شرکت دادن دانش آموزان در ارزشیابی

  تحقیقات نشان می‌دهند که اگر در فرآیند ارزشیابی کلاس، بازخورد دقیق و توصیفی به دانش‌آموزان برسد و آنان در برنامه‌ی ارزشیابی شرکت داشته باشند، یادگیری دانش‌آموزان بهبود می‌یابد. در واقع، این روش چیزی بیش از روش مرسوم ارزشیابی دانش‌آموزان است و علاوه بر آن به آموزگار کمک می‌کند تا در صورت لزوم در نحوه آموزش خود تجدید نظر کند. بنابر این آموزگار و دانش‌آموز از نتایج ارزشیابی برای اصلاح فعالیت تدریس وفعالیت‌های یادگیری کمک می‌گیرند. آموزگاران زمانی از اطلاعات حاصل از ارزشیابی بیشتر بهره می‌برند که :

  • پیش از تدریس یک واحد درسی و تنظیم برنامه‌ی آموزشی برای تک تک افراد یا کل گروه، پیش آزمون به عمل می‌آورند.

  • بررسی می‌کنند کدام دانش‌آموزان به تمرین بیش‌تری نیاز دارند.

  •  دستور العمل‌ها را بر  پایه‌ی نتایج به دست ‌آمده مورد تجدید نظر مداوم قرار می‌دهند.

 •  روی کارآمدی مهارت‌های تدریس خود تامل می‌کنند.

  • با در نظر گرفتن توانایی‌ها و زمینه‌هایی که به پیشرفت نیاز دارند، با دانش‌آموزان مشورت می‌کنند.

  • با هم گروه کردن دانش‌آموزانی که کمتر درک می‌کنند با آن‌ها که درک بهتری نشان می‌دهند، تسهیلاتی مشابه آموزگار خصوصی فراهم می‌آورند.

  اکنون که دریافتیم دانش‌آموزان در ارزشیابی مبتنی بر دانش‌آموز برخلاف ارزشیابی سنتی، شرکت کنندگان غیرفعالی نیستند و از اطلاعات حاصل از ارزشیابی برای بهبود یادگیری خود استفاده می‌کنند، باید بپرسیم که چه گونه می‌توانیم از ارزشیابی برای ایجاد مسئولیت در دانش‌آموزان و پیشرفت یادگیری آنان استفاده کنیم؟

  دخالت دادن دانش‌آموزان در ارزشیابی به این معنا نیست که تصمیم‌گیری درباره آن چه که باید فرا گرفته شود یا مورد امتحان قرار گردد، بر عهده دانش آموزان است و یا آن که خودشان نمره‌هایشان را تعیین می‌کنند. بلکه به این معناست که از این راه دانش‌آموزان یاد می‌گیرند که چگونه از نتایج به دست آمده از ارزشیابی برای مدیریت یادگیری خود استفاده کنند؛ به نحوی که بدانند چه گونه بهتر یاد می‌گیرند و برای رسیدن به مراحل بعدی برنامه‌ریزی کنند.

  زمانی می‌توانیم ادعا کنیم که دانش‌آموزان در فرآیند ارزشیابی برای یادگیری شرکت داده شده‌اند که بتوانند از اطلاعات به دست آمده در ضمن آن، برای رسیدن به اهداف آموزشی و گرفتن تصمیم درست در جهت فرآیند یادگیری (بسته به میزان پیشرفت پیشین) بهره گیرند؛ به این معنا که بدانند کار با کیفیت چه گونه کاری است، به ارزشیابی خود بپردازند، به وضعیت کنونی خود آگاه شوند و در جهت رسیدن به هدف‌های آموزشی مشخص برنامه‌ریزی کنند. دانش‌آموزانی که در ارزشیابی خود دخالت دارند، ممکن است:

  • ویژگی‌های کار خوب را مشخص کنند. دانش‌آموزان به نمونه کارهای موفق دانش‌آموز ناشناسی نگاه می‌کنند که معلم در اختیارشان گذاشته است و خصوصیاتی را که باعث شده است معلم آن‌ها را به عنوان کار قوی مطرح کند، یادداشت می‌کنند، با زبان کیفیت آشنا می‌شوند و مفهوم حقیقی عملکرد قوی را در می‌یابند.

  • نمونه کارهای واقعی را با توجه به راهنمای نمره‌دهی ارزیابی کنند. دانش آموزان می‌توانند ارزیابی خود را با در نظر گرفتن یکی از معیارهایی که در راهنما آمده است آغاز کنند و با تواناتر شدن در درک سایر معیارها، آن‌ها را نیز دخالت دهند. همین طور که دانش‌آموزان به تعیین ویژگی‌های کار با کیفیت و نمره دادن به کارهای واقعی مشغول می‌شوند، عملکرد خود را بهتر ارزشیابی می‌کنند. آنان با درک زبان راهنمای نمره‌دهی می‌توانند نقاط قوت خود را بشناسند و برای بهبود کارهای خود برنامه ریزی کنند.

  • نمونه کارهای بی نام و نشان را اصلاح کنند. دانش‌آموزان پا را از ارزشیابی فراتر می‌گذارند و با در نظر گرفتن برخی معیارها ، کیفیت آن‌ها را بهبود می‌بخشند. آنان می‌توانند به اصلاح نمونه‌ها بپردازند یا با نوشتن نامه برای صاحب نمونه کار، پیشنهادهایی را جهت بهبود کار به او گوشزد نمایند. این فعالیت به دانش‌آموزان کمک می‌کند دریابند پیش از اصلاح کار خودشان چه کارهایی را باید انجام دهند.

  • آزمون‌های تمرینی را بر پایه‌ی میزان درکشان از هدف‌های آموزشی و مفاهیم اساسی موضوع درس طرح کنند. دانش‌آموزان می‌توانند این کار را در گروه‌هایی دو نفری انجام دهند و با هم پیرامون آن چه باید در آزمون‌ها گنجانده شود، گفت و گو کنند و پاسخنامه آزمون را تهیه کنند.

  • با دانش‌آموزان دیگر پیرامون پیشرفتشان صحبت کنند و تعیین کنند چه زمانی به موفقیت نزدیک می‌شوند. وقتی دانش‌آموزان کیفیت کار خود را شرح می‌دهند، درک عمیق‌تری از خودشان و موضوعی که برای یادگرفتن آن کوشش کرده‌اند، پیدا می‌کنند. دانش‌آموزان می‌توانند به عوامل موثر در در پیشرفتشان اشاره کنند و از این راه دیگران را نیز در موفقیتشان سهیم سازند.



تاريخ : سه‌شنبه ۱٤ اسفند ۱۳۸٦ | ۳:٠۱ ‎ب.ظ | نویسنده : سیدمحمدرضا موسوی زاهد | نظرات ()