نوجوانان دلی پاک و روحی پرشور دارند. آنان در حساس ترین و بحرانی ترین دوران زندگی خود به سر می برند و نیازمند هدایت، حمایت و همدلی اند. نوجوان نهال نو رسیده ای است که برای رشد و بالندگی به باغبانی دلسوز و روشن بین نیاز دارد تا او را از آفت ها و حادثه ها در امان دارد. بها دادن به نوجوانان و کوشیدن در تربیت و ارشاد آنان، بی گمان یکی از نشانه های آشکار رشد فرهنگی یک جامعه است. برخلاف گمان برخی مردم، تربیت به طور کلی کاری بسیار دشوار است بویژه تربیت و هدایت نوجوانان، دارای پیچیدگی ها و نکته های ظریف بسیاری است.


شاید گفته حکیمانه فیلسوفی که می گفت «دو کار هست که در دشواری، هیچ کار دیگری به پای آن نمی رسد؛ مملکت داری و تربیت.» حق مطلب را در این زمینه ادا کرده باشد. تربیت انسان به عنوان موجودی پیچیده و عظیم، کاری سخت و دشوار است. پیچیدگی های روحی انسان به حدی است که نمی توان رفتار او را به سادگی تحت ضابطه ای مشخص درآورد و از آن آسوده خاطر شد. نباید تربیت را کاری سهل و آسان پنداشت که نیاز به هیچ گونه آموزش و تخصصی ندارد.برخی از پدران و مادران گمان می کنند که اگر شرایط مادی و امکانات تحصیلی را برای فرزندان خود فراهم آورند، وظیفه خود را به خوبی انجام داده اند؛ حال آن که وظیفه پدر و مادر بسیار فراتر از اینهاست.

 فرزندان ما در دوران زندگی خود مراحل مختلفی را طی می کنند و در هر مرحله نیازهای تربیتی ویژه ای دارند. بدون آشنایی با این مراحل تربیتی و برخورداری از مهارت های لازم، چگونه می توانیم فرزندان خود را تربیت کنیم؟ شاید برخی از پدران و مادران گمان می کنند که اگر شرایط مادی و امکانات تحصیلی را برای فرزندان خود فراهم آورند، وظیفه خود را به خوبی انجام داده اند؛ حال آن که وظیفه پدر و مادر بسیار فراتر از اینهاست. شخصیت نوجوان می طلبد که خانواده در برخورد با او روشن بین، شکیبا و هوشیار باشد و به سرعت دریابد که او یک «کودک» نیست.

خانواده کانون پذیرایی از نسل آینده است. در این کانون، نهال ارزش های انسانی که بذر آن در لحظه آفرینش در ضمیر آدمیان پاشیده شده است، رشد کرده و به بار می نشیند. از این رو هیچ یک از نهادهای اجتماعی نمی توانند نقشی را که خانواده در ساختار فکری، روحی و اخلاقی انسان دارد، ایفا کنند.

اگر خانواده ها نقش خود را به درستی ایفا نکنند، نهادهای اجتماعی دیگر از جمله نهادهای آموزشی و رسانه ها نمی توانند این خلأ را پر کنند.دشواری ها و پیچیدگی های تربیت فرزند دردوره نوجوانی بیش از هردوران دیگر است؛ زیرا در این دوره نوجوان به طور ناگهانی با جهشی فکری و عاطفی خود را از دوران کودکی جدا می کند. شخصیت کنونی نوجوان می طلبد که خانواده در برخورد با او روشن بین، شکیبا و هوشیار باشد و به سرعت دریابد که او یک «کودک» نیست. از این رو بسیاری از خانواده ها در روابط خود با فرزندان نوجوان مشکلاتی دارند که اگر از آگاهی های لازم برخوردار نباشند شاید این مسئله عواقب ناخواسته ای به دنبال داشته باشد.شخصیت نوجوان می طلبد که خانواده در برخورد با او روشن بین، شکیبا و هوشیار باشد و به سرعت دریابد که او یک «کودک» نیست.برخی از پدران و مادران گمان می کنند که اگر شرایط مادی و امکانات تحصیلی را برای فرزندان خود فراهم آورند، وظیفه خود را به خوبی انجام داده اند؛ حال آن که وظیفه پدر و مادر بسیار فراتر از اینهاست.بسیاری از مشکلات اخلاقی و رفتاری نوجوانان ریشه در برخوردهای نامناسب پدران، مادران و مربیان دارد. تجربه نشان می دهد در بیشتر موارد که نوجوانان در خانواده ای آگاه رشد می یابند یا از مربی شایسته ای برخوردارند، زندگی سالم و موفقی دارند. این نشان می دهد که نوجوانان به خوبی تربیت پذیر هستند و اگر نابسامانی هایی در اخلاق و رفتار برخی از آنان مشاهده می شود، ناشی از نبود تربیت صحیح است. به شماها درباره نوبالغان و جوانان به نیکی سفارش می کنم که آن ها دلی رقیق تر و قلبی فضیلت پذیرتر دارند و خداوند مرا به پیامبری برانگیخت تا مردم را به رحمت الهی بشارت دهم و از عذابش بترسانم. جوانان سخنانم را پذیرفتند و با من پیمان محبت بستند ولی پیران از قبول دعوتم سر باز زدند و به مخالفتم برخاستند(فلسفی، 1368، ج1،ص349).

 اگر والدین به وظیفه خود در قبال این سرمایه ها توجه نکنند، باید برای رویارویی با عواقب تلخ غفلت خود آماده باشند. در آموزش های دینی ما بر مسئولیت پدران و مادران در تربیت فرزند بسیار تأکید شده است و تصریح شده همچنان که والدین را بر فرزندان حقوقی است، فرزندان را نیز بر والدین خود حقوقی است که از آنها در مورد این حقوق در پیشگاه الهی بازخواست خواهد شد. در روایات اسلامی آمده است: همچنان که فرزند عاق پدر و مادر می شود، پدر و مادر نیز برای سهل انگاری در انجام وظایف خویش، بازخواست می شوند.در گذشته، اختلاف میان دونسل که در یک خانواده محسوس و عمیق نبود، اما در حال حاضر، پیشرفت صنعت و فناوری

رفیق نوجوانتان باشید

 موجب شده است که صحنه های زندگی پیوسته تغییر کند و مسائل جدیدی به وجود آید؛ تا آنجا که تفاوت موجود میان دونسل بویژه در شهرهای بزرگ بسیار آشکار، چشمگیر و عمیق است. برای جبران این مسئله لازم است بکوشیم شرایطی را که فرزندان ما در آن قرار دارند به درستی درک کنیم و آن را با شرایطی که روزگاری که خود در آن زندگی می کردیم، مقایسه نکنیم. شرایطی که آنها در آن به سر می برند با شرایطی که ما در آن بوده ایم، بسیار متفاوت است؛ بنابراین مقایسه کردن وضع خود در گذشته، با وضع فعلی فرزندان، کار درستی نیست. در عوض باید با گسترش دید فرهنگی، تا آنجا که می توانیم با قافله زمان همراه باشیم و عقب نمانیم و در نتیجه، قدرت همزبانی، همراهی و تفاهم با فرزندان خود را از دست ندهیم و نسبت به آنها غریبه و بیگانه نشویم. فرزندان جوان ما هنگامی که می بینند ما با دنیای فکری و روحی آنها به کلی بیگانه و ناآشناییم، چگونه می توانند به ما به عنوان یک راهنما اعتماد کنند.

 بخش خانواده ایرانی تبیان



تاريخ : پنجشنبه ۱۱ فروردین ۱۳٩٠ | ٧:۳۱ ‎ب.ظ | نویسنده : سیدمحمدرضا موسوی زاهد | نظرات ()