چطور از پاسخ های غیر انطباقی به عنوان نشانه هایی برای استفاده از خزانه مهارتهای مقابله ای خود استفاده کنند.
6 -آموزش را به صورت تمرین تصویر سازی ذهنی در آزمایشگاه تمرین رفتاری و تکالیف درجه بندی شده در واقعیت انجام دهد . تا به مرور با گسترش خزانه مهارتهای مقابله ، اطمینان خاطر مراجعین را افزایش دهد.
7 -مراجعین را یاری کند تا دانش کافی، شناخت خویش و مهارتهای مقابله را برای تسهیل شیوه های بهتر سازگاری با موقعیت های پر استرس قابل انتظار یا غیر قابل انتظار کسب کند.
شیوه 1 برای سه مرحله ای SIT ( مفهوم سازی مشکل –ا کتساب و تمرین مهارتها –کاربرد و پیگیری مستمر )بسته به طول آموزش و جمعیت هدف متفاوت است . محتوی مرحله مفهوم سازی مشکل ، آموزش مهارتهای خاص و چگونگی مهارت ها با مشکلات مراجع تطبیق می یابد.
1-اهداف مرحله مفهوم سازی مشکل عبارتنداز :
1- ایجاد رابطه همکارانه با مراجع و در مواقع لزوم با افراد مهم دیگر (مثل همسر وغیره )
2- بحث در باره علائم و مسائل مربوطه استرس مراجع و تمرکز روی تجزیه و تحلیل موقعیتی
3- گرد آوری اطلاعات از طریق مصاحبه ها وپرسشنامه ها – روش های خود بازنگری ، تکنیک هایی بر پایه تصویر سازی ذهنی و ارزشیابی های رفتاری
4- ارزشیابی انتظارات مراجع در باره فایده برنامه آموزش و تنظیم برنامه های درمانی و ایجاد اهداف کوتاه مدت ، مرحله میانی درمان و اهداف دراز مدت
5- تعلیم دادن مراجع در باره ماهیت تعاملی استرس و مقابله با آن ، و توجه به نقش شناخت ها وهیجانات در پیدایش و تداوم استرس
6- ارائه یک مدل مفهومی یا مفهوم سازی مجدد از واکنش های استرسی مراجع
7- پیش بینی و فرض مقاومت احتمالی مراجع و دلایل او برای عدم علاقمندی به درمان
خلاصه در مرحله اول هدف عمده این است که از طریق ایجاد یک رابطه کاری همکارانه و اشتراکی بین مراجع و درمانگر زمینه ای برای مداخلات بعدی فراهم آید . درمانگر با استفاده از انواع روش های نظیر مصاحبه – یادآوری ،تصویر سازی ذهنی ، خود بازنگری ، ارزشیابی های رفتاری و آزمون های روانی سعی در به دست آوردن اطلاعات در باره ماهیت استرس مراجع دارد داده های حاصل از این منابع مراجع را به مفهوم سازی مجدد واکنش های استرس خویش آماده می کند.

2- مرحله اکتساب و تمرین مهارت ها
هدف اساسی مرحله دوم آموزش ایمن سازی در مقابل استرس کمک به مراجعین در ایجاد و تحکیم انواع مهارت های مقابله درون فردی و بین فردی است . مهارت های مقابله ای که آموزش داده می شود از فرآیند طبیعی مفهوم سازی مجدد بر می خیزد . تکنیک های آموزشی خاص مانند : آموزشی آرامش دهی ، روش های بازسازی شناختی ، آموزش مساله گشایی و آموزش خود فرمانی
رویکرد بازسازی شناختی به کار رفته در SIT بر اساس کار آیرون بک روی شناخت درمانی تکیه دارد. و تکنیک های اصلی شناخت درمانی عبارتنداز :
1- آشکار کردن افکار واحساسات مراجع و تفسیر رویدادها
2- جمع آوری شواهد موافق یا مخالف چنین تفسیرها با مراجع
3- به وجود آوردن آزمایشات شخصی (تکلیف خانگی )برای امتحان اعتبار تفسیرها و گردآوری اطلاعات بیشتر به منظور تفسیر کردن
3-مرحله کاربرد و پیگیری مستمر
اهداف مرحله سوم این آموزش عبارت از تشویق مراجعین به انجام پاسخ های مقابله در موقعیت های عملی روزمره و به حداکثر رساندن احتمال تعمیم نتایج می باشد . در این رابطه درمانگر از شیوه تسلط گام به گام استفاده می کند که در این روش ابتدا واحدهای کوچک قابل کنترل استرس در شرایطی آزمایشی ارائه می شود وسپس به تدریج به شرایط واقعی انتقال می یابد. در این زمینه لازم است انتظارات و عادات قبلی مراجعین کنار گذاشته شوند برای نیل به اهداف مورد نظر باید از انواع تکنیک ها از جمله تمرین رفتاری و تصویر سازی ذهنی – نقش گزاری ، سرمشق دهی و تمرین تدریجی در واقعیت بهره ببرد. قاعده کلی روش تمرین تصویر سازی ذهنی از الگوی حساسیت زدایی منظم ولپی نشات می گیرد . به این ترتیب درمانگر و مراجع با همکاری یکدیگر سلسله مراتبی از صحنه های استرس زا را از حداقل میزان استرس زایی تا حداکثر میزان آن تنظیم می کنند .
تمرین رفتاری ، نقش گزاری ، سرمشق دهی
تکنیک تمرین رفتاری دقیقا" به روش تمرین تصویر سازی ذهنی مربوط است ، در سر مشق دهی ، درمانگر با استفاده ازفیلم سرمشق دهی مقابله می تواند به پیش بینی وطبقه بندی احساسات و افکاری بپردازد که به احتمال زیاد مراجع آنها را تجربه خواهد کرد . به دنبال نمایش فیلم ، درمانگر و مراجع می توانند نظر خود را در باره فیلم بیان کنند و بگویند که از اقدامات مقابله سایر افراد چه چیزهایی می توانند یاد بگیرند.
4-آموزش مهارتهای مطالعه
مراحل فنون برتر مطالعه عبارتنداز :
- مرحله اول ، پیش مطالعه : هدف از این مرحله آشنا شدن با کتابی است که می خواهید مطالعه کنید.
- مرحله دوم ،سئوال گذاری : سئوالاتی که در رابطه با آن موضوع به ذهنتان می رسد یادداشت کنید دو مرحله اول و دوم با هدف آشنایی با مطلب ، ایجاد کنجکاوی ،علاقه و تمرکز حواس در مطالعه کننده انجام می شوند.
- مرحله سوم ،خواندن متن اصلی کتاب : اول باید سرعت مطالعه ای مناسب با توجه به هدف خود از مطالعه

و نوع متن انتخاب کنید . سعی کنید که با حداکثر سرعتی که مطلب را درک می کنید بخوانید نه با حداقل آن.
دوم اینکه در حین مطالعه هر جا نکته مهمی را فهمیدید بلافاصله آن را یادداشت کنید .
- مرحله چهارم ،یادداشت برداری : یادداشت کردن مطالب باید حتما" به صورت کلمات کلیدی باشد نکته ای که در حین خواندن متن باید به آن توجه داشته باشید آن است که چنانچه قسمتی از مطالب نامفهوم بود و نتوانستید آن را درک کنید بلافاصله دوباره خوانی نکنید کمی مطالعه را ادامه بدهید به احتمال زیاد با ادامه مطالعه مطلب را خواهید فهمید .
- مرحله پنجم ،تفکر عمیق : در این مرحله در باره آنچه که خوانده اید یا یادداشت کرده اید عمیقا" بیندیشید به کلمات کلیدی که یادداشت کرده اید نگاه کنید و سعی کنید مطالب خوانده شده را به کمک آنها به خاطر بیاورید، به روابط بین نکات مختلف و نتیجه کلی حاصل از موضوع فکر کنید . تاحد امکان سعی کنید یک تصویر واضع و روشن از مطالبی که خوانده اید در ذهن خود بیافرینید.
- مرحله ششم اصلاح و بازنگری : در این مرحله به سراغ آن قسمت هایی که نفهمیده اید بروید، دوباره بخوانید ، توجه بیشتر داشته باشید تا این بار آنها را بفهمید ، اگر نکته ای مهم در این قسمت ها وجود دارد آن را یادداشت کنید. از رنگهای مختلف در نوشتن نکات پر اهمیت و یا نکاتی که بیشتر احتمال فراموش کردنشان را می دهید استفاده کنید.
- مرحله هفتم ،به خود پس دادن و بازگو کردن با صدای بلند : همانطوریکه از عنوان این مرحله پیداست باید مطالب را با صدای بلند برای خود تعریف کنید به این منظور از یادداشتهایتان کمک بگیرید به آنها نگاه کنید و با توجه به کلمات کلیدی یادداشت شده و ارتباط بین آنها مطلب را تعریف کنید. در مراحل خواندن متن و یادداشت برداری تاکید بر سرعت مطالعه و خلاصه بودن یادداشتها بود . که خود منجر به صرفه جویی در وقت و فعال شدن مغز می شد .
- مرحله هشتم ،مرور : مرور مطلب برای پایداری آنها حافظه بلند مدت و فعال بودن آنها در مغز برای استفاده های بعدی لازم و ضروری است .
یک مرور صحیح دو اصل دارد :
نخست : از روی یادداشتها و خلاصه های تهیه شده توسط خود فرد انجام می شود .
دوم : در زمانهای مشخص انجام می گیرد .
اصل اول : منظور از مرور دوباره و چند باره خواندن متن کتاب نیست هدف از مرور تعریف کردن مطالب به کمک طرح شبکه ای مغز است.
اصل دوم : مرور صحیح آن است که در زمانهای مناسب انجام شود قبل از آنکه مطلب به طور کامل فراموش شود و یا قبل از آنکه نیازی به مرور باشد. مرور کردن پشت سرهم و بدون داشتن فاصله زمانی طولانی بین مرورها نیز باعث فراموشی مطلب می گردد.



در مرور مطالب باید فواصل زمانی مناسب را در نظر گرفت این زمانها به ترتیب ( پس از زمان اولین مطالب )
عبارتند از :
1-یک روز بعد 3- یک ماه بعد
2- یک هفته بعد 4- چهار ماه بعد
5- روش کاهش اضطراب از طریق مقابله با باورهای غیر عقلانی وغیر منطقی به شیوه الیس و بک
شناخت درمانی بک با درمان منطقی – هیجانی الیس شباهتهای زیادی دارد. هر دو بر باورها و شناختهای نا سالم و هر دو به روش پویایی روانی تاکید دارند.
روش الیس ایجاد الگوهای فکری منطقی و ساز گارانه در درمانجوست . الگوی ABC که الیس در درمان منطقی هیجانی خود مطرح کرده است و این الگو در درمان شناختی به عنوان اساسی برای نشان دادن رابطه افکار واحساسات و عواطف درمانجو به اومورد استفاده قرارمی گیرد.در این الگو A نماینده موقعیت قبلی یا مقدم بر افکار شخص ، B نماینده افکار ، شناختها یا فعالیتهای ذهنی شخص ، و C معرف پیامد مورد نظر است که معمولا" یک حالت عاطفی و یا رفتار است افراد عموما" توجه خود را روی A و C متمرکز کرده و B را نادیده می گیرند . واین تمایل باعث می شود که آنها گمان کنند موقعیت های خاص یک احساس را بوجود می آورند بدون اینکه به نقش برداشت و تعبیر ذهنی خود از آن حادثه یا موقعیت توجه کنند . در این روش علاوه بر استفاده از الگوهای ABC ضروری است ازتمرینات خودبازبینی نیزاستفاده گردد.این تمرینات برای افزایش آگاهی درمانجویان از حلقه یا ارتباط ما بین افکار غیر عادی و رفتار و خلق افسرده ساز طرح ریزی می شوند . در این روش افراد یاد می گیرند هر وقت که نوسانات خلقی معنادار برایشان رخ می دهد ، به صورت روزانه عواطف خود را مورد بازبینی قرار دهند . بعداز جلسات اولیه ، تغییر تدریجی صورت گرفته و روی موضوعات انگیزش و رفتاری که بیشتر عینی هستند تاکید می شود تا افکار و پیامدهای غیر عادی آنان مورد ارزیابی قرار گیرد. در اینجا فرد آموزش می بیند تا به طور دقیق این افکار را در اصطلاحات دقیقشان ارزیابی نموده و پیامدهای واقعی شان را مشخص نماید.
در مراحل بعدی درمان ، پاسخ های شناختی سازگارانه ترتدریجا" شروع به جایگزینی افکار منطقی به جای الگوهای افسرده ساز می کنند . در این نقطه است که اندیشه های نامتجانس و گرایشات افسرده ساز تشخیص و تغییر داده می شوند چون عقاید غیر منطقی است که افراد را مستعد تجربه افسردگی و اضطراب می کند .
مبارزه با باورهای غیر منطقی از نظر شناخت درمانی بک
در مدل شناختی بک ، نظر بر آن است که تجربه در افراد به تشکیل فرضها ، و یا طر حواره هایی در باره خویشتن و جهان می انجامد و این فرض یا طرح و اره ها ، خود در سازمان بندی ادراک و در کنترل و ارزیابی رفتار ، مورد استفاده قرار می گیرد . توانایی پیش بینی تجربه های فردی و معنی بخشیدن به آنها امری سودمند و در واقع ضرورتی برای کارکرد بهنجار است . اما برخی از فرضها انعطاف ناپذیر ، افراطی و مقاوم در برابر تغییراند و درنتیجه نارکارآمدو نا بارور هستند . وقتی فرضهای ناکارآمد فعال شدند، افکار خود آیند منفی را بر می انگیزند .

این افکار ممکن است تفسیرهایی از تجارب جاری باشند یا پیش بینی هایی در باره رویدادهای آینده ویا یادآوری چیزهایی که در گذشته اتفاق افتاده است. این افکار به نوبه خود نشانه هایی را پدید می آورد مانند نشانه های رفتاری کاهش در سطح فعالیت و کناره گیری و نشانه های انگیزش (بی علاقه گی ، رخوت ) نشانه های هیجانی (اضطراب واحساس گناه ) نشانه های شناختی (اشکال در تمرکز ، عدم قدرت در تصمیم گیری ) و نشانه های جسمی (بی اشتهایی و بی خوابی ) بنابراین یکی از کارهای مهم تغییر در این افکار ، آگاهی بر انواع خطاهای شناختی است.
معمولا" محرکات افسرده ساز با خطاهایی در پردازش اطلاعات مرتبط اند که این زیرساز طرحواره منفی از خود را منعکس می کند.این خطاهای شناختی به وسیله بک اینطور توصیف می شوند.
1-انتزاع انتخابی ، یعنی تاکیدبر کسب جنبه کم اهمیت موفقیت و نادیده گرفتن جنبه های مهم
2- دومین خطای شناختی بزرگ جلوه دادن وکم جلوه دادن است 3- تعمیم افراطی 4- شخصی سازی امور
5- استنباط دل بخواهی 6- تفکر همه یا هیچ .
رویکرد درمان شناختی – رفتاری بک به این صورت می باشد که از طریق تشخیص و تغییر الگوهای فکری ایجاد کننده افسردگی و اضطراب بهبودی سریع علائم پیش می آید مهمترین مرحله در روش درمانی بک کمک به مراجع برای شناخت افکار غلط و تصورات ناسازگارانه مولد مشکل است . پس از تشخیص افکار یا تصورات غلط ، چندین روش برای اصلاح آنها در رفع مشکل درمانجو بکاربسته می شود .یکی از فنون درمانی وارسی واقعیت یا فرضیه آزمایی است . در این فن درمانی به فرد کمک می شود تا باورها و افکار ناراحت کننده خود را فرضیه هایی تصور کند و آنها را به طور آزمایشی بیازماید . فرض بک این است که در اکثر موارد افراد متوجه خواهند شد که افکارشان غلط بوده و پس از اصلاح این افکار غلط مشکلاتشان برطرف خواهد شد.
                                                شهیندخت پوزش

                                                    رضا ببری



تاريخ : پنجشنبه ٢٢ دی ۱۳۸٤ | ۸:۱٩ ‎ق.ظ | نویسنده : سیدمحمدرضا موسوی زاهد | نظرات ()